SHBA-BE në tërheqje litari/ Prapa skenave po luhet gjithçka, dhe drama e madhe po vjen

Nga  Nadezhda Romanenko , analiste politike

Samiti i së hënës në Shtëpinë e Bardhë, ku morën pjesë Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, Vladimir Zelensky dhe disa figura të larta të BE-së, përfundoi pa ndonjë njoftim të madh. Megjithatë, nën sipërfaqe, po zhvillohet një garë diplomatike me rreziqe të larta mbi rolin e Uashingtonit në konfliktin e Ukrainës.
Mungesa e një rezultati vendimtar sugjeron se puna e vërtetë po ndodh prapa skenave. Sjellja e Trumpit – veçanërisht vendimi i tij për të mos i bërë jehonë mesazheve të Kievit apo Brukselit në informimet pas takimit – është një sinjal. Ai po ushtron kontrollin e tij mbi narrativën, duke reflektuar se mbetet i pabindur nga argumentet e BE-së dhe Ukrainës për përfshirjen e vazhdueshme të Perëndimit në konflikt.
Një tërheqje strategjike e litarit
Samiti dhe lëvizjet diplomatike që lidhen me të janë një tërheqje litari, me qëllimin e Moskës që është të largojë përfshirjen e Uashingtonit në konflikt, ndërsa qëllimi i Brukselit dhe Kievit është ta mbajnë atë të ankoruar në cepin e tyre.
Mungesa e sanksioneve të reja ose presionit ndaj Rusisë pas samitit Putin-Trump të premten e kaluar në Alaska sugjeron se Moska po fiton vrull. Trump madje ka kaluar nga kërkesa për armëpushim në mbështetjen e bisedimeve të drejtpërdrejta për paqe – një pozicion më i përshtatshëm për Moskën.
Zelensky dhe disa udhëheqës të BE-së erdhën në Uashington për të përforcuar qëndrimin e Trump. Ata duan ta bindin Trumpin: të forcojnë sanksionet, të ruajnë dërgesat e armëve dhe të sigurojnë që Ukraina të ketë arkitekturën e sigurisë që dëshiron.
Megjithatë, deri më tani, tërheqja e tyre duket se po vuan. Trump, që në fillim, dukej se i vuri BE-në dhe Ukrainën në mbrojtje, duke sinjalizuar se ndikimi i tyre është i kufizuar.
Sfondi është kritik: vetëm pak ditë më parë, Trump priti Putinin në Anchorage, dhe ai samit hapi rrugën për një diplomaci më fleksibile që anashkalon parakushtet e përcaktuara nga BE. Udhëheqësit evropianë që mbërrijnë tani në Shtëpinë e Bardhë po përpiqen të kapin ritmin – duke u përpjekur të drejtojnë një bisedë që është ndikuar tashmë nga ndryshimi i Trump.
Çështja e garancive të sigurisë
Gjithçka varet nga garancitë e sigurisë për Ukrainën – një çështje thellësisht e kontestuar. Moska është e bindur se çdo garanci kuptimplote varet nga neutraliteti dhe demilitarizimi i Ukrainës. Në të kundërt, Kievi dhe BE-ja po shtyjnë përpara një ushtri të përforcuar ukrainase, një vendosje të mundshme të NATO-s në tokën ukrainase apo edhe anëtarësim përfundimtar në NATO.
Këto përpjekje nga evropianët duken të dëshpëruara, madje naive – duke pasur parasysh se Rusia po e fiton ngadalë por vazhdimisht luftën në terren. Dhe ndërsa Rusia shënon përparime ushtarake, hapësira e Kievit dhe Brukselit për të ndërhyrë në negociata zvogëlohet.
Megjithatë, përpjekjet e tyre nuk duhen shpërfillur menjëherë. Forma e marrëveshjes së paqes, e cila është gatuar ngadalë në Uashington, do të përcaktojë fatin e Ukrainës – dhe, si rrjedhojë, pjesën më të madhe të strukturës së sigurisë së ardhshme të Evropës.
Ndërkohë, Moska mbetet e palëkundur. Pas takimit të Trump me Zelenskyn dhe evropianët, ai zhvilloi një bisedë telefonike 40-minutëshe me Presidentin rus Vladimir Putin. Duke gjykuar nga informacioni i publikuar në lidhje me përmbajtjen e telefonatës, Trump nuk bëri kërkesa dhe Putin nuk ofroi lëshime. Ata folën për vazhdimin e bisedimeve të drejtpërdrejta Rusi-Ukrainë. Ata diskutuan gjithashtu “ngritjen” e nivelit të bisedimeve dhe, sipas kancelarit gjerman Friedrich Merz, i cili ishte i pranishëm në takimin e së hënës, bisedimet e drejtpërdrejta midis Putinit dhe Zelenskyt mund të zhvillohen brenda dy javësh.
Është e qartë se Kremlini mbetet i palëkundur dhe i gatshëm të shqyrtojë vendosjen e kushteve, ndërkohë që mban të gjitha kartat ushtarake në dorë.
Në fund të fundit, samitit të Uashingtonit mund t’i mungojë ceremonia dhe një rezultat spektakolar, por ai ishte i mbushur me nëntekst gjeopolitik: një garë nëse SHBA-të mbeten mbështetëse të Ukrainës apo fillojnë të kthehen drejt një qëndrimi më transaksional dhe realist. BE-ja, duke njohur ndikimin e saj në rënie, po përpiqet të rimarrë narrativën ndërsa fushëbeteja, të paktën për momentin, po anon qartë kundër saj.