‘S’po kërkoj mëshirë’/ Veliaj para Kushtetueses: Erdhi nga bashkëpunëtorët e mi më të mirë

Kryebashkiaku Erion Veliaj ka mbajtur fjalën e parë në Gjykatën Kushtetuese ditën e sotme. Gjatë fjalës së tij, Veliaj ka deklaruar se ka pritur 9 muaj për të folur këto 9 minuta. Veliaj theksoi se do të bëjë gjithçka për të mbrojtur mandatin që, sipas tij, i është besuar në mënyrë të ligjshme dhe demokratike nga qytetarët e Tiranës.

Më tej Veliaj u ndal te fakti se qeveria vendosi shkarkimin e tij pas disa muajsh paraburgim, me argumentin se nuk ishte paraqitur në punë. Ai e quajti këtë një vendim të padrejtë, duke theksuar se e gjithë situata është “e kurdisur” nga bashkëpunëtorët e tij.

Në fund, Veliaj ka lajmëruar rezistencë në lidhje me shkarkimin e tij. Gjatë fjalës së tij, Veliaj ka deklaruar se atë e kanë izoluar në një qeli me vrasës serialë në burgun e Durrësit. Ndërkohë që ka deklaruar se mandati i tij si kryetar i bashkisë i është dhënë nga njerëzit dhe askush nuk mund t’ia ndërpresë këtë mandat.

“Shumë i nderuar kryetar i Gjykatës Kushtetuese, shumë të nderuar anëtarë të Gjykatës Kushtetuese. Edhe pse e di mirë që në fakt kjo është e drejta ime kushtetuese për të qenë këtu. Duhet t’ju falenderoj me respekt të thellë që më keni dhënë një mundësi të jem sot i pranishëm për ta ushtruar këtë të drejtë time, për t’u dëgjuar përpara jush, por dhe përpara gjithë shqiptarëve. Kam pritur nëntë muaj për këto nëntë minuta. Beteja ime për t’u dëgjuar prej jush vjen pas një sage të gjatë. Zhgënjyese për të thënë të drejtën, për të dëgjuar çfarë paskam bërë, që jam rrëmbyer nga zyra ku më kanë zgjedhur qytetarët dhe jam mbyllur në një qeli, në një regjim burgosje apo shoqërimi më të rëndë sesa vrasësit serial.

Kam sot më shumë policë në Gjykatë Kushtetuese se ç’kam avokatë. Provën e keni këtu në këtë sallë. Kam përjetuar një periudhë të gjatë, të mbushur me shkelje të të drejtave të mia themelore si qytetar i kësaj republike. Por mbi të gjitha, një periudhë denigrimi dhe përpjekje për të heshtur zërin e një të zgjedhuri tre herë rradhazi nga qytetarët e Tiranës. Kjo nuk është thjesht një përpjekje për të më denigruar mua. Ky është një përçmim, është një neveri ndaj votës, ndaj gjësë më të shenjtë që ka demokracia. Dhe përçmimi ndaj saj, në fakt, është përçmim ndaj forcës që kanë qytetarët. Është një përçmim ndaj fuqisë që populli i jep Republikës për ta drejtuar në emër të tij.

Siç thoshte Martin Luther King, harku i universit moral është i gjatë edhe rraskapitës, po në finale edhe ky hark anon nga e drejta. Ndaj dhe unë jam sot këtu përpara jush si kryetar i Bashkisë së Tiranës. Qytetit më të madh të kombit tonë. Me të drejtën që ma kanë dhënë 160.000 vota të qytetarësh të lirë të këtij qyteti. Në fund të këtij harku nëntë mujor, në kërkim të kësaj të drejte. Unë nuk jam këtu për të mbrojtur veten, sepse nuk kam kryer asnjë shkelje që të detyrohem të mbroj veten përpara jush. Por jam këtu me respekt, me gjithë respektin që meriton detyra juaj e lartë, për t’ju kërkuar një gjë të vetme. A mund ta mbrojmë së bashku demokracinë që sot po vihet në sprovë? Demokracinë për të cilën si unë, ashtu dhe ju të nderuar gjyqtarë, jemi betuar kur kemi marrë detyrat tona respektive, që ta mbrojmë. Jo në letër, po me veprim. Edhe këtu, edhe sot.

