Connect with us

Shkrime

Andi Bejtja: Sikur Sali Berisha të qëndronte në shtëpi…do bënte thjesht KRIM (VIDEO)

Published

on

Pas menaxhimit amator, pa dinjitet dhe pa sovranitet, totalisht personal të Lulëzim Bashës pas ditës “Non Grata” të Berishës dhe rëndom si dhe në shumë ngjarje kyçe në historinë e PD-së, këto 8 vitet e fundit, të lënë për minutë të fundit, bën nul edhe ato zëra që artikulojnë frikën se “Foltorja e Berishës” do e përçajë më keq Partinë Demokratike, apo edhe zërat e tjerë se kjo është një lëvizje për motive personale.

Përse?

Le të supozojmë për një moment sikur pas këtij menaxhimi që përshkruam më sipër që iu bë kësaj ngjarjeje dhe pas justifikimit lapidar “se Amerika gaboi, po vendimi im është i duhuri”, Sali Berisha të vendoste të qëndronte në shtëpi… Çfarë do të ndodhte në këtë rast me Partinë Demokratike? A do të angazhoheshin për shembull mbi 70 përqind e anëtarësisë së Partisë që mendojnë se ky vendim ishte i padrejtë për PD-në e Lulëzim Bashës ditën e zgjedhjeve më të afërta, si përpara zgjedhjeve dhe ditën e zgjedhjeve apo do të rrinin dhe këta në shtëpi bashkë me Berishën? Sa nga 630 mijë votuesit e kësaj Partie do t’u bënin këmbët të merrnin rrugën për te kutitë e votimit për një lider që ka humbur pesë palë zgjedhje dhe që pëlqyeshmëria e tij te këta votues është shumë e ulët se e liderit historik të përjashtuar nga ai?

Le të bëhemi më të ftohtë dhe ta çojmë logjikën dhe më tej, le t’i zhveshim për një moment të dy politikanët me emrin Sali Berisha dhe Lulzim Basha nga çdo background, nga çdo ngarkesë, simpati apo antipati…si për njërin ashtu edhe për tjetrin…. Pas kësaj që ndodhi dhe sidomos insistoj për mënyrën si e përceptojnë demokratët këtë përjashtim, qoftë dhe sikur ndarja mes tyre të jetë e barabartë 50 me 50 apo le të supozojmë dhe më shumë në favor të Bashës… Bash këto momente dhe në këtë situatë, le të bëhemi fare cinikë, nisur qoftë dhe nga interes krejtësisht personal, kush është më i interesuar për një Parti Demokratike më të hapur dhe më demokratike, Sali Berisha që nuk kishte ndërmend të kthehej më në lidership apo Lulzim Basha që ka humbur pesë palë zgjedhje e nuk i shkon ndërmend të dorëhiqet kurrë? Në këtë situatë, kush është më i interesuar të funksionojë përfshirja dhe votimi i çdo anëtari të thjeshtë të Partisë: një politikan që e ka dorëzuar sovranitetin e Partisë me telefon, apo ky tjetri që ka vetëm një rrugë për të vënë në dinjitetin e tij në vend pas një “Non Grata” pa prova: ka vetëm një shans për të: vetëm me një Parti Demokratike dhe Sovrane.

Le të shkojmë dhe më tej. Në këto kushte, kush ka më shumë shanse ta bashkojë Partinë, një politikan që mund të rikthehet në lidershipin e saj vetëm me një parti të hapur, ku të votojë e gjithë anëtarësia apo një lider që mund ta mbajë Partinë vetëm nëqoftëse ajo vazhdon të mbetet bunker?

Dhe së fundmi, tani duke ia rikthyer të dy liderëve dhe kontributet dhe mëkatet, kush ka më shumë shanse ta bashkojë opozitën përtej Partisë Demokratike? Besoj, nuk ka nevojë për analizë, Lulzim Basha e ka zero. Dhe pa një opozitë të bashkuar, në këtë situatë kur Rama ka kapur çdo gjë, është e pamundur të ndodhë.

Shkurt dhe shqip, pas kësaj që ndodhi, në këto rrethana, sikur Sali Berisha të vendoste të qëndronte në shtëpi, do i bënte më dëm demokratëve, se sa mund t’i bëjë Lulzim Basha duke qëndruar në seli.

