Connect with us

Rajon

Arnold von Harff: Si e fliste Skënderbeu gjuhën shqipe

Published

on

Arnold von Harff, një kalorës, udhëtar dhe shkrimtar gjerman, u lind rreth vitit 1471 në një familje fisnikësh në Rhinelandin e poshtëm (Harffi mbi Erft, një fshat në veriperëndim të Këlnit).

Në vjeshtën e vitit 1496, ai u nis në një udhëtim, me sa duket pelegrinazh drejt Tokës së Shenjtë, udhëtim i cili e çoi në Itali, përgjatë bregdetit të Adriatikut deri në Greqi, Egjipt, Arabi, Palestinë, Azi e Vogël, dhe më pas në kthim, në Europën Qendrore deri në Francë dhe Spanjë…

Gjatë rrëfimit të tij, ai ofron fjalorë të shkurtër të fjalëve dhe shprehjeve në kroatisht, shqip, greqisht, arabisht,hebraisht, turqisht, hungarisht, gjuhën baske dhe bretone.

Këto përbëjnë ata që mund të quhen fjalorë thelbësorë xhepi për udhëtarët, që zakonisht përfshijnë fraza të tilla si: “Mirëmëngjes”, “Sa kushton kjo?”, dhe “Grua, a mund të fle me ju?” Kjo pyetja e fundit mungon në fjalorin në gjuhën shqipe, nuk dihet për ç’arsye.

Ishte gjatë ndalesës së tij në portin e Durrësit në pranverën e vitit 1497, teksa po lundronte në bordin e një anije tregtare nga Venecia në Aleksandri, që ai hodhi në letër 26 fjalë dhe 12 numra në shqip, tetë fraza, të cilat përbëjnë një prej rregjistrimeve më të hershme

Por si flitej shqipja në kohën e Skënderbeut. Ja fjalët që na sjell gjermani Arnold Van Harff. (Bota.al)

Boicke-Bukë

Vene-Verë

Oie-Ujë

Mische-Mish

Jat-Djath

Foeie-Vezë

Oitter-Uthull

Poylle-Pulë

Pyske-Peshk

Krup-Kripë

Myr-Mirë

Kycge-Keq

Megarune-Me ngrënë

Pijnë- Me pi

Tauerne-Tavernë

Geneyre-Burrë

Groëa-Grua

Denarye-Para

Sto-Po

Jae-Jo

Criste-Zot

Dreck-Djall

Kijrij-Qiri

Kale-Kalë

Elbe-Elb

Fijet-Me flejt

Mirenestrasse-Mirëmëngjes

Myreprama-Mirëmbrëma

Meretzeën-Mirësevjen

Laf me kmijss-Më laj këmishën

Nea-Një

Dua-Dy

Trij-Tre

Quater-Katër

Pessa-Pesë

Jast-Gjashtë

Statte-Shtatë

Tette-Tetë

Nantë-Nëntë

Dieta-Dhjetë

Nijtgint-Njëqind

Nemijgo-Njëmijë

Gazeta “Diaspora Shqiptare

Rajon

Nuk përshëndeten, pamje nga takimi Kurti-Vuçiç

Published

on

By

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti serb, Aleksandar Vuçiç po e zhvillojnë takimin e tretë mes tyre në Bruksel.

Pamje nga fillimi i takimit janë publikuar nga Bashkimi Europian. Fillimisht, kryediplomomati europian, Josep Borrell dhe emisari Miroslav Lajçak ulen në tavolinë, ndërsa më pas aty shkon fillimisht Kurti e më pas Vuçiçi.

Kurti dhe Vuçiç nuk përshëndeten e as nuk shihen në sy ndërsa ulen njëkohësisht përballë njëri-tjetrit.

Bashkimi Europian planifikon që këtë takim ta fokusojë në rrugën përpara në dialog dhe arritjen e një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse të normalizimit të marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë.

BE ka njoftuar se gjatë këtij takimi do të trajtohen çështjet aktuale dhe do të synohet zbutja e tensioneve mes palëve.

Për këtë takim, Borrell i thirri Kurtin dhe Vuçiçin pas rritjes së tensioneve në veri të Kosovës në fund të korrikut.

Continue Reading

Rajon

Shefi i NATO zhvillon takime të ndara me Kurtin dhe Vuçiç

Published

on

By

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg sot do t’i takojë sot veçmas kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti dhe presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiç, një ditë para takimit të dy liderëve në Bruksel.

Kështu bëhet e ditur në njoftimet e NATO-s lidhur me këto dy takime. Pas këtyre dy takimeve të shefit të NATO-s, me Kurtin dhe Vuçiçin do të ketë edhe konferencë për media.

Konferenca për media ndërmjet Stoltenbergut dhe Vuçiqit do të mbahet në orën 15:30, ndërkaq me kryeministrin Kurti do të mbahet në orën 17:00.

Ndërkaq, 18 gusht pritet të takohen në Bruksel kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç pas tensionimit të situatës në veri për shkak të vendosjes së reciprocitetit ndaj Serbisë.

Para takimit në Bruksel, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti ka zhvilluar edhe një bisedë telefonike me këshilltarin e Departamentit të Shtetit, Derek Chollet si dhe me të dërguarin e Britanisë së Madhe për Ballkanin, Stuart Peach.

Kurti, në një shkrim në Twitter, bisedën me këshilltarin e Departamentit të Shtetit, Derek Chollet, e ka quajtur “telefonatë të frytshme”.

Siç tha kryeministri, biseda ka qenë lidhur me dialogun me Serbinë, duke u fokusuar te nevoja për arritjen e një marrëveshjeje të qendërzuar në njohje reciproke.

“Një bisedë e frytshme telefonike me këshilltarin e Departamentit të Shtetit (Derek Chollet), lidhur me shumë çështje, përfshirë dialogun me Serbinë; rëndësinë e arritjes së një marrëveshjeje të qendërzuar në njohje reciproke”.

“Ai përcolli përshëndetjet e Sekretarit Blinken pas takimit tonë të mrekullueshëm në Uashington në muajin e kaluar”, ka shkruar Kurti.

Kurti

Kurti, më herët gjatë ditës së martë, zhvilloi bisedë telefonike edhe me të dërguarin special të Mbretërisë së Bashkuar për Ballkanin Perëndimor, Sir Stuart Peach.

Siç njofton Kurti në Twitter, është biseduar për takimet në Bruksel dhe rëndësinë për një marrëveshje me njohje reciproke mes Kosovës dhe Serbisë, raporton Telegrafi.

“Përpara diskutimeve në Bruksel, pata një telefonatë produktive me të dërguarin special për Ballkanin Perëndimor, Sir Stuart Peach, duke theksuar nevojën për një marrëveshje të përqendruar në njohjen reciproke dhe marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë”, deklaroi Kurti.

E një ditë para takimit të 18 gushtit, Bashkimi Evropian ka publikuar agjendën e takimit Kurti-Vuçiq, ndërsa u tha se do të fokusohen në marrëveshjen për normalizim.

Takimi i cili do të fillojë në orën 10:30, do të ndërmjetësohet nga Përfaqësuesi i Lartë i BE-së, Josep Borrell, përkrahur nga i Dërguari i Posaçëm, Miroslav Lajçak.

“Të enjten, më 18 gusht, në Bruksel do të mbahet takimi i nivelit të lartë të dialogut Kosovë-Serbi. Ai do të ndihmohet nga Përfaqësuesi i Lartë, Josep Borrell, i mbështetur nga Përfaqësuesi Special i BE-së Miroslav Lajçak”.

“Do të marrin pjesë presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq dhe kryeministri i Kosovës, Albin Kurti. Takimi do të fillojë në orën 10:30 dhe do të fokusohet në rrugën përpara në dialog dhe arritjen e një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse të normalizimit”, thuhet në njoftimin zyrtar.

