Nyja e Donbasit, bllofi Putinit dhe qasja e Zelenskyt për të shmangur një përplasje tjetër me Trump

Nga Kiev, Lorenzo Cremonesi, Corriere della Sera

Presidenti ukrainas flet për “paqe të vërtetë dhe të qëndrueshme”. Heqja dorë nga territori i pushtuar nga Rusia është në tryezë.

Problemet për Volodymyr Zelensky-n nuk kanë fund. Si mund ta shmangë ai një përplasje me Donald Trump, t’i mbajë partnerët e tij evropianë të bashkuar, t’i bindë ukrainasit se nuk do t’ia shesë tokën e mbrojtur me gjak Vladimir Putinit në këmbim të një paqeje që shumë pak në vendin e tij të lodhur nga lufta besojnë, dhe në të njëjtën kohë të vazhdojë të sigurojë armët dhe mjetet për të luftuar? Dilemat e presidentit ukrainas janë ato të një udhëheqësi të ri i cili është dashur të piqet me një ritëm të detyruar mes rreziqeve të dhimbshme dhe gabimeve të vazhdueshme, megjithatë ato janë ende paralajmëruese të kërcënimeve vdekjeprurëse për veten dhe kombin. Përpara takimit të nesërm në Uashington me presidentin amerikan, zgjedhja e qartë mbetet për të shmangur me çdo kusht një përsëritje të përplasjes ballë për ballë që, më 28 shkurt, çoi në bllokimin e ndihmës ushtarake amerikane për gati dy muaj, duke rezultuar në tërheqjen e Ukrainës nga rajoni rus i Kurskut dhe dobësimin e përgjithshëm të sistemit ushtarak kombëtar, i cili ende varet kryesisht nga inteligjenca e Pentagonit. Është e vërtetë që shumica e ndihmës ushtarake tani vjen nga Evropa, por dje Zelensky demonstroi të njëjtën fleksibilitet që siguroi pajtimin e tij me Trump në Vatikan gjatë funeralit të Papa Françeskut.

“Pozicionet tona mbeten të qarta. Ne duhet të arrijmë një paqe të vërtetë, një paqe që është e qëndrueshme dhe jo vetëm një pauzë në pritje të pushtimit të ardhshëm rus”, tha Zelensky publikisht pas telefonatës mbi një orë e gjysmë me Trump, siç theksoi zyra e tij, duke theksuar se Kievi dhe Uashingtoni mbeten shumë afër. Çështja është e qartë: pavarësisht shqetësimit të thellë të komentatorëve kryesorë ukrainas në lidhje me samitin Putin-Trump në Alaska si një dështim, Zelensky do të vazhdojë t’i bëjë qejfin presidentit amerikan, duke demonstruar edhe një herë, siç bëri në bisedimet e pranverës, se presidenti rus ka qenë gjithmonë dhe mbetet fajtori i vërtetë pas luftës. Prandaj, Zelensky po tregon një fytyrë të guximshme, duke mos u ndalur shumë në faktin se Trump “e pastroi” Putinin duke braktisur parakushtin e armëpushimit. Por ai këmbëngul në nevojën që evropianët të jenë pjesëmarrës aktivë në negociata dhe të qëndrojnë në anën e tij, diçka që Trump po e pranon, duke pasur parasysh se ai gjithashtu i ftoi ata në samitin e Uashingtonit.

Megjithatë, ka një zhvillim të ri dhe mjaft konkret që duket se po e detyron Zelensky të marrë vendime të vështira. Putin tani është me sa duket i gatshëm të diskutojë një marrëveshje të mundshme paqeje, duke përfshirë premtimin për të mos sulmuar vendet e tjera evropiane. Burime të Shtëpisë së Bardhë po e raportojnë këtë, duke lënë të kuptohet një plan që do të përfshinte një tërheqje të Ukrainës nga i gjithë Donbasi, afërsisht 25 përqind e rajonit ende të kontrolluar nga ushtarët e Kievit. Risia do të ishte që Putini tani mund të jetë i gatshëm të heqë dorë nga territoret që nuk i zotëronte ende në dy provincat e tjera. Deri vonë, ai donte t’i merrte ato tërësisht. Po flasim për Zaporizhian, mbi 20 përqind të së cilës ende kontrollohen nga ushtarët ukrainas, përfshirë kryeqytetin, dhe Khersonin, 70 përqind e së cilës, në lindje të lumit Dnipro, është e pushtuar nga trupat ruse. Krimea nuk përmendet, megjithatë: Putini e pushtoi dhe e aneksoi atë ushtarakisht në vitin 2014 dhe e ka konsideruar të tijën që atëherë, megjithëse Kievi vazhdon të pretendojë sovranitet në emër të respektit për të drejtën ndërkombëtare, e cila kundërshton aneksimin e territoreve me forcë.

A është ky një tjetër bllof nga Putini? Zelensky është i sigurt për këtë, përfshirë faktin se Moska vazhdon të mohojë legjitimitetin e pavarësisë së Ukrainës: është çështje ta bëjë Trumpin të kuptojë. Për shembull, nuk përmenden kërkesat e zakonshme ruse që Ukraina të çarmatoset. Kyiv Independent thekson rrezikun ekstrem të lajmeve që vijnë nga Shtetet e Bashkuara. Titulli i saj thotë: “Asnjë armëpushim, lëshime territoriale jashtëzakonisht serioze, garanci të paqarta sigurie dhe frika se Trump do t’ua kalojë përgjegjësitë e tij ukrainasve pasi dështoi të arrinte bisedime me presidentin rus”. Zelensky përsërit qëllimin e tij për të mos hequr dorë nga Donbasi, por në të kaluarën e afërt ai herë pas here ka lënë të kuptohet se mund të jetë më fleksibël dhe shumë varet nga garancitë e sigurisë të ofruara nga aleatët. Popullariteti i tij kishte rënë në 58 përqind në mesin e korrikut, pas skandalit që rrethonte përpjekjen e tij për të mbyllur gojën komisioneve që hetonin korrupsionin e brendshëm. Megjithatë, në momentet më të vështira, vendi gjithmonë i ka qëndruar pranë dhe sot më shumë se kurrë ai do të kërkojë konsensus të brendshëm