Ky mandat nuk është mandati im. Ky mandat është një besëlidhje publike. Një kontratë që qytetarët e Tiranës ma kanë dhënë me vullnetin e tyre si njerëz të lirë. Kjo besëlidhje është nderi i jetës sime. Dhe për mbrojtjen e saj unë do bëj gjithçka që më lejon ligji, fuqia e mendjes dhe forca e zemrës sime. Do ta mbroj deri në fund sepse nuk po mbroj këtu një karrige, por shpirtin e një lidhje të shenjtë midis qytetarit dhe të zgjedhurit të vet. Populli i këtij vendi përmes Kushtetutës ka vendosur qartë, se askush nuk mund ta ndërpresë mandatin e një të zgjedhuri vendor përpara afatit, pikë. Përveçse kur ai ka shkruar shkelje të rënda të Kushtetutës ose të ligjit. Ky nuk është një zbulim i imi kjo që sapo thashë. Por është një premtim solemn që Republika e bën ndaj vetes së vet. Një kufi moral dhe një kufi ligjor që askush, as unë, as ju, askush nuk duhet ta shkelë.

Ose nëse do ta shkelë, duhet të rrëzojë më përpara themelet e besimit publik mbi të cilat ngrihet vetë shteti ynë. Prandaj me respekt të plotë dhe solemn për këtë gjykatë, unë pyes sot, cila shkelje të rëndë të Kushtetutës apo të ligjit kam kryer unë në ushtrimin e mandatit kushtetues të kryetarit të Bashkisë së Tiranës? Përpjekja ime për të mbrojtur besëlidhjen me qytetarët e Tiranës, edhe në kushtet e rrëmbimit në qeli, është detyrim, i imi, ndaj qytetarëve të këtij qyteti. Besimi im se vota e lirë është më e fortë se kulisat politike, është fuqia që më shtyn ta bëj këtë betejë sot këtu përpara jush edhe përpara të gjithë shqiptarëve. Bindja ime se drejtësia duhet të burojë nga Kushtetuta dhe jo nga protagonizmi politik apo ethja për karrierë mbi kurriz të lirive themelore të qytetarëve, është një bindje e palëkundur.

Ato çfarë kushtetuta i mbron, shpresoj që në këtë sallë të thuhen me zë të lartë. Të arsyetohen nga ju të nderuar dhe të dëgjohen nga çdo shqiptar që ende beson se ligji duhet të të mbrojë, jo të të sulmojë pabesisht. Të nderuar gjyqtarë të Gjykatës Kushtetuese, në këtë seancë nuk po shqyrtohet një vend pune. Kjo është një seancë historike, historike besoj, që shqyrton vetë demokracinë, shëndetin e demokracisë shqiptare. Themelet mbi të cilat qëndron shteti ynë. Republika jonë. Që nga dita kur miratuam Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë dhe pranuam demokracinë si vlerën më të lartë të ushtrimit të pushtetit nga sovrani, nga populli pra, të gjithë ne, qytetarë, politikanë në punë të shtetit edhe ju të nderuar gjyqtarë, jemi betuar me dorë në zemër për ta respektuar dhe për ta mbrojtur këtë vlerë kaq të lartë.