Po ashtu, bëhet e ditur se do të trajtohen çështjet aktuale me synim siç thuhet, zbutjen e tensionit aktual në terren.

“Përfaqësuesi i Lartë do të zhvillojë gjithashtu takime të veçanta me secilin lider. Në fund të takimit do të ketë një deklaratë për mediat nga Përfaqësuesi i Lartë”, thuhet më tej.

Kryeministri Kurti dhe presidenti Vuçiq do të takohen në Bruksel, pas rritjes së tensioneve në veri të Kosovës si rezultat i vendosjes së masave të reciprocitetit nga ekzekutivi kosovar

Herën e fundit ata janë takuar më 5 maj në një darkë joformale, me ndërmjetësimin e të dërguarit të posaçëm të BE-së për dialogun Kosovë – Serbi, Miroslav Lajçak, të cilët paraprakisht ishin takuar ndaras me kancelarin gjerman, Olaf Scholz.

Continue Reading

Rajon

Rritje të pagave minimale në Greqi nga 1 janari

Published

on

By

GREQI – Po përshpejtohen vendimet për rritjen e re (të tretë me radhë) të pagës minimale në 751 euro (këtë herë) dhe për heqjen ose të paktën përgjysmimin e tarifës së shërbimit që rëndon profesionistët biznesmenë në Greqi.

Tashmë ka nisur puna përgatitore për këto masa në mënyrë që vendimet të merren më herët dhe njoftimet nga kryeministri Kyriakos Mitsotakis gjatë fjalimit të tij në Ekspozitën Ndërkombëtare të Selanikut (TEF). Synimi është, nga njëra anë, që paga e re minimale të zbatohet ndoshta nga fillimi i vitit 2023 dhe nga ana tjetër , për pretendimin, tarifa të bëhet më e lehtë , nëse jo zero.

Në shtator qeveria planifikon të ndryshojë profilin e saj politik në ekonomi. Me fjalë të tjera, kryeministri i Greqisë dëshiron të shpëtojë nga logjika e shtesave dhe kuponave dhe të rikthejë axhendën e reformave të përhershme që nxisin të ardhurat e disponueshme . Në arsenalin e saj do të ketë të ardhurat ekstra që mbledh çdo muaj për shkak të rrjedhës së kënaqshme të mbledhjes së taksave, por edhe hapësirës ekstra fiskale që vjen nga ecuria e turizmit dhe rimëkëmbja më e gjerë e ekonomisë. Inflacioni mbetet një kundërshtar kryesor ,sidomos ai strukturor dhe kështu që nga vjeshta stafi financiar ndryshon taktikë dhe zgjeron linjën e mbrojtjes. Me fjalë të tjera, në vend që të jepet vetëm pjesë-pjesë mbështetje për grupet vulnerabël, do të zgjidhen masa të karakterit të përhershëm që do të qetësojnë më shumë njerëz. Kështu, krahas njoftimeve të planifikuara tashmë ( heqja e kontributit të solidaritetit , ulje e kontributeve të sigurimit etj.), qeveria po shqyrton edhe sa vijon :

Paga minimale: Dhjetë vjet pas shkurtit 2012, qeveria po mendon të rivendosë pagën minimale në 751 euro. Në memorandumin e vitit 2012 dhe me aktin e 6-të të Këshillit të Ministrave, pagat bazë të punonjësve të sektorit privat ranë nga 751 euro në 586 euro. Pastaj u krijua për herë të parë paga minimale 511 euro , veçanërisht për të rinjtë deri në 25 vjeç. Me rritjen e vitit 2019 , paga minimale u hoq dhe paga bazë u ngrit dhe ngriu për tre vjet në 650 euro.