Berisha i pari, por dhe shumë demokratë të tjerë së dyti, kanë mëkatet e tyre, që për një mijë e një arsye, nuk kanë reaguar më parë kur kanë parë se si humbje pas humbje demokracia venitej dhe Kryetari humbës nuk kishte ndërmend të dorëhiqej kurrë. Por, nëqoftëse Berisha sot do qëndronte në shtëpi, ndaj demokratëve do bënte jo thjesht mëkat, po as më pak e as më shumë KRIM.

Dhe për një gjë jam i sigurt, pasi të përfundojë këtë që ka nisur, kur të vendosë me të vërtetë të qëndrojë në shtëpi, Doktori në heshtje ose jo dhe vetë do e aprovojë që kulmin e demokracisë dhe hapjes, Partia Demokratike nuk e pati as në vitet 90, as 2005, por në vitin 2021.

 

Shkrime

Fundi i Perandorisë Ruse? Në Ukrainë po luhet më shumë se sa fati i Putinit

Published

on

By

Nga Walter Russell Mead “Wall Street Journal

Ndërsa Rusia dhe Ukraina po përgatiten për atë që mund të jetë beteja më e madhe e tankeve në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore, e ardhmja e luftës së nisur nga Vladimir Putin mbetet e pamundur të parashikohet.

Por janë të mundshme edhe rezultate të tjera. Guximi i ukrainasve, aftësia e tyre e madhe taktike në terren, dhe qasja tek armët dhe pajisjet perëndimore mund të prodhojnë një varg tjetër pengesash poshtëruese për Rusinë.

Skenari më i keq për Putinin, do të ishte që lufta e Rusisë në Ukrainë të përfundonte me një disfatë ushtarake gjithëpërfshirëse, me rënien e enklavave pro-ruse në Donbas dhe Moldavi, si dhe me integrimin e Ukrainës në Perëndim.

Një humbje e tillë do të ishte më shumë sesa një poshtërim personal, për karrierën e tij si politikan. Ajo do t’i shkaktonte gjithashtu një tronditje të madhe psikologjike dhe strategjike për pozitën dhe vetë-imazhin e Rusisë. Do të ndryshonte rrjedhën e historisë ruse.

Rusia nuk do të ishte ish-perandoria e parë që do të përballej me një moment të llogaridhënies para historisë. Humbja e Spanjës në vitin 1898 përballë shteti të ri të SHBA-së, ishte një moment vendimtar në historinë spanjolle. Perandoria globale që kishte formësuar Spanjën që nga ekspeditat e Kolombit ishte zhdukur papritur, dhe spanjollët filluan të vënë në dyshim gjithçka, nga monarkia deri tek roli i kishës.

Për Britaninë dhe Francën, dështimi i tyre poshtërues gjatë Krizës së Suezit të vitit 1956, i detyroi të dyja vendet ta kuptonin se nuk ishin më fuqi globale të pavarura. Lavditë e perandorive të dikurshme kishin marrë fund, dhe 2 ish-superfuqitë filluan me dhimbje dhe pa dëshirë t’i përshtateshin rrethanave të tyre të reja.

Një dështim vendimtar rus në Ukrainë, mund të sjellë të njëjtën situatë për Moskën. Në rast se Rusia nuk do të arrijë që të pushtojë zemrën e Ukrainës (Ukraina Perëndimore është më pak problem në mitologjinë historike ruse), rusët nuk do të jenë në gjendje të shmangin përfundimin se perandoria e carëve, e ndërtuar me shumë kosto gjatë shumë shekujve, dhe e rivendosur nga Lenini dhe Stalini pas fatkeqësisë së Luftës së Parë Botërore, ka rënë në mënyrë të pakthyeshme.

Kjo do ta detyrojë Rusinë t’i nënshtrohet një lloj auto-reflektimit të thellë, ashtu si ish-perandoritë e tjera. Pasojat do të jenë shumë të mëdha. Nën sundimin e Romanovëve, komunistëve, dhe tani të Putinit, mendimi politik rus është formësuar nga tre besime: që Rusia është e ndryshme, që ndryshimi është transhendentalisht i rëndësishëm, dhe se ai i jep Rusisë një rol unik në historinë botërore.

Humbja në Ukrainë do ta minonte në themele besimin tek këto ide, duke e zhytur Rusinë në një krizë identiteti me pasoja politike të paparashikueshme. Carët, komisarët komunistët, dhe sot Putinistët, e panë Rusinë si unike dhe të përkushtuar ndaj një lufte kundër Perëndimit.

Për carët, Moska ishte “Roma e tretë”, që do të mbante pishtarin e Krishterimit dhe qytetërimit, pasi Roma e parë ra në duart e pushtuesve barbarë, dhe Roma e dytë (Kostandinopoja) ra në duart e turqve.

Për komunistët, Moska ishte kështjella e revolucionit global proletar, e destinuar të asgjësonte kulturën dekadente borgjeze të Perëndimit. Putin dhe bashkëpunëtorët e tij e shohin njëlloj. Sipas tyre Rusia është angazhuar në një luftë për mbijetese kundër dekadencës perëndimore, ligësisë dhe lakmisë së shfrenuar.

Për të mbajtur veten në garën e barabartë me Perëndimin më të zhvilluar, dhe për të siguruar qeverisje të përshtatshme për psikikën e saj unike, Rusia, kanë argumentuar gjithmonë sundimtarët e saj, duhej ta përqendronte pushtetin në krye.

Vetëm një udhëheqës aq i fortë sa Katerina e Madhe, Stalini, apo siç thonë admiruesit e tij si Putin, mund t’i japë mundësi Rusisë të dominojë në përballjen e saj saj me Perëndimin. Thelbi i çështjes është Ukraina. Me Ukrainën nën kontroll, Moska e sheh veten si fuqia më e madhe në Evropë.

Pa Ukrainën, ëndrra që Rusia të mundet të rifitojë statusin e Bashkimit Sovjetik si një superfuqi do të pësojë një fund të hidhur. Më keq akoma: ndoshta nga këndvështrimi i teoricienëve “euroaziatikë” dhe nacionalistëve radikalë rusë, të cilët i japin një lloj mbulese legjitimiteti regjimit të Putinit, një fitore e Ukrainës ortodokse, sllave dhe demokratike mbi Rusinë despotike, nuk do të sfidonte vetëm legjitimitetin personal të Vladimir Putin.

Përkundrazi, ajo do të sfidonte idenë e veçantisë ruse, dhe do të minonte fatalisht pikëpamjen se despotizmi është forma e qeverisjes që i përshtatet më së miri shpirtit rus. Ndërsa lufta po nxjerr në pah ligësinë dhe mizorinë e natyrshme të regjimit të Putin, dhe ndërsa mizoritë jashtë vendit dhe represioni brenda Rusisë po lënë gjithnjë e më tepër gjurmë, është e pamundur të mos shpresojmë një disfatë ruse në këtë luftë.

Gjithsesi duhet pasur kujdes. Putin dhe ata përreth tij e dinë se në Ukrainë nuk po luftojnë vetëm për një rregullim të kufijve. Ata po luftojnë për botën e tyre, ndaj për ta mund të jetë psikologjikisht e pamundur ta pranojnë humbjen, derisa çdo masë, sado e pamëshirshme, apo çdo armë, sado e urryer, të jetë përdorur në maksimum. Për Vladimir Putinin dhe njerëzit përreth tij, rreziqet në Ukrainë janë pafundësisht të mëdha.

Continue Reading

Shkrime

…Dhe vjen një ditë që ëndrrat duhet t’i futësh në sirtar

Published

on

By

Nga Lutfi Dervishi

Integrimi asociuar me BE-ne, ideja e Presidentit Francez, është lojë fjalësh për të shmangur thelbin: “ju nuk do të antarësoheni me të drejta të plota në BE”

31 vjet ëndrra vjen një ditë dhe të duhet t’i futësh në sirtar!

19 vjet më parë Këshilli Europian në samitin e Selanikut premtoi “perspektivën europiane të rajonit të Ballkanit! Pra anëtarësim në vendeve të Ballkanit në BE! Sot, kryetari Këshilli Europian në Tiranë foli për ide të reja! “Integrim i asociuar”!  Në Shkodër kësaj i thonë: “më ka çu nana me la gojën”

Shqipëria ka dorëzuar kërkesën për anëtarësim me 2009! Ka marrë statutin e vendit kandidat me 2014 dhe madje para 4 vitesh ka dekoruar “ambasadorë” për hapje negociatash! Ky është dallimi mes nesh dhe Serbisë dhe Malit të Zi. Këta vende i kanë hapur negociatat vetëm një herë. Ne presim t’i hapim prap!

