DAÇIÇ KERCENOI KOSOVEN ME PUSHTIM, ROTH-BRUKSELIT: I MBYLLNI RUBINETIN SERBISE

Deklarata e zëvendëskryeministrit serb Ivica Daçiç se flamuri i Serbisë do të valëvitet mbi Prizren ka shkaktuar reagime të forta politike, duke rikthyer në qendër të debatit pretendimet territoriale të Beogradit ndaj Kosovës dhe kontradiktat e politikës serbe në raport me Bashkimin Europian.

Gjatë një tubimi elektoral në Rashkë, Daçiç deklaroi se Serbia nuk do të heqë dorë nga ajo që ai e cilësoi si “Kosova dhe Metohia”, duke e paraqitur Kosovën si pjesë të pandashme të identitetit kombëtar serb. Fjalimi i tij përmbante një mesazh të drejtpërdrejtë për të ardhmen e Kosovës, të cilën Beogradi vazhdon të mos e njohë si shtet të pavarur.

“Askush nuk ka mundur kurrë të na e marrë Kosovën dhe Metohinë nga zemrat dhe thellësia e shpirtit tonë. Herët a vonë, flamuri serb do të valëvitet mbi Prizren, të jeni të sigurt”, deklaroi Daçiç.

Këto fjalë nuk mbetën vetëm brenda debatit politik serb. Ish-ministri gjerman për Europën, Michael Roth, reagoi ashpