Video, se*ks dhe skandal: A po harrohet qëllimisht kriza e SHISH-it

Nga Gjergj Zefi

Prej disa ditësh, Shqipëria duket sikur është kthyer në një republikë të videove erotike. Pamjet kalojnë nga një telefon te tjetri me një shpejtësi që rrallë e kanë lajmet me rëndësi kombëtare.

Kërkohen emrat, krahasohen fytyrat, bëhen analiza, ngrihen akuza dhe zhvillohen gjyqe publike në rrjetet sociale. Kur interesi për një video nis të bjerë, shfaqet një tjetër dhe cikli rifillon.

Por, mes gjithë kësaj zhurme, ka një pyetje që po mbetet në hije:

Kujt i shërben një Shqipëri që flet pa pushim për videot intime, ndërsa harron çështjet që lidhen me sigurinë e shtetit?

Sepse, vetëm pak ditë përpara se videot erotike të pushtonin rrjetet, në qendër të vëmendjes ishte një çështje shumë më serioze.

Drejtuesja e Shërbimit Informativ të Shtetit përfundoi nën masë sigurie dhe u shkarkua nga detyra, ndërsa hetimet e SPAK-ut ngritën pikëpyetje për marrëdhëniet e saj me persona të kërkuar nga drejtësia.

Çështja shkoi deri në Këshillin e Sigurisë Kombëtare.

Pra, në qendër të debatit ishte institucioni që ka për detyrë të mbrojë informacionet më sensitive të Republikës.

Në një demokraci funksionale, kjo do të duhej të ishte një nga historitë më të mëdha politike të javëve të fundit. Do të kërkoheshin përgjigje për mënyrën se si funksionon SHISH-i, për sigurinë e informacionit, për përgjegjësitë institucionale dhe, mbi të gjitha, për përgjegjësinë politike.

Por vëmendja publike ndryshoi drejtim.

Nga zyrat ku ruhen sekretet e shtetit, Shqipëria kaloi te dhomat e gjumit të personazheve të njohur.

Nga problemi i shtetit te skandali i rrjetit

Le të jetë e qartë: nëse videot janë publikuar pa pëlqimin e personave që shfaqen në to, bëhet fjalë për një çështje që duhet hetuar seriozisht. Policia duhet të zbulojë se kush i ka publikuar, si janë siguruar dhe nëse pas tyre fshihen shantazhi, hakmarrja apo përfitimi financiar.

Por kjo është një çështje tjetër.

Ajo që duhet analizuar politikisht është efekti që ka krijuar kjo vorbull.

Sepse nuk është e nevojshme të provosh se dikush i ka publikuar videot me një qëllim politik për të konstatuar se ato kanë prodhuar një efekt politik.

Dhe ky efekt është i dukshëm: sa më shumë flitet për jetën intime të individëve, aq më pak flitet për problemet e institucioneve.

Historia ka treguar se seksi mund të bëhet diversion

Politika ndërkombëtare ka njohur raste kur skandalet seksuale kanë përpirë histori shumë më të mëdha.

Në Rusi, në vitin 1999, prokurori Yuri Skuratov po hetonte çështje korrupsioni që preknin njerëz pranë majës së pushtetit, kur një video komprometuese u transmetua në televizionin shtetëror. Skuratov e cilësoi publikimin si një përpjekje për ta diskredituar dhe për ta larguar nga hetimet.

Ngjashmëria me Shqipërinë nuk qëndron te autorësia dhe as nuk ka prova që videot e fundit të jenë pjesë e ndonjë operacioni politik.

Ngjashmëria qëndron te fuqia e skandalit seksual për të zhvendosur vëmendjen.

Një dosje kërkon kohë. Një hetim kërkon durim. Një çështje institucionale kërkon njohuri dhe përgjegjësi.

Një video kërkon vetëm një telefon.

Dhe publiku bën pjesën tjetër.

Algoritmi bën atë që dikur e bënte propaganda

Sot nuk është e nevojshme të organizosh një operacion të sofistikuar diversionist.

Mjafton të hedhësh një material në internet.

Portalet kërkojnë klikime. Televizionet kërkojnë audiencë. Rrjetet sociale kërkojnë trafik. Publiku kërkon skandalin e radhës.

Të gjithë fitojnë diçka.

Dhe në fund krijohet një efekt i jashtëzakonshëm: një shoqëri e tërë mund të harrojë për disa ditë pyetjet më të rëndësishme që ka përpara.

Kjo nuk do të thotë se pas videove qëndron patjetër një dorë politike. Mund të jetë hakmarrje, shantazh, përfitim financiar apo thjesht një akt kriminal i zakonshëm që është shumëfishuar nga etja për skandal.

Por për politikën, autori dhe përfituesi nuk janë gjithmonë i njëjti person.

Pyetja që nuk duhet humbur

Dhe këtu qëndron paradoksi.

Edhe nëse Edi Rama nuk ka asnjë lidhje me origjinën e videove — dhe deri tani nuk ka prova që ta lidhin me to — qeveria mund të përfitojë politikisht nga një situatë që e zhvendos debatin publik larg problemeve të saj.

Një dhuratë politike nuk bëhet më pak e vlefshme vetëm sepse nuk e ke porositur vetë.

Prandaj, problemi nuk është se shqiptarët po flasin për seksin.

Problemi është çfarë po harrojnë ndërsa flasin për të.

Sepse një jetë private, sado e diskutueshme të jetë, nuk përbën kërcënim për sigurinë kombëtare.

Por kur një institucion si SHISH-i vihet në qendër të një hetimi dhe ngrihen pikëpyetje mbi mënyrën se si janë mbrojtur informacionet sensitive të shtetit, atëherë kemi të bëjmë me një çështje që prek të gjithë qytetarët.

Kjo është ajo që duhet të mbetet në qendër të vëmendjes.

Jo kush ishte në shtrat me kë.

Por çfarë ndodhi në zyrat e shtetit, kush mbajti përgjegjësi dhe nëse sekretet e Republikës janë ende vërtet sekrete.

Sepse videot mund të zhduken nga trendet e rrjeteve sociale.

Skandali i radhës do ta zëvendësojë të mëparshmin.

Por pyetja për sigurinë e shtetit do të mbetet.

Dhe ajo pyetje nuk duhet të zhduket bashkë me videon e fundit.