Por këtë radhë fajësojmë Bullgarinë, dhe madje kërkojmë të ndahemi nga Maqedonia që na shpëtoi faqen me 2019 duke u konsideruar si çift me Shqipërinë!

Por faji për vonesën dhe humbjen e trenit drejt BE-se duhet kërkuar në Tiranë. Kur na luteshin nga Brukseli i thonim: jo, nuk mund të ketë demokraci pa u zgjidhur problemi kryetarit të Qarkut të Fierit”

Kështu është kur ke lider që kur janë në opozitë vendin e shohin me syze të errëta dhe suksesin në integrim druhen se i kalon partisë që qeveris dhe kur kalon në pushtet vendi kthehet si me magji në fanar ndriçues për të tjerët!

Çdo gjë ndryshon në këtë botë dhe askush nuk na e ka fajin që për hir të kapriçove fëminore të liderëve shqiptarë në Tiranë, ne jo vetëm jemi pas Serbisë dhe Malit të Zi, por rrezikojmë të kalojmë nga kategoria e vendeve anëtare në BE, siç do të jenë fqinjët, në kategorinë e vendeve me Integrim të asociuar!

Na rroftë Ballkani hapur që nuk është gjë tjetër veçse procesi i Berlinit (për të cilin janë dakord të gjithë) me etiketë tjetër! Dhe harxhojmë kohë dhe fjalë për një gjë që gjermanët dhe jo vetëm ata na e kanë bërë të qartë se ka vetëm një proces: procesi Berlinit!

Duket që ne na pëlqen të bëjmë lojëra fjalësh: jo procesi Berlinit, por Ballkani Hapur- qe do të thotë: jo Ali Hoxha, por Hoxhë Aliu!

Si na vjen tani që në vend të integrimit të plotë, na thonë: integrim i asociuar! Dhe këtu nuk themi dot është e njëjta gjë!!!

Kur qëllon veten me sukses në këmbë nuk ke pse fajëson të tjerët se nuk mbërrin te shtëpia që ka 30 vjet që i mban portat hapur për ne! Për ne që s’duam atdhe!