Ne jemi betuar se do mbrojmë demokracinë, jo që do ta përdorim atë për interesat e kohës. Ta ruajmë si pasurinë më të shenjtë të Republikës, jo ta sakrifikojmë për një llogari të vogël të një momenti. Për rehati politike apo për urdhëra të përkohshëm që bie ndesh me ligjin e përjetshëm të drejtësisë. Kjo është çështja gjyqësore që do të përcaktojë njëherë e mirë nëse pushteti do t’i përkasë ende qytetarëve, apo do t’u merret atyre në mënyrë të fshehtë dhe hileqare pas perdeve të ca lojrave me nene dhe gërma të ligjit. Nëse ligji do të përdoret për ta mbrojtur demokracinë apo se nëse ligji do të përdoret për ta përmbysur në emër të një formaliteti të nevojshëm për një moment të caktuar. Sepse kur pushteti që buron nga vota tjetërsohet me taktika për ta anashkaluar vetë vullnetin e votës, atëherë besimi ndaj qytetarëve kthehet në një tradhti morale.

Pushteti që ata na kanë dhënë për t’u shërbyer po përdoret për t’i sunduar, jo për t’ju shërbyer. Me të njëjtat mjete që i ka vënë në dispozicion, në fakt për t’i mbrojtur qytetarët. Dhe atëherë, sipas meje, Republika nuk rrezikohet nga asnjë armik i jashtëm, por nga vetë ata që nën betim për ta mbrojtur po e përdorin për ta nënshtruar. Po citoj: Betohem në nderin tim se do të kryej me ndërgjegje detyrën e kryetarit të Bashkisë dhe do t’i bindem Kushtetutës dhe ligjeve. Ky është një fragment nga formula e betimit tim si kryetar bashkie tre herë me dorën në zemër i zgjedhur nga qytetarët e lirë të Tiranës. Ndaj sot jam këtu për ta mbrojtur deri në fund betimin tim për t’iu bindur Kushtetutës. Kontratën time me qytetarët e Tiranës.

Një kontratë që ka qenë në zemrën time në çdo orë pune, në çdo mëngjes, në çdo mbrëmje, në diell, në shi, në çdo rrugë të shtruar, në çdo kënd lojërash, ju kujtohen betejat me pistoleta në kënde lojërash, në çdo shkollë, janë rreth 50 të reja, kopshte, çerdhe, rreth 110, bulevard, kala, shesh, park, që e ka ndryshuar sot Tiranën. Edhe nga ditët e pandemisë së kobshme ku çonim ndihma të izoluara, apo te tërmeti kur ndërtuam shtëpitë e mira familjeve, i kam qëndruar besnik këtij betimi. Dhe unë këtë betim do ta mbroja këtu sot përpara jush, deri në fund. Sepse unë nuk besoj se ka diçka më fisnike për t’u bërë sot dhe diçka më frymëzuese për një njeri që i shërben publikut, që është në angazhimin e jetës publike, sesa ta mbrojë besimin që i është dhënë me votë të lirë të qytetarëve të lirë. Besimin për të drejtuar jo vetëm kryeqytetin e Shqipërisë, një punë administrative, por kryeqytetin e të gjithë shqiptarëve, një punë jashtëzakonisht simbolike.

Një qytet që rreh me pulsin e gjithë kombit tonë. Dhe kur beson që ti ke dhënë gjithçka për këtë mandat të qytetarëve, vjen arsyeja për të cilën të largojnë nga detyra dhe citoj: Mosprezenca në detyrë për më shumë se tre muaj. Nuk kishte se si të më fynin më rëndë se kaq. Domethënë ka qenë fyrja më e rëndë e jetës sime publike dhe këtë e thotë dikush që ka dëgjuar fyrje dhe legjenda urbane dhe fantazi pafund. Po kjo është fyrja më e rëndë sepse erdhi nga bashkëpuntorët e mi. Nga njerëz që më njohin më mirë se kushdo tjetër. Dhe që nuk denjuan as të më ftonin, as të më njoftonin, as të më dëgjonin. Zoti i faltë. Lutem çdo natë për ta dhe them Zot fali se nuk dinë ç’kanë bërë me atë vendim. Kjo akuzë nuk më lëndon për fjalën dhe shkresat e shkreta që ka prodhuar, por për padrejtësinë që ajo përfaqëson. Siç thotë shprehja, tëo ërongs don’t make a right. Dy padrejtësi nuk prodhojnë më shumë drejtësi.

