Strategjia e administratës së Presidentit Donald Trump për të “përmbytur zonën” mund ta bëjë të vështirë njohjen e momentit kur Shtetet e Bashkuara do të rrëshqasin në autoritarizëm. Disa do të thoshin se ky është një nga qëllimet e kësaj strategjie, e cila bazohet në heqjen graduale të të drejtave civile dhe mekanizmave institucionalë të kontrollit . Por vrasja e dy qytetarëve amerikanë në Minneapolis nga agjentët e Imigracionit dhe Doganave (ICE) mund të jetë ajo pikë kthese.
Një karakteristikë kyçe e sistemeve autoritare është aftësia e tyre për të përdorur forcë të tepruar kundër kundërshtarëve. Çdo qeveri përdor taktika shtrënguese në kryerjen e punës policore, por ka kufizime të qarta për këtë. Qeveria britanike mund të përdorë forcën për të pastruar një zonë nga protestuesit, por format e ndryshme të kontrollit institucional dhe forca e normave që frenojnë tendencat autoritare e bëjnë të paimagjinueshme që policia britanike të fillojë të vrasë protestues pa dallim.
Zbatimit të Ligjit për Imigracionin dhe Doganat (ICE) i janë dhënë kompetenca jashtëzakonisht të gjera dhe u është lejuar të përdorë taktika që asnjë agjenci federale në të kaluarën nuk do t’i kishte menduar kurrë.
Në të kundërt, askush nuk u habit kur presidenti i atëhershëm sirian Bashar al-Assad iu përgjigj protestave gjatë Pranverës Arabe me forcë vrasëse. Shumica e njerëzve e kuptojnë se autoritetet autoritare mund ta përdorin dhe do ta përdorin një forcë të tillë kundër opozitës, medias së pavarur dhe shtyllave të tjera të shoqërisë civile.
Përdorimi i një shtypjeje kaq të dhunshme të rezistencës në shoqëritë demokratike ose, më gjerësisht të kuptuara, jo-autoritare përballet me disa pengesa. Së pari, një përshkallëzim i dhunës shtetërore do të shkaktonte tronditje dhe indinjatë në degët e tjera të qeverisë dhe shoqërisë civile, gjë që ka të ngjarë të rezultonte kundërproduktive. Së dyti, në sisteme të tilla, qeveritë nuk mund të jenë kurrë të sigurta se forcat e sigurisë do të ndjekin urdhra të këtij lloji. Gjatë mandatit të parë të Trump, udhëheqësit ushtarakë amerikanë e bënë të qartë se nuk do ta bënin.
Foto: AA/ABACA / Abaca Press / Profimedia
ICE është rritur ndjeshëm në vitin 2025 dhe – të gjitha provat sugjerojnë – po rekruton të rinj që mbështesin fuqimisht një version më ekstrem të axhendës anti-emigrante të Trump. Agjencisë i janë dhënë kompetenca jashtëzakonisht të gjera dhe i është lejuar të përdorë taktika që asnjë agjenci federale në të kaluarën nuk do t’i kishte menduar kurrë. Dhe Departamenti i Drejtësisë ofron mbështetje të pakushtëzuar për atë që mund të karakterizohet si keqbërje nga ICE, duke refuzuar madje të hetojë rastet që përfshijnë anëtarë të agjencisë.
Simbolika e ngjarjeve në Minesota është e pamundur të mos vihet re. ICE vrau dy civilë të pafajshëm: Renee Goode, një nënë e tre fëmijëve që sapo kishte çuar njërin prej tyre në shkollë, dhe tani Alex Pretty, një teknik mjekësor në njësinë e kujdesit intensiv, i cili pa dhe filmoi një bastisje të ICE-së. Agjentët e saj përdorin rregullisht kërcënime dhe taktika të dhunshme kundër protestuesve që dokumentojnë veprimet e tyre. Por gjëja më domethënëse këtu është se, duke u garantuar atyre de facto imunitet, administrata Trump u ka dhënë atyre dritën jeshile për të përshkallëzuar taktikat e tyre të dhunshme.