Continue Reading

Shkrime

Si i vajti halli Borës me Donaldin…Kemi mbetur te vrima e çelësit

Published

on

By

Nga Denis Dyrnjaja
Ky përkufizim më shkoi në mend ndërsa ndjek prej kohësh interesin dhe reagimin për dy lloje lajmesh nëpër mediat online dhe jo vetëm. Njëri lajm që mbizotëron masivisht, u nda apo u bashkua Donaldi me Borën dhe tjetri është një telenovelë që sapo ka nisur me ngjarje kriminale të kryera nga një i dyshuar si vrasës me pagesë dhe pjesë e një grupi të strukturuar kriminal. Mjafton të hapësh Facebook dhe dukshëm kupton se dominojnë këto dy tema. Bora Donaldi u takuan, nuk u takuan?! U panë, nuk u panë?! Folën, nuk folën?! Çfarë folën dhe sa larg apo afër ishin kur folën e kështu pa fund çdo segment i jetës së dy njerëzve qofshin këta edhe persona publikë, shndërrohet në një fetish shoqëror pa limit. Portalet ndjejnë se ka një etje publike te marrë për të parë nga vrima e çelësit dhe nuk hezitojnë që ato (pra mediat online) të shndërrohen në një vrimë çelësi ku qindra mijëra shqiptarë shikojnë marrëdhenien e dy personave, jetën e tyre private kryesisht atë erotike. I njëjti epsh publik edhe për ngjarjet kriminale. Etje për ndodhi me vrasje, grabitje, eliminime fizike e zhdukje të njerëzve. Portalet publikojnë copëza ngjarjesh të shkëputura nga dosjet hetimore që i serviren publikut si ushqim, duke harruar ose moskuptuar, që në fakt ky ushqim është helmi shoqëror dhe mental. Është mënyra për të mbajtur të pengmarrë një shoqëri, në robërinë e saj mendore për t’u dëfryer me aventurat seksuale të të tjerëve dhe ekstazën kolektive për të lexuar e komentuar ethshëm ngjarjet kriminale, ku pasojë jemi vetë ne individët e kësaj shoqërie, pra të impresionohesh sikur po sheh një film aksion në Netflix, kur ndërkohë jemi vetë aktorë real në këtë telenovelë me kosto njerëzore e shoqërore. Në Italinë e para viteve ’90, mafia kontrollonte shoqërinë dhe një pjesë të shtetit pemës korrupsionit, por populli as nuk u nënshtrua, as nuk ndenji si spektator i etur për adrenalinë mediatike që i vinte nga shkrimet e mbushura me histori rozë dashurish të kohës, apo ngjarjet kriminale të grupeve mafioze. Dhe bëhet fjalë për mafien më të egër në nivel botëror. Është fjala për Toto Rinën, bosin e bosëve mafiozë të Italisë, tmerrin e disa dekadave. Por italianët si shoqëri nuk mbetën ulur në divanë e lokale për të këqyrur përmes televizioneve, sesi bëheshin mish për top nga mafia dhe krimi. Si një shoqëri me impuls, ndjeshmëri shpirtërore e përgjegjshmëri për veten, të ardhmen dhe jetën e fëmijëve të tyre, ata i çoi instinkti në rrugë, në protesta me një motiv të pathënë, por të nënkuptuar heshturazi. Duam drejtësi dhe qetësi! Ky nuk ishte shteti i tyre, ky nuk ishte vendi i tyre, vendi ku vriteshin gjykatës e prokurorë (vrasja e Falcones e kolegut të tij Borselino) dy emblema të drejtësisë italiane që vunë mafien me shpatulla në mur. Italianët te lodhur, të dërmuar madje edhe të frikësuar nga potenca dhe prezenca e mafies, nuk u stepën të kërkonin paqen sociale të marrë peng nga krimi, nuk u stepën të kërkonin drejtësi, pavarësisht sesa e korruptuar ishte politika edhe atje. Në Shqipëri është një tablo e ngjashme si ajo e Italisë së viteve ’90, por me një reagim tjetër. Askush nuk shqetësohet për këtë situatë kriminale që na rrethon. Ata, pra kriminelët, vrasësit me dhe pa pagesë janë mes nesh. Prej vitesh heqin qafe kë të duan, ku dhe si te duan. Kushdo për ta nuk është asgjë ska asnjë vlerë, ndërsa për shtetin është numra dhe statistikë që figurojmë ose gjallë ose vdekur në gjendjen civile. Drejtësia për vite me radhë ose ka heshtur ose është shtrembëruar. Gjykatësit dhe prokurorët janë pasuruar njësoj si vrasësit me pagesë. Ata kanë vrarë viktimat për herë te dytë, kur kanë marrë ryshfet për të mbyllur dosje, ulur apo ndryshuar vendime e dënime. Sa më shumë ngjarje zbardhen, aq më shumë kuptohet që policia është e pafuqishme në rastin më të mirë ose bashkëpunëtore me veprime ose mos veprime në rastin më te keq. Policë të implikuar në veprimtari kriminale duke ndihmuar me informacion grupet kriminale, apo duke dekonspiruar aksionet për kapjen e dërgimin e tyre para drejtësisë. Pra shteti në një kuptim a në një tjetër, ka falimentuar prej dekadash, ndërsa e gjitha duket si një film që luhet diku tjetër, jo në përditshmërinë tonë. Përditshmëria jonë është të dimë me kë fjeti Donaldi me Borën, apo me Trixën?! Dhe të habitemi, madje edhe te mahnitemi sesa është sofistikuar krimi, kur dëgjojmë apo lexojmë lajme për vrasje, gjoba, grabitje apo rrëmbime. Jemi bërë njësoj si ato rastet, ku të qëllon të jesh pjesë e atij grupi njerëzish që rastis në ndonjë sheshxhirim të ndonjë filmi aksion dhe habitesh ose dhe mahnitesh me sekuencën që po luhet aty, vetëm se nëse në sheshxhirim janë aktorë që vriten në lojë kinematografike, ndërsa në jetën reale ikin pa kthim jetët e njerëzve në mënyrë dramatike. Dhe ndërkohë ne vijojnë te jemi spektatorë të zellshëm, duke ndjekur sesi u vra e u pre x person apo y person. Kjo marrëzi kolektive deri në absurd, natyrisht nuk do ishte bërë e mundur pa kontributin e jashtëzakonshëm negativ të medias e cila edhe ajo është shndërruar me ose padashjen e saj në pjesë të kësaj ekstaze shoqërore herë për qëllime komerciale e herë për dobësi të theksuar etike, morale e profesionale .Në çdo vend ku pushtetin publik e shoqëror e predominon dhe zotëron krimi, shoqëria zgjohet, ngrihet, proteston e revoltohet, në vend që mendërisht nga këto ngjarje të dëfrehet e masturbohet. Për fatin e keq kemi mbetur te vrima e çelësit!
Continue Reading