Dy rritje të pagës minimale ka pasur këtë vit: e para u njoftua vitin e kaluar në korrik dhe hyri në fuqi në janar të këtij viti. Ishte rreth 2% dhe paga minimale arrinte në 663 euro . Pak muaj më vonë, në maj, këtë herë ka ndodhur një rritje e re prej 7.5% , duke e çuar pagën minimale aktuale në 713 euro . Stafi financiar thuhet se po kërkon hapësirë ​​shtesë fiskale që do të mundësonte një rritje të mëtejshme të pagës bazë në 751 euro, e cila mund t’i ndihmojë qytetarët të përpiqen t’ia dalin me saktësi galopante.

Continue Reading

Rajon

Dialogu Kosovë-Serbi në Bruksel/ Kompromis apo raund i ri i grindjeve

Published

on

By

Takimi i ardhshëm në Bruksel i liderëve të Kosovës dhe Serbisë pritet me skepticizëm si në Prishtinë ashtu edhe në Beograd. Pas rreth një viti heshtjeje dhe pas kërcënimeve të fundit mes palëve, ku janë përmendur edhe fjalët luftë, dhunë dhe konflikte, më e shumta që mund të arrihet në këto kushte është që palët të zotohen se do të heqin dorë nga retorika nxitëse. Palët akuzojnë njëra-tjetrën për mungesë vullneti për zbatimin e marrëveshjeve.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti ka deklaruar këto ditë për media të huaja se Serbia po kërcënon me rrënimin e stabilitetit dhe paqes në rajon. Ndërsa presidentja Vjosa Osmani-Sadriu ka përmendur disa herë edhe rrezikun e instrumentalizimit të Serbisë dhe serbëve në Kosovë nga forca të jashtme, në radhë të parë nga Rusia, për qëllime të saj.

Nga ana tjetër, presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiç ka përdorur edhe fjalë dramatike në deklaratat për opinion, duke thënë se “po përgatisin likuidime të njerëzve tanë në veri të Kosovës“. Ai “luti” shqiptarët dhe në radhë të parë bashkësinë ndërkombëtare që të mos e lejojnë këtë, duke shtuar se “Serbia do të fitojë”.

Pritjet nga dialogu

“Po shkoj në Bruksel për të biseduar. Nuk besoj se do të ketë ndonjë rezultat, por po shkoj të flasim”, ka thënë Vuçiq. Sipas tij, shpresa e vetme për të arritur diçka më shumë është nëse vendet e Kuintit ushtrojnë presion politik ndaj palës shqiptare.

Krerët e Kosovës dhe Serbisë do të takohen ndaras në Bruskel edhe me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Jens Stoltenberg, i cili do t’i njohë ata me planet e aleancës në rast përshkallëzimi të gjendjes. Ndërsa Shërbimi Evropian për Çështjet e Jashtme (EEAS) u ka bërë thirrje në fundjavë të dyja palëve që të ndalojnë retorikën nxitëse dhe të jenë të përgjegjshme, që të mos ketë përshkallëzim të dhunës në rajon. Kjo ftesë ka shkaktuar reagime të ashpra në Beograd.

Petar Petkoviq, përfaqësuesi serb në dialog, thotë se “apeli i pafytyrë për të dyja palët po i hedh benzinë ​​zjarrit dhe po inkurajon regjimin e Kurtit që të destabilizojë situatën në Kosovë dhe në rajon”.

Kryeministrja e Serbisë, Ana Brnabiq, e sheh këtë ftesë të palës evropiane “si një shaka të pakëndshme”. “Plot 175 ditë, Albin Kurti provokoi një konflikt të armatosur me serbët, në një vit që do të mbahet mend si viti në të cilin Kurti u privoi serbëve të drejtat më elementare njerëzore – duke i ndaluar të votojnë. Përveç një deklarate të kotë me shkrim, BE-ja nuk ka bërë absolutisht asgjë në këtë drejtim”, thuhet në deklaratën e kryeministres në Twitter. Ndërsa ministri i Brendshëm Aleksandar Vulin thotë se „Beogradi vetëm po u përgjigjet marrëzive të Prishtinës dhe se nuk do të nisë aspak konflikte“.

Rrethi vicioz

“Mendoj se dialogu ka hyrë në fazën e matjes së forcave mes palëve, kur secila palë ka më shumë kujdes që të mos përfitojë pala tjetër, sesa të nxjerrë vet ndonjë përfitim prej tij”, thotë profesori Ivo Viskoviq për DW. Sipas tij, kjo është një “qasje e gabuar, ku nuk do të ketë asnjë rezultati pozitiv. Gjërat janë futur në një rreth vicioz në veçanti kur bëhet fjalë për çështjet ekzistenciale“, pohon ai.

Përderisa sipas disa burimeve, kryeminstri Kurti po përgatitet që në Bruksel të bisedohet për njohjen reciproke mes Kosovës dhe Serbisë si shtete, Vuçiq sërish do të insistojë që të bisedohet për Bashkësinë e komunave me shumicë serebe, thotë gazetari Milivoje Mihaljoviq për DW.

“Bazuar në këtë, ne nuk mund të presim shumë nga ky raund dialogu”, thotë ai dhe shton: “Ajo që pres nga ky raund është largimi i kërcënimeve për konflikte atje”.

Roli i Rusisë

Burimet serbe thonë se “pala shqiptare po përpiqet të përfitojë nga situata më e favorshme gjeopolitike me lëvizjet e saj të fundit provokuese”. Për shkak të mosvendosjes së sanksioneve ndaj Rusisë, Serbia ka ngjallur dyshime në Perëndim dhe shihet si një lloj aleati i heshtur i Rusisë, të cilin Prishtina po përpiqet ta përdorë si avantazh të saj dhe të ndryshojë situatën në terren.

Ivo Viskoviq thekson se “kjo nuk është asgjë e re në politikë” dhe se “pala shqiptare po përpiqet realisht të përfitojë nga ky moment i favorshëm”. Por ai nuk mendon se do të ketë ndonjë ndryshim të madh. E vetmja gjë që mund të jetë e pakëndshme për Serbinë është mundësia e pranimit që Kosova të anëtarësohet në organizata të ndryshme ndërkombëtare. “Atje Serbia ndoshta do të reagonte fuqishëm dhe gjërat do të ktheheshin sërish në fillim,” beson Viskoviq.

Reagimet e opozitës

Opozita serbe, por edhe analistë të shumtë në Beograd, paralajmërojnë se Aleksandar Vuçiq ka nënshkruar dokumente të shumta, duke filluar nga Marrëveshja e Brukselit dhe se pala shqiptare tani vetëm po tenton t’i zbatojë këto marrëveshje. Sipas këtyre interpretimeve, nuk është e qartë pse Serbia tani po fillon një dramë të tillë nëse i ka nënshkruar vetë këto dokumente dhe është pajtuar me to. Ndërsa disa të tjerë thonë se në Bruksel është nënshkruar edhe marrëveshja për krijimin e Bashkësisë së komunave me shumicë serbe por as kjo nuk është zbatuar.

Pas nënshkrimit, autoritetet në Kosovë kanë kërkuar që kjo marrëveshje të verifikohet nga Gjykata Kushtetuese, e cila ka konstatuar se marrëveshja fillestare nuk mund të zbatohet, sepse në shumë pjesë të saj bie ndesh me Kushtetutën. Por pala serbe kërkon që ajo të implementohet në formën fillestare.

Analisti Milivoje Mihajloviq thotë se “në Bruksel është nënshkruar marrëveshja dhe ajo duhet të zbatohet”. Kjo çështje, sipas tij, po përdoret për luftë të brendshme politike mes pozitës dhe opozitës në Kosovë. “Albin Kurti do të detyrohet të shkojë në zgjedhje të reja, të cilat e forcojnë pozitën e tij. Deri më tani gjithmonë ka përfituar në zgjedhjet e Kosovës ai që është kritikuar nga Beogradi”, thekson Mihajloviq.

Roli i BE

Krerët e Bashkimit Evropian kanë deklaruar ditët e fundit se ata angazhohen për një kompromis për zgjidhjen e çështjes së Kosovës. Nga ana tjetër, shtrohet pyetja: A është i mundur kompromisi në kohën kur presidenti i Serbisë thotë, se “dialogu nuk ka më kuptim”.

Profesori Ivo Viskoviq mendon se vazhdimi i gjërave sipas modelit të deritanishëm nuk sjell asgjë. “Bashkësia ndërkombëtare duhet të veprojë më ndryshe. Kompromisi është vërtet i vështirë, por mendoj se ai duhet të arrihet hap pas hapi. Vështirë se do të ketë hapa të mëdhenj”, pohon ish-diplomati. Ndërsa Mihajloviq mendon se BE nuk ka bërë asgjë për arritjen e kompromisit, ndonëse tërë kohën flet se duhet të ketë një kompromis.

“Pala shqiptare nuk dëshiron të përmbushë asgjë, sepse askush nuk po i bën presion serioz asaj. Amerika do të mund ta bënte, por kurrë nuk do të krijojë një situatë konflikti mes shqiptarëve dhe trupave amerikane në terren. Ndërsa BE-ja po vepron vetëm si “dikush që merr me qira lokalet për diskutim, pra për grindje ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, dhe asgjë më shumë”, konstaton Mihajloviç./DW

Continue Reading

Rajon

Vuçiç vizitë në Bruksel: Dialog për paqe me Kosovën

Published

on

By

Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiç ka theksuar sot se po shkon në Bruksel për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, në mënyrë që të përpiqet të quajë paqen dhe stabilitetin. Sipas tij, ky është qëllimi i tij i vetëm.

Vuçiç mori pjesë në ekspozimin e armëve dhe pajisjeve ushtarake të reja të prodhuara nga industria speciale vendase për nevojat e njësive të Forcave të Armatosura të Serbisë.

Në një deklaratë për gazetarët tha se Serbia dëshiron të sigurojë respektimin e rregullave ndërkombëtare, normave juridike ndërkombëtare nga Rezoluta 1244 e OKB-së deri në Traktatin e Brukselit.

Vuçiç deklaroi se Serbia duhet të forcojë aftësitë e saj mbrojtëse duke forcuar  Forcat e Armatosura Serbe (SAF) dhe industrinë vendase të dedikuar.

“Të gjitha këto mjete që kemi prodhuar, sot po hyjnë në brigadat e 2-të, të 3-të, të 4-të dhe në njësitë speciale”, tha Vuçiç pas inspektimit të armëve të reja të prodhuara në vend.

“Nora” është forca më e madhe e ushtrisë serbe, shtoi ai.

Në ekspozitë, presidenti vizitoi fillimisht “Nora”, një obus vetëlëvizës duke u shprehur se kjo është forca më e madhe e tyre.

Ai shtoi se do të mbërrijnë 11 helikopterë të tjerë këtë vit dhe 2 helikopterë Puma, përveç atij që është marrë tashmë në dorëzim.

“Tani keni parë se përdorimi i artilerisë, artilerisë me raketa, dronëve dhe, natyrisht, helikopterëve për operacione luftarake dhe shpëtimi po rritet në mënyrë alarmante. Është me rëndësi të madhe për ne që të kemi gjithmonë një numër të madh helikopterësh, të cilët tani janë gjashtë ose shtatë herë më të mëdhenj se më parë”, tha Vuçiç pas inspektimit të armëve më të fundit të prodhuara në vend në Akademinë Ushtarake në Beograd, raporton abcnews.al. 

Ndërsa shtoi se forcat e armatosura të Serbisë nuk krahasohen me ato të Kosovës, shkruan Tanjug.

“Sa i përket forcës së forcave tona të armatosura dhe asaj që nuk duhet të ekzistojë, ushtria e Kosovës, nuk i nënvlerësoj, por thjesht nuk është për krahasim”, tha ai.

Continue Reading
Advertisement
Advertisement

TRENDING