KHAMENEI/ RUSIA DERGON LOTE NE ZARF

Nëse është e vërtetë që “miqtë takohen në kohë nevoje”, atëherë Vladimir Putin e ka dështuar në mënyrë spektakolare provën. Të shtunën në mëngjes, ndërsa Teherani po bombardohej nga raketat amerikane dhe izraelite, Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi i telefonoi homologut të tij rus, Sergei Lavrov, për të kërkuar ndihmë. Por e tëra çfarë mori ishte solidariteti dhe premtimi për mbështetje verbale, së bashku me një dënim të fortë dhe të qartë të sulmit.

Irani, lajmet e fundit mbi sulmin e SHBA-së dhe Izraelit

Moska nuk i beson, ose nuk mund t’i besojë, lotët iranianë. Dje, pas konfirmimit të vdekjes së Ajatollah Khamenei-t, edhe udhëheqësi i Kremlinit ndoqi shembullin e Lavrov: “Ju lutem pranoni ngushëllimet e mia më të thella për vrasjen e Udhëheqësit Suprem të Republikës Islamike të Iranit, Seyed Ali Khamnei, dhe anëtarëve të familjes së tij, të kryer në shkelje cinike të të gjitha normave të moralit njerëzor dhe të drejtës ndërkombëtare”, shkroi Putin në një shënim drejtuar Presidentit iranian Masoud Pezeshkian. Khamenei, sipas udhëheqësit rus, “do të mbahet mend në vendin tonë si një burrë shteti i shquar që dha një kontribut të madh dhe falës në zhvillimin e marrëdhënieve miqësore midis Rusisë dhe Iranit, duke i ngritur ato në nivelin e bashkëpunimit strategjik”. Asgjë më shumë.

Që kur nisi luftën e tij të agresionit në Ukrainë në vitin 2022, Putin ka promovuar narrativën e një kampioni dhe mbrojtësi të botës multipolare, një që hedh poshtë diktatet e Perëndimit të udhëhequr nga amerikanët. Por në momente vendimtare, Cari është zhdukur gjithmonë. Ku është Kremlini në orën e tij të nevojës? Për herë të tretë në pak më shumë se 15 muaj, Putin ka braktisur një aleat besnik.

Presidenti sirian Bashar al-Assad pagoi çmimin për miqësinë anemike të Rusisë në dhjetor 2024, kur Putin lejoi rebelët të përparonin drejt Damaskut, duke përshpejtuar rrëzimin e diktatorit dhe fundin e një satrapie familjare, të mbështetur fillimisht nga BRSS dhe më pas nga Rusia, që kishte zgjatur më shumë se gjysmë shekulli. Bashar nuk kishte zgjidhje tjetër veçse të pranonte ofertën e azilit në Moskë, ku jeton në luks.

Disa javë më parë, ishte radha e Presidentit Venezuelan Nicolas Maduro, i cili deri atëherë ishte mbështetur dhe armatosur nga Rusia, por qëndroi duarkryq ndërsa sulmi amerikan e mori direkt nga pallati i tij dhe e solli në Shtetet e Bashkuara, ku ai kaloi ditët e tij në një burg në Manhattan.

Tani është radha e Iranit, shembulli më i fundit dhe më i dukshëm i mospërputhjes së madhe midis retorikës së Putinit kundër hegjemonisë së papranueshme amerikano-perëndimore mbi botën dhe realitetit, ku kjo hegjemoni po vepron para syve të të gjithëve. Fyodor Lukyanov, redaktor i Rusisë në Globel Politics dhe një analist i lidhur ngushtë me Kremlinin, e krahasoi vrasjen e Khameneit me atë të Muammar Gaddafit në vitin 2011, e cila ishte një goditje e rëndë për reputacionin e Putinit.

Në të vërtetë, në rastin e Iranit, përgjigjja e dobët e Rusisë ishte e pritshme. Që gjatë Luftës 12-Ditore në qershor 2025, kur Izraeli kreu një bombardim të gjatë të Iranit që kulmoi me veprime të SHBA-së kundër centraleve të tij bërthamore, Putin mbrojti pozicionin neutral të Rusisë në Forumin e Shën Petersburgut, madje duke përmendur faktin se “dy milionë ish-qytetarë rusë tani jetojnë në Izrael”. Që atëherë, duke hezituar të sfidojë Donald Trump, Moska ka kërkuar kontrollin e dëmeve, duke u përpjekur të nxisë marrëdhëniet me Teheranin pa e tepruar: ajo mbrojti shtypjen e protestave të brendshme dhe dhjetorin e kaluar njoftoi shitjen e raketave të lëshuara nga supi me vlerë 500 milionë dollarë për Iranin. Për më tepër, marinat e të dy vendeve kryen një stërvitje të përbashkët detare, megjithëse Moska mori pjesë simbolikisht vetëm me një anije. Kur filluan negociatat midis SHBA-së dhe Iranit, Putin gjithashtu e akreditoi veten si ndërmjetës, duke ofruar të ruante uraniumin e pasuruar iranian në tokën ruse, siç kishte bërë në vitin 2015.

Por e gjitha ishte vetëm një “histori qesharake”. Kur Trump kreu një tjetër grusht shteti dramatik, mundësia që Rusia t’u vinte në ndihmë miqve të saj ajatollahë as nuk u ngrit, për t’u përjashtuar. Formalisht, është e vërtetë që Rusia nuk ka asnjë detyrim, duke pasur parasysh se Traktati i Bashkëpunimit midis dy vendeve, i nënshkruar në vitin 2025, nuk përmban asnjë klauzolë për ndihmë të ndërsjellë ushtarake në rast agresioni të jashtëm. Por nuk ka dyshim se prerja e kokës së regjimit shiit është një tjetër shuplakë në fytyrë për Carin dhe një goditje për reputacionin e Rusisë, duke zbuluar ambiciet jorealiste të Putinit për të luajtur në Ligën e Kampionëve të Superfuqive.

Sigurisht, Putini do të përfitojë menjëherë nga kriza iraniane: rritja e çmimeve të naftës të paktën do t’i lejojë atij të marrë frymë, duke rritur të ardhurat që i nevojiten me dëshpërim për të vazhduar luftën në Ukrainë. Megjithatë, Cari tani e gjen veten “në një pozicion të vështirë”, siç tha analisti i Qendrës Carnegie, Alexander Baunov, për France Presse, duke shtuar se “dy herë në dy muaj, Putini nuk ka arritur të shpëtojë jetën e të paktën një diktatori aleat. Dhe vrasësi është miku i tij Trump”. Siç thotë shprehja, “me miq si këta, kujt i duhen armiq?”