Plazhe pa paralajmërim, analiza që publiku nuk i sheh – Kush garanton ujin ku lahen pushuesit?

Në kulmin e sezonit turistik, mijëra qytetarë hyjnë çdo ditë në det pa pasur informacion të dukshëm dhe të përditësuar për cilësinë e ujit. Ndërkohë, një raport zyrtar i Kontrollit të Lartë të Shtetit ka zbuluar probleme serioze në monitorimin e plazheve, informimin e publikut dhe ndarjen e përgjegjësive ndërmjet institucioneve.

KLSH u kishte lënë Ministrisë së Shëndetësisë dhe Ministrisë së Mjedisit afat deri në qershor 2026 për të rishikuar rregullat dhe për të përcaktuar qartë se cili institucion duhet të mbrojë qytetarët nga ekspozimi ndaj ujërave të ndotura.

Afati ka kaluar. Pyetja që shtrohet sot është e drejtpërdrejtë:

A janë zbatuar rekomandimet dhe ku mund t’i shohin pushuesit analizat e sezonit 2026?

NGA 3 NË 34 PLAZHE ME CILËSI TË KEQE

Të dhënat e audituara nga KLSH tregojnë një përkeqësim të ndjeshëm gjatë periudhës 2019–2023.

Në vitin 2019, vetëm 3 pika monitorimi klasifikoheshin me cilësi të keqe. Në vitin 2023, numri kishte arritur në 34.

Në të njëjtën periudhë, pikat me ujë të klasifikuar si “të shkëlqyer” ranë nga 106 në vetëm 34.

Sipas raportit, zonat problematike shtriheshin në territoret e bashkive Lezhë, Durrës, Kavajë, Rrogozhinë, Vlorë, Sarandë dhe Pogradec.

Këto shifra i përkasin monitorimit të vitit 2023 dhe nuk mund të përdoren automatikisht për të shpallur të njëjtat plazhe të ndotura në vitin 2026. Pikërisht për këtë arsye kërkohet publikimi i analizave aktuale, pikë për pikë dhe gjatë sezonit, jo vetëm pasi vera të ketë përfunduar.

DY VERSIONE TË NDRYSHME PËR TË NJËJTIN DET

Një nga gjetjet më shqetësuese lidhet me mospërputhjen e të dhënave.

Sipas raportit të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, në vitin 2023 rezultonin 34 pika me cilësi të keqe. Në të dhënat e publikuara nga Agjencia Evropiane e Mjedisit për Shqipërinë shfaqeshin vetëm 18.

Edhe numri i përgjithshëm i pikave të monitorimit nuk përputhej: 123 sipas të dhënave kombëtare dhe 119 në raportimin evropian.

KLSH vlerësonte se këto ndryshime cenonin saktësinë dhe besueshmërinë e informacionit për cilësinë e ujërave të larjes.

Pra, qytetarët kanë të drejtë të pyesin: Cilat shifra janë të sakta dhe çfarë iu është raportuar partnerëve evropianë?

PLAZHE TË NDOTURA, POR PA TABELA PARALAJMËRUESE

KLSH konstatoi se bashkitë Durrës dhe Vlorë nuk kishin vendosur sinjalistikë informuese në disa plazhe të klasifikuara me cilësi të keqe, megjithëse ishin njoftuar nga AKM-ja.

Probleme u evidentuan edhe në Lezhë, ku bashkia nuk kishte marrë njoftim zyrtar me shkrim për rezultatet.

Raporti evidentonte gjithashtu se në dy plazhe, një në territorin e Durrësit dhe një në Vlorë, cilësia e ujit kishte rezultuar e keqe për pesë vite radhazi. Megjithatë, nuk ishte vendosur ndalim larjeje dhe as rekomandim i përhershëm që qytetarët të mos hynin në ujë.

Arsyeja ishte një boshllëk institucional: pas riorganizimit të Inspektoratit Sanitar Shtetëror nuk ishte përcaktuar qartë se cili institucion kishte përgjegjësinë për vendosjen e ndalimit.

Me fjalë të tjera, ndotja ishte konstatuar, por përgjegjësia kishte mbetur mes institucioneve.

AFATI KALOI, QYTETARËT PRESIN PËRGJIGJE

KLSH rekomandoi ndryshimin e kuadrit nënligjor deri në qershor 2026, për të përcaktuar qartë:

– Institucionin që monitoron dhe klasifikon ujërat;
– Autoritetin që vendos ndalimin e larjes;
– Detyrimin për njoftimin e menjëhershëm të bashkive;
– Vendosjen e tabelave në plazhet me cilësi të keqe;
– Publikimin e informacionit për qytetarët në kohë reale.

Por sot, në mes të gushtit, publiku duhet të dijë nëse këto masa janë zbatuar dhe cilat janë rezultatet konkrete të monitorimit për këtë sezon.

PYETJET QË KËRKOJNË PËRGJIGJE

1. Cilat janë rezultatet e analizave të ujërave të larjes për sezonin 2026?
2. Në cilat pika janë konstatuar tejkalime mikrobiologjike?
3. A është ndryshuar rregullorja brenda afatit të qershorit 2026?
4. Cili institucion ka sot kompetencën për të ndaluar larjen?
5. Cilat bashki janë njoftuar për pika me cilësi të keqe?
6. Ku janë vendosur tabelat paralajmëruese?
7. Pse të dhënat kombëtare të vitit 2023 nuk përputheshin me ato të raportuara në Evropë?

Nuk mund të pretendohet se një plazh është i sigurt vetëm sepse uji duket i pastër me sy. Ndotja mikrobiologjike përcaktohet përmes analizave laboratorike.

Po aq e rëndësishme është që rezultatet të mos mbeten në dosjet e institucioneve. Ato duhet të publikohen në kohë, me emrin dhe vendndodhjen e çdo pike monitorimi, në mënyrë që qytetarët të dinë ku po lahen.

Turizmi nuk mbrohet duke fshehur problemet. Mbrohet duke garantuar transparencë, kontroll dhe siguri për çdo pushues.