Pra, padrejtësia e shkarkimit mbi padrejtësinë e ndalimit dhe të shoqërimit, nuk e bën vendin më të drejtë, prandaj kemi përfunduar në Gjykatë Kushtetuese sepse padrejtësi mbas padrejtësie nuk prodhua më shumë drejtësi. Sepse të thuhet, citoj, Erion Veliaj ka munguar në detyrë, nuk është thjesht cinizëm me këtë tipin që quhet Erion Veliaj, por është një cinizëm me atë që është e vërteta, çfarë ka ndodhur në këtë vend dhe në këtë qytet. Dhe në fakt është një cinizëm me ligjin dhe me Kushtetutën. Mbi të gjitha e thënë nga ata që kanë qenë dëshmitarë të rrëmbimit tim nga zyra pa asnjë akuzë. Ngjan si një mesazh pasigurie për këdo që nesër mund të shënjestrohet për arsye politike.

Ngjan si një mesazh se në këtë vend sundon dëshira dhe vullneti politik, por jo ligji. Nëse është dikush që mund të ankohet për mungesë time, është vetëm nëna ime dhe familja ime. Aty kam marrë mungesë 10 vjet rresht, teksa përgjithë detyrës i shërbeja këtij qyteti. Ata i kam takuar, djalin tim e kam takuar më shumë në burg se ç’e kam takuar lirë. Kur e lija në gjumë dhe e gjeja në gjumë për shkak të kësaj detyre dhe të këtij përkushtimi. Fort të nderuar anëtarë të Gjykatës Kushtetuese, që nga dita e parë kur u betova në vitin 2015, si kryetar i Bashkisë së Tiranës, jeta ime është bërë njësh me këtë qytet. Kush jeton në Tiranë e di këtë nga përvoja personale. E kam drejtuar me gjithë forcën time shpirtërore, mendore, fizike pa kursyer asgjë nga vetja.

Ky qytet në fakt ka qenë familja ime e madhe. Unë nuk pretendoj se çdo gjë e kam bërë mirë dhe ndoshta nuk është ky momenti për të folur për këtë. As që çdo gjë që kam dashur të bëj, kam arritur ta bëj. Por një gjë e di me siguri. Askush nuk mund të më akuzojë se nuk kam qenë në krye të punës për këtë qytet dhe detyrës time të shenjtë. Sepse kush thotë se unë kam munguar, fyen inteligjencën e gjithë qytetarëve të Tiranës që ma kanë besuar tre herë me radhë, pikërisht sepse e panë me sytë e tyre përkushtimin tim, dashurinë për punën edhe për këtë qytet. Punë nga e cila më shkëputën padrejtësisht dhe pabesisht. Ata që donin të më shihnin me pranga në duar dhe jo me lopatë në duar. Që nuk donin këtë tipin që thashë unë, Lali Erin në atë zyrë, sepse ajo zyrë ishte bërë simbol i një dashurie për qytetin, për punën, energjie pozitive, të pafundme, një qendër e optimizmit për të gjithë kombin tonë.

Mund ta burgosësh një njeri, siç jam unë në rastin konkret, por nuk e burgos dot të vërtetën e tij. Edhe të vërtetën që ulëret. E vërteta është se mospresenca ime nuk ka qenë zgjedhje. Pra unë nuk zgjodha që të vetë-rrëmbehem, të vetë-izolohem dhe të vetë-internohem në qytetin e Durrësit, në një burg, në kënetë. Por pasojë e një izolimi të imponuar nga shteti. Përmes një vendimi disproporcional nga letra anonime, a mund të vazhdoj dhe dy minuta? Një izolim i imponuar nga shteti përmes një vendimi disproporcional nga letra anonime dhe zëdhënës persekutus që më privoi jo vetëm nga liria dhe familja, por edhe nga qyteti im përpara se të provohej çdo fajësi. Si mund të quhet shkelje mungesa e një kryetari bashkie që është fizikisht i ndaluar nga vetë organet e shtetit në bazë të një vendimi që nuk është i formës së prerë? Dhe besoj që Gjykata Kushtetuese dhe dhe Komisioni i Venecias ëh siç u relatua dhe nga avokati flasin qartazi për për akte të tilla.