Nëse një dhunë e tillë vazhdon e pakontrolluar, kjo mund të jetë me të vërtetë një pikë kthese, pasi do të vendosë një model që forcat e tjera të sigurisë, edhe më të lidhura ngushtë me Trumpin, do ta ndjekin në përdorimin e forcës në rastet e çdo shprehjeje mosbindjeje. Nëse kjo do të ndodhte, procesi i rrëshqitjes drejt një regjimi autoritar do të ishte më i vështirë për t’u ndaluar dhe përmbysur, pasi shoqëria civile do të ishte gjithnjë e më e tendosur në përpjekjet e saj për t’iu kundërvënë shtypjes në rritje, dhe normat që kufizojnë mundësinë e përshkallëzimeve të tilla të dhunës shtetërore do të minoheshin.
Dy degët e qeverisë që supozohet të mbikëqyrin presidentin, Kongresi dhe Gjykata e Lartë, kanë treguar tashmë se janë kryesisht të përafruara me axhendën e Trump. Kontrolli institucional po aq i rëndësishëm që ushtrohet nga agjencitë e pavarura është gjithashtu i dobësuar, veçanërisht pasi presidenti është në gjendje të emërojë aleatë dhe partnerë në pozicione kyçe.
Qëllimi përfundimtar i administratës Trump është të vendosë një sundim të pakontrolluar dhe imperialist nga presidenti – dhe kjo është pikërisht mënyra se si konsolidohet autoritarizmi, siç ilustrojnë shembujt aktualë nga Hungaria në Ekuador, Meksikë, Nikaragua, Turqi dhe Venezuelë .
Ky moment mund të shndërrohet në një pikë kthese në një kuptim tjetër. Në janar 2017, argumentova se administrata e parë Trump mund të frenohej vetëm nga protesta paqësore. Edhe atëherë, ishte e qartë se degët e tjera të qeverisë nuk do ta frenonin në mënyrë efektive Trumpin dhe se, edhe nëse do të përpiqeshin, Trump do t’i shkelte normat sipas dëshirës. Por, ndërsa protestat kanë provuar vërtet një mbrojtje të fuqishme kundër përpjekjeve të administratës së parë Trump për të zgjeruar pushtetet dhe për ta shtyrë vendin drejt autoritarizmit, energjia që i nxiti ato protesta në vitin 2017 deri në vitin 2025 është tharë. Kjo pjesërisht sepse shumë analistë dhe një pjesë e madhe e publikut besonin se rezultati i zgjedhjeve të vitit 2024, në të cilat ai fitoi duke fituar shumicën e votave, i jep Trumpit një mandat më të fortë sesa në vitin 2016, kur nuk ishte ky rasti ( atëherë ai mori më pak vota të drejtpërdrejta se kundërshtarja e tij demokrate, Hillary Clinton, por fitoi për shkak të një numri më të madh votash elektorale, red. ).
Falë punës së mirë dhe “meritës” së demokratëve, në kohën e rikthimit të Trump në pushtet, gatishmëria e shoqërisë civile për t’u mbrojtur kundër axhendës së tij, tani shumë më radikale, ishte reduktuar në një nivel rudimentar.
Megjithatë, ekziston edhe një arsye tjetër e rëndësishme: Aktivistët e Partisë Demokratike e shpërdoruan legjitimitetin që kishin gjatë mandatit të Joe Biden. Në qeveri, në universitete, në organizata joqeveritare dhe madje edhe në sektorin privat, demokratët e tepruan me ndikimin e tyre dhe humbën pjesën më të madhe të mbështetjes së tyre sepse shtypën shqetësimet legjitime në lidhje me ndryshimet në shoqëri që po mbështesnin. Prandaj, në kohën kur Trump të marrë përsëri detyrën në janar 2025, gatishmëria e shoqërisë civile për t’u mbrojtur kundër axhendës së tij, tani shumë më radikale, është reduktuar në një nivel rudimentar.
Minneapolis mund ta ndryshojë këtë. Energjia dhe solidariteti midis njerëzve që mbrojtën fqinjët e tyre emigrantë dhe protestuan kundër taktikave brutale të ICE paralajmëron një goditje vendimtare. Rezultati do të vendoset pjesërisht nga mënyra se si aleatët e Trump në Kongres do të pozicionohen ndaj dhunës dhe pafuqisë së përfaqësuesve të qeverisë, si dhe ndaj vetë Trump dhe grupit të ngushtë të njerëzve me të njëjtat mendime rreth tij. Por faktori më i rëndësishëm do të jetë vendosmëria e vetë shoqërisë civile. Duke filluar me Minesotën.
