Vuçiç ka skaduar/ Goditja e fortë që po trondit pushtetin e presidentit serb

Një analizë e publikuar nga media serbe Danas ngre pikëpyetje të forta mbi modelin politik të presidentit Aleksandar Vuçiç dhe të ardhmen e tij në krye të Serbisë. Sipas autorit Zoran Gavriloviç, të dhënat ndërkombëtare tregojnë një dobësim të institucioneve serbe, rritje të mosbesimit të qytetarëve dhe probleme të vazhdueshme me korrupsionin, sundimin e ligjit dhe lirinë e medias.

Në qendër të kritikave vendoset përqendrimi i pushtetit rreth Aleksandar Vuçiçit, i cili prej më shumë se një dekade dominon politikën serbe. Sipas analizës, ky model ka dobësuar autonominë e institucioneve dhe ka krijuar një sistem ku besnikëria politike dhe kontrolli mbi burimet shtetërore luajnë rol të rëndësishëm.

Një nga treguesit e përmendur është ai i korrupsionit. Serbia, sipas të dhënave të cituara në analizë, kishte një rezultat prej vetëm 36 pikësh në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit për vitin 2022, ndërsa treguesi i kontrollit të korrupsionit nga Banka Botërore ishte në territor negativ.

Analiza argumenton se problemi nuk është vetëm ekzistenca e korrupsionit, por mungesa e mekanizmave të mjaftueshëm institucionalë për ta parandaluar dhe kontrolluar atë.

Në fokus është edhe sundimi i ligjit. Treguesi për Serbinë paraqitet në vlerë negative, ndërsa edhe zëri i qytetarëve dhe përgjegjësia e qeverisë regjistrojnë rezultate të dobëta. Sipas autorit, kjo tregon probleme me pavarësinë institucionale, kontrollin publik të qeverisë dhe barazinë para ligjit.

Një tjetër pikë e analizës është situata e mediave. Sipas saj, përqendrimi i madh i vëmendjes mediatike te presidenti dhe dominimi i mediave proqeveritare kanë ndikuar në dobësimin e kontrollit publik mbi pushtetin.

Megjithatë, analiza nuk parashikon domosdoshmërisht një largim të menjëhershëm të Vuçiçit nga pushteti. Përkundrazi, argumenti kryesor është se modeli politik i ndërtuar prej tij po përballet me një krizë legjitimiteti, edhe pse presidenti serb vazhdon të ketë kontroll të konsiderueshëm politik dhe institucional.

Autori e përmbledh këtë situatë me tezën se “Vuçiç ka skaduar”, duke mos iu referuar moshës apo mandatit formal të presidentit, por asaj që e quan “skadim të modelit të qeverisjes”.

Sipas kësaj analize, pas më shumë se dhjetë vitesh në pushtet, Vuçiç nuk mund të paraqitet më thjesht si zgjidhje për problemet e Serbisë, pasi një pjesë e këtyre problemeve lidhen pikërisht me mënyrën se si është organizuar dhe funksionon sistemi politik.

Në fund, analiza arrin në përfundimin se Serbia ka potencial njerëzor dhe ekonomik për një zhvillim më të madh demokratik, por se dobësia e institucioneve dhe përqendrimi i pushtetit po pengojnë këtë proces.

Pra, pyetja që ngrihet nuk është nëse Vuçiç ka ende pushtet, por sa gjatë mund të funksionojë një model politik i mbështetur në përqendrimin e pushtetit, ndërsa besimi te institucionet dhe aktorët politikë mbetet në nivele të ulëta.