Rusia e kthen historinë në një armë: Paralajmërim për presion hibrid në krahun verior të NATO-s

Rusia e ka transformuar manipulimin e historisë nga një politikë simbolike e kujtesës në një instrument të qëllimshëm të pushtetit shtetëror, që synon delegjitimizimin e vendeve fqinje dhe përgatitjen e terrenit për presion politik, hibrid dhe potencialisht ushtarak mbi krahun verior të NATO-s.

Ky vlerësim u bë nga Patrik Oksanen, një këshilltar strategjik në Qendrën për Sigurinë Shoqërore në Universitetin Suedez të Mbrojtjes, në një analizë të kohëve të fundit që e nxjerr në pah Finlandën si një rast paralajmërues të hershëm të strategjisë më të gjerë të Rusisë në Evropën Veriore.

Sipas Oksanen, gjatë dekadës së fundit Kremlini e ka shndërruar historinë në një mjet aktiv të politikës së sigurisë.

“Historia, patriotizmi rus dhe ambiciet perandorake janë bashkuar në një tërësi të vetme. Ajo që po dëshmojmë sot nuk është thjesht politikë kujtese, por histori e armatosur që i shërben drejtpërdrejt ambicieve strategjike të Moskës”, shkruan ai.

Finlanda dhe Suedia në shënjestër

Finlanda dhe Suedia janë në qendër të kësaj ofensive narrative. Rusia i portretizon gjithnjë e më shumë ato përmes narrativave historike selektive dhe të shtrembëruara si:

“Bashkëpunëtorët nazistë” gjatë Luftës së Dytë Botërore,

shtete të kompromentuara moralisht,

Satelitët e NATO-s që nuk kanë sovranitet të vërtetë.

Ekspertët theksojnë se këto rrëfime qëllimisht i injorojnë faktet kryesore historike, duke përfshirë pushtimin sovjetik të Finlandës në vitin 1939 dhe neutralitetin kompleks dhe të kufizuar të Suedisë në kohë lufte.

Një nga elementët më alarmues është përhapja e akuzave të rreme për gjenocid, duke përfshirë pretendimet se Finlanda operonte dhoma gazi në Karelia ose kryente sistematikisht mizori kundër të burgosurve sovjetikë të luftës – akuza që historianët i kanë hedhur poshtë kategorikisht si të sajuara.

Sipas Oksanen, objektivi është i qartë: nëse Finlanda mund të cilësohet si historikisht kriminale, çdo agresion i ardhshëm rus mund të justifikohet si “mbrojtës”.

Një model i njohur në të gjithë Evropën

Analiza nënvizon se i njëjti model është aplikuar më parë kundër Ukrainës, shteteve baltike dhe Polonisë, duke ndjekur një model të qëndrueshëm:

delegjitimizimi historik,

normalizimi i armiqësisë,

krijimi i asimetrisë morale për të justifikuar presionin politik dhe ushtarak.

Në shtetet baltike dhe Poloni, Rusia promovon narrativën e “çlirimit sovjetik” ndërsa mohon pushtimin. Në rajonin nordik, ajo riformulon në mënyrë selektive historinë e Luftës së Dytë Botërore për të mbjellë dyshime, përçarje dhe mosbesim brenda NATO-s.

Shenjat paralajmëruese që nuk duhen injoruar

Ekspertët identifikojnë disa tregues kryesorë të operacioneve të ndikimit të bazuara në histori:

një rritje e papritur e akuzave historike në median shtetërore ruse,

“zbulime arkivore” të dyshimta të promovuara nga institucionet ruse,

botime zyrtare si i ashtuquajturi “Libri i Zi” i Ministrisë së Jashtme Ruse që synojnë Finlandën dhe Suedinë,

presion diplomatik dhe ligjor,

vandalizmi i monumenteve dhe manipulimi i simboleve historike.

Këto veprime, paralajmëron analiza, nuk janë incidente të izoluara, por pjesë e një faze përgatitore për një presion më të gjerë politik dhe strategjik.

Një kërcënim për kohezionin e NATO-s

Oksanen paralajmëron se objektivi përfundimtar i Moskës nuk është shpërbërja e menjëhershme e NATO-s, por shkatërrimi gradual i kohezionit të Aleancës.

“Nëse disa vende portretizohen si historikisht ‘problematike’, solidariteti aleat mund të dobësohet në heshtje”, vëren ai.

Çfarë duhet të bëjë NATO?

Sipas ekspertëve, NATO duhet:

njohin historinë si një vektor sigurie,

t’i përgjigjemi kolektivisht sulmeve historike kundër çdo shteti anëtar,

integrojnë manipulimin historik në doktrinat kundër kërcënimeve hibride,

investoni në arsimin historik, arkivat e hapura dhe komunikimin strategjik proaktiv.

“Nëse historia lihet e pakontestueshme, një pjesë e arkitekturës sonë të sigurisë mbetet e ekspozuar”, përfundon Oksanen.

Raporti i plotë është i disponueshëm këtu:

https://mpf.se/psychological-defence-agency/publications/archive/2025-12-11-history-as-a-battlefield—russias-information-war-against—-finland-2025