Shkrime

Jeffrey Sachs: Covid është krijuar në laborator

Published

on

By

Që pas shpërthimit të pandemisë së shkaktuar nga virusi SARS-CoV-2 në janar të vitit 2020 në Kinë, origjina e virusit ka qenë temë e debatit intensiv shkencor dhe spekulimeve publike.

Dy hipotezat kryesore janë se virusi doli ose nga ekspozimi i njeriut ndaj një kafshe të infektuar, ose se ai u krijua në laborator.

Një artikull i publikuar së fundmi në revistën shkrencore “Proceedings of the National Academy of Sciences” sugjeron se ajo që ka ndodhur është kjo e dyta.

Në artikullin në fjalë të botuar të enjten, ekonomisti Jeffrey Sachs bëri thirrje për një hetim të pavarur të informacionit të mbajtur nga institucionet me bazë në SHBA që mund të hedhin dritë sipas tij mbi origjinën e pandemisë Covid-19.

Sachs dhe bashkëautori i artikullit Neil Harrison, profesor i farmakologjisë molekulare dhe terapeutikës në Universitetin e Kolumbisë, thanë se agjencitë dhe universitetet federale posedojnë prova që nuk janë shqyrtuar në mënyrë adekuate, duke përfshirë: bazat e të dhënave të viruseve, mostrat biologjike, sekuencat virale, komunikimet me email dhe fletoret e laboratorit.

Sachs dhe Harrison theksuan gjithashtu një detaj shkencor që mund të jetë një tregues se SARS-CoV-2, e ka origjinën në një laborator: një sekuencë prej tetë aminoacidesh në një pjesë kritike të proteinës së majës së virusit është identike me një sekuencë aminoacide që gjendet në qelizat në rrugët e frymëmarrjes njerëzore.

Artikulli ofron një hartë shkencore të rrugës se si kjo sekuencë e pazakontë e aminoacideve mund të ketë hyrë në vendin e ndarjes së furinës, ose FCS, të virusit. Sachs dhe Harrison pranojnë se sekuenca mund të kishte lindur natyrshëm. Por ata parashtrojnë gjithashtu një mundësi tjetër: që shkencëtarët mund ta kenë futur qëllimisht këtë varg të veçantë aminoacidesh në një koronavirus të lakuriqit të natës gjatë punës së tyre.

Ata fokusohen veçanërisht te shkencëtarët që paraqitën një propozim granti të pafinancuar tek një divizion i Departamentit të Mbrojtjes të quajtur Agjencia e Projekteve të Kërkimit të Avancuar të Mbrojtjes, ose DARPA. Sipas Sachs dhe Harrison këta shkencëtarë kishin plane për të futur një zonë të ndarjes së furinës në një koronavirus të lakuriqit të natës.

Synimi i propozimit të DARPA ishte të “parandalonte kërcënimet patogjene në zhvillim”, por puna, nëse do të kryhej, mund të kishte krijuar një virus të ri të aftë të infektonte njerëzit.

Disa shkencëtarë të intervistuar në lidhje me propozimin e DARPA në shtator i thanë gazetës “The Intercept” se shkencëtarët shpesh i fillojnë kërkimet përpara se të kërkojnë fonde dhe kështu që disa nga eksperimentet e përshkruara në propozim mund të ishin përfunduar tashmë.

Por kur u pyet për këtë në një intervistë, Peter Daszak, presidenti i Aleancës EcoHealth, e hodhi poshtë atë: “Propozimi i DARPA-s nuk u financua. Prandaj, puna nuk u krye. E thjeshtë.”

