ALZHEIMERI NUK ËSHTË VETËM ÇËSHTJE GJENESH/ Çfarë roli luajnë ushqimi, sheqeri dhe stili i jetës

Për shumë vite Alzheimeri është parë kryesisht si një sëmundje e lidhur me moshën dhe trashëgiminë gjenetike. Por kërkimet e viteve të fundit tregojnë se tabloja është shumë më komplekse dhe se mënyra si jetojmë gjatë dekadave mund të ndikojë ndjeshëm në rrezikun e rënies së aftësive njohëse.

Alzheimeri është forma më e zakonshme e demencës dhe përbën rreth 60–70% të rasteve. Shkencëtarët vlerësojnë se në zhvillimin e tij ndërthuren faktorët gjenetikë, biologjikë, metabolikë, mjedisorë dhe mënyra e jetesës.

Një nga lidhjet që po tërheq gjithnjë e më shumë vëmendjen është ajo mes shëndetit metabolik dhe trurit.

Studimet kanë treguar se diabeti i tipit 2, rezistenca ndaj insulinës, tensioni i lartë, obeziteti dhe probleme të tjera kardiovaskulare lidhen me një rrezik më të lartë për rënie njohëse dhe demencë. Edhe mënyra se si truri përdor glukozën është një nga fushat kryesore të kërkimit për Alzheimerin.

Pikërisht për këtë arsye në literaturën shkencore është përdorur herë pas here termi “diabeti tip 3” për të përshkruar disa mekanizma metabolikë të Alzheimerit. Megjithatë, ky nuk është një emërtim zyrtar mjekësor dhe Alzheimeri nuk mund të konsiderohet thjesht një formë diabeti.

Po ushqimi?

Këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm. Dieta mund të ndikojë në shëndetin metabolik, inflamacionin, peshën trupore dhe sistemin kardiovaskular, të cilat nga ana e tyre lidhen me shëndetin e trurit. Por deri më sot nuk është provuar se eliminimi i një ushqimi të vetëm mund të parandalojë Alzheimerin.

Pretendimet se gluteni është shkaktar i drejtpërdrejtë i Alzheimerit për popullatën e përgjithshme nuk mbështeten nga provat aktuale. Për personat me sëmundje celiake apo probleme të diagnostikuara të lidhura me glutenin situata është tjetër dhe kërkon vlerësim mjekësor individual.

Ajo që mbështetet shumë më fort nga shkenca është një mënyrë jetese që mbron njëkohësisht zemrën, enët e gjakut dhe metabolizmin: ushqyerje e ekuilibruar, aktivitet fizik, kontroll i diabetit dhe tensionit, mosduhanpirje, kufizim i alkoolit dhe ruajtje e aktivitetit social dhe mendor.

Organizata Botërore e Shëndetësisë, në udhëzimet e përditësuara në korrik 2026, vlerëson se deri në 45% e rrezikut për demencë mund të lidhet me faktorë potencialisht të modifikueshëm gjatë jetës.

Mes tyre janë diabeti, hipertensioni, mungesa e aktivitetit fizik, duhani, alkooli, izolimi social dhe ndotja e ajrit.

Pra, mesazhi nuk është se Alzheimeri “shkaktohet nga buka” apo se një dietë e caktuar garanton mbrojtje nga sëmundja.

Mesazhi është më i rëndësishëm: ajo që bëjmë sot për metabolizmin, zemrën dhe shëndetin e përgjithshëm mund të ketë ndikim edhe në mënyrën se si plaket truri ynë.

#NTV #NTVShëndeti #Alzheimer #Demenca #Shëndeti #Truri #Ushqyerja #Diabeti #Insulina #Sheqeri #ShëndetiMendor #Parandalimi