Shqipëria mes vendeve me jetëgjatësi më të lartë në rajon

Në vitin 2023, jetëgjatësia mesatare në Shqipëri arriti në 79.6 vjet, me 82.1 vjet për gratë dhe 77.3 vjet për burrat, sipas të dhënave të fundit të publikuara nga revista The Lancet mbi shëndetin dhe vdekshmërinë për periudhën 1950–2023.

Shqipëria renditet ndër vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore që kanë performuar mbi nivelin e pritshëm të zhvillimit shoqëror (SDI 0.71), duke treguar përmirësime të qëndrueshme në cilësinë e jetës.

Shkalla e vdekshmërisë nën moshën 5 vjeç në Shqipëri është 8.7 vdekje për 1 mijë lindje, me një rënie mesatare vjetore prej −4.9 % në periudhën 2000–2023.

Në total, në vitin 2023 u regjistruan rreth 21 mijë vdekje, prej të cilave vetëm 200 ishin tek fëmijët nën 5 vjeç — një raport që reflekton sukses në politikat e vaksinimit dhe përmirësimin e infrastrukturës shëndetësore.

Për burrat, jetëgjatësia është rritur nga 53.8 vjet në 1950 në 77.3 vjet në 2023, ndërsa për gratë nga 56.3 vjet në 1950 në 82.1 vjet në 2023. Ky progres i qëndrueshëm e vendos Shqipërinë ndër vendet me jetëgjatësi më të lartë në Evropën Juglindore.

Në shkallë globale, jetëgjatësia mesatare në vitin 2023 ishte 76.3 vjet për gratë dhe 71.5 vjet për burrat, duke u rikthyer në nivelet e para pandemisë COVID-19.

Që nga viti 1950, vdekshmëria nga të gjitha shkaqet ka rënë me 66.6 për qind, falë përmirësimit të sistemit shëndetësor, vaksinimit dhe aksesit më të mirë në mjekime.

Megjithatë, sëmundjet kardiovaskulare dhe goditjet në tru mbeten shkaqet kryesore të vdekjes në botë. Ndërsa COVID-19, që në vitin 2021 renditej si shkaku numër një i vdekjeve, në 2023 ka zbritur në vendin e 20-të.

Vdekshmëria nga sëmundjet infektive si fruthi, diarretë dhe tuberkulozi ka rënë ndjeshëm, por sëmundjet jo-infektive – përfshirë diabetin, sëmundjet kronike të veshkave dhe Alzheimerin – janë në rritje dhe përbëjnë tashmë rreth dy të tretat e të gjitha vdekjeve globale.