Sachs dhe Harrison shkruajnë se hetimi për origjinën e virusit është bërë i vështirë për shkak të mungesës së provave kryesore që nga ditët më të hershme të shpërthimit – nuk ka dyshim se një transparencë më e madhe nga ana e autoriteteve kineze do të ishte jashtëzakonisht e dobishme.

“Megjithatë, ne argumentojmë këtu se ka shumë informacione të rëndësishme që mund të nxirren nga institucionet kërkimore me bazë në SHBA, informacion që ende nuk është vënë në dispozicion për shqyrtim të pavarur, transparent dhe shkencor.”- thonë ata.

Sachs dhe Harrison, sugjerojnë se studiuesit mund të kenë futur vargun e aminoacideve në një koronavirus të lakuriqit të natës pikërisht për shkak të rëndësisë së tij të njohur për funksionin e mushkërive.

“Për një ekip hulumtues që vlerëson potencialin pandemik të koronaviruseve të lidhura me SARS, FCS e ENaC-së njerëzore – një FCS që dihet se ndahet në mënyrë efikase nga furina e bujtësit e pranishme në vendndodhjen e synuar (qelizat epiteliale) të një organi të rëndësishëm të synuar (mushkëri), organizmi i synuar (njerëzor) – mund të jetë një zgjedhje racionale, nëse jo e dukshme, e FCS për t’u futur në një virus në mënyrë që të ndryshojë infektueshmërinë e tij, në përputhje me punët e tjera të kryera më parë.”– shkruajnë ata.

Një zgjedhje e tillë, theksojnë ata, do të ishte në përputhje me një projekt tjetër kërkimor viral në të cilin bashkëpunuan Aleanca EcoHealth, Instituti i Virologjisë Wuhan dhe Baric i UNC: një grant i vitit 2014 nga Instituti Kombëtar i Alergjisë dhe Sëmundjeve Infektive që përfshinte rritjen e transmetueshmërisë dhe patogjenitetit të koronaviruseve të lakuriqëve të natës.

LISTA E RASTËSIVE NË RRITJE

Teoria intriguese e inxhinierisë virale varet nga dy vëzhgime: se sekuencat e aminoacideve përputhen dhe se ekspertët si në vendin e ndarjes së furinës ENaC-alfa ashtu edhe në futjen e sekuencave gjenetike në koronaviruset e lakuriqëve të natës funksionojnë në të njëjtin institucion akademik: Universiteti i Karolinës së Veriut, Chapel Hill.

Baric, puna e të cilit synon të parandalojë dhe krijojë trajtime për shpërthimet virale, ka futur më parë segmente të ADN-së dhe ARN-së në viruse dhe ka krijuar një klon infektiv të SARS duke përdorur metodën e tij të patentuar “No See’m” për futjen e materialeve gjenetike pa gjurmë. Ai gjithashtu ka bashkëpunuar në kërkimin e koronavirusit me shkencëtarë nga një qendër për studime të mushkërive në UNC-Chapel Hill, të cilët kanë njohuri për ENaC-alpha.

Në një studim të vitit 2016, shkencëtarët krijuan një virus të ri duke përdorur majën e një koronavirusi të lakuriqit të natës që ishte izoluar dhe karakterizuar nga Instituti i Virologjisë në Wuhan. Eksperimenti zbuloi se virusi i ri “përsëritet në mënyrë efikase” në qelizat e rrugëve të frymëmarrjes njerëzore që u kultivuan në një laborator.

Në një punim tjetër, të botuar një vit më parë, Baric, së bashku me Shi Zhengli të Institutit të Virologjisë në Wuhan dhe një ekspert të mushkërive në institutin e mushkërive UNC-Chapel Hill, përshkruan krijimin e një virusi hibrid duke përdorur një virus të ngjashëm me SARS nga një lakuriq nate dhe një koronavirus të përshtatur për minjtë. Virusi i ri bëri që minjtë të sëmureshin më shumë se ata të ekspozuar ndaj virusit origjinal. Qëllimi i këtyre eksperimenteve ishte përgatitja për mundësinë që një virus mund të kërcejë natyrshëm nga kafshët te njerëzit, siç kishte ndodhur me SARS në vitin 2003. Por edhe para pandemisë, eksperimenti tërhoqi kritika nga shkencëtarë të tjerë, të cilët ishin të shqetësuar sepse studiuesit kishin krijuar një virus që ishte në gjendje të përhapej te njerëzit.

Sachs dhe Harrison vënë në dukje se shkencëtarët që ishin bashkëautorë të propozimit të grantit të DARPA-s do të kishin qenë të vetëdijshëm për kërkimet në vendet e ndarjes së furinës së koronavirusit, duke përfshirë një eksperiment të vitit 2006, në të cilin një vend i ndarjes së furinës u fut në një koronavirus.

“Ekipi hulumtues do të kishte gjithashtu njëfarë familjariteti me sekuencën FCS dhe mekanizmin e aktivizimit të varur nga FCS të ENaC njerëzore, i cili u karakterizua gjerësisht në UNC.”– shkruajnë ata.

Megjithatë, si mbivendosja në sekuencën e aminoacideve ashtu edhe fakti që ekspertët në vendin e ndarjes së furinës së ENaC-alfa dhe futja e materialit gjenetik në koronaviruset e lakuriqëve të natës punojnë në të njëjtin universitet mund të jenë të rastësishme, siç pranojnë Harrison dhe Sachs. Megjithatë, disa virologë thonë se rastësia e sforcon besueshmërinë.

Richard Ebright, një biolog molekular në Universitetin Rutgers, kur u pyet për mundësinë që këto gjëra të jenë të dyja dukuri të rastësishme ai përgjigjet: “Mundet. Por lista e rastësive po bëhet shumë e gjatë.”

Ebright, një ithtar i hetimit të origjinës së SARS-CoV-2 dhe i hetimit të përhapjes natyrore dhe të lidhur me kërkimin, të cilin Harrison dhe Sachs e falënderojnë “për komentet e dobishme mbi dorëshkrimin”, përshkroi disa nga rastësitë e tjera të Covid që ai i konsideron të dyshimta.

Këtu përfshin shpërthimin fillestar të kioronavirusit në një qytet që, shumë përpara vitit 2019, ishte përcaktuar tashmë si një rrezik biosigurie. Ebright vuri në dukje gjithashtu distancën 1000 milje të Wuhan-it nga lakuriqët më të afërt të egër që mbartin llojin e koronaviruseve të lidhura me SARS që shkaktuan pandeminë. Dhe ai vuri në dukje kodimin e veçantë të aminoacideve në vendin e ndarjes së furinës së SARS-CoV2.

Continue Reading

Shkrime

A po shkon ekonomia drejt punëzënies së plotë

Published

on

By

Nga Klodian Tomorri

Kam përshtypjen se tregu i punës po përjeton një shtrëngim të paprecedentë në historinë e Shqipërisë, që po bën presion të fortë tek pagat. Në tremujorin e tretë dhe të katërt të vitit të kaluar rrogat janë rritur me ritme të ndjeshme. Informacionet janë se tendenca ka vazhduar edhe në tremujorin e parë të këtij viti.  Shkaku është i qartë. Emigracioni. Bizneset thonë se në sektorë të caktuar rrogat janë dyfishuar brenda një apo dy vitesh dhe serish kanë vështirësi për të gjetur punonjës. Veçanërisht në kategorinë e punonjësve të kualifikuar. Rritja e rrogave në të gjithë spektrin e tregut është lajm i mirë. Por kjo është edhe thikë me dy presa. Nëse rritja e rrogave nuk shoqërohet me rritje të produktivitetit, atëherë ekonomia humbet konkurrueshmërinë. Si rregull një ekonomi duhet të jetë afër punëzënies së plotë. Bota këtë e arrin me reforma. Ne e arrijmë duke përzënë njerëzit në emigrim. Por përtej kësaj, pasojat tek pagat janë të njëjta. Kujt do t’ia merrte mendja që Shqipëria një ditë do të përballej me treg të shtrënguar pune. Bizneset e ndjenë që para disa vitesh dhe tentuan atë skemën me Bangladeshin për të shmangur rritjen e rrogave. Por me sa duket bangladeshasit i bënë naftën kësaj pune. Tani është radha e qeverisë të rrisë rrogat.

Continue Reading
Advertisement
Advertisement

TRENDING