A mos vallë duam që ta legjitimojmë idenë se çdo funksionar i zgjedhur mund të largohet nga detyra përmes një arrestimi të përkohshëm pa vendim fajësie, duke ja marrë popullit mandatin që ai vetë ja ka dhënë këtij individi? Nëse kjo pranohet, atëherë ta themi hapur sot, çdo mandat i zgjedhur nuk është më një garanci e sovranitetit qytetar. Por është një leje, është një patentë, është një licensë që mund të të hiqet në çdo kohë në varësi të vullnetit politik. Nëse ne e pranojmë një gjë të tillë, atëherë parimi i prezumimit të pafajësisë e humbet totalisht kuptimin. Dhe ndëshkimi pa vendim gjyqësor do të kthehet në një praktikë të zakonshme. Mjafton ta arrestosh dikë dhe fare mirë e qëron nga puna apo detyra, misioni apo vota që ka marrë. Kjo do të ishte një rrëshqitje e rrezikshme nga shteti i së drejtës tek shteti i paragjykimit. Kjo nuk është vetëm një padrejtësi njerëzore, por është një kontradiktë e hapur kushtetuese.

Sepse më ndëshkon për një fakt që nuk është as veprim, as shkelje, por është një gjendje, gjendje e imponuar. Me forcën disproporcional të vetë këtij shteti që më kërkon llogari pse nuk vij pasi më ka privuar lirinë. Në finale, e nderuar gjykatë, nëse pranohet që një kryebashkiak i zgjedhur me votën e popullit mund të hiqet nga detyra pa vendim të formës së prerë, atëherë nga nesër çdo qytet, çdo bashki dhe çdo mandat popullor mund të bie pre e vendimeve politike të momentit. Nga atë çast zgjedhjet do humbasin kuptimin, vota do humbet peshën, sovraniteti qytetar zëvendësohet nga vullneti i atyre që duan të sundojnë në emër të ligjit por duke përmbysur vetë ligjin. Kjo nuk është demokraci. Kjo në fakt është përmbysje e demokracisë. Ky nuk është një prezumim pafajësie, por është një prezumim fajësie.

Dhe aty ku pafajësia zëvendësohet nga paragjykimi, drejtësia pushon së ekzistuari. Në finale, ajo që dua t’ju them është se nuk jam këtu për të kërkuar një mëshirë ose një privilegj. Vij për të kërkuar këtu drejtësi kushtetuese. Drejtësia është mburoja morale dhe sundore e Republikës tonë. Ajo që mbron rregullin dhe që na mban bashkë si shoqëri. Ajo që e ndan shtetin e së drejtës nga shteti i frikës, ligjin nga arbitrariteti dhe Republikën nga çdo formë sundimi. Në këtë moment vendimtar, fjalët e fundit, ju nuk jeni thjesht një gjykatë që po shqyrton një shkarkim të një nga 61 kryetarët e bashkive. Ju jeni, siç e ka përshkruar Aleksandër Hamilton, një nga etërit themelues të SHBA-ve, trupi ndërmjetës midis popullit dhe pushtetit. I krijuar për ta mbajtur pushtetin brenda kufijve që ka caktuar Kushtetuta. Kur pushteti tejkalon veten, kur vullneti politik kërkon të zëvendësojë ligjin, vetëm gjykata juaj kushtetuese ka fuqinë dhe detyrën ta ndalojë. Vetëm kjo gjykatë mund ta rikthejë shtetin në binarët e Kushtetutës dhe ta mbrojë qytetarin nga abuzimi i pushtetit që ai vetë ja ka dhënë. Ju falenderoj shumë për vëmendjen dhe ju uroj një punë të mbarë,” tha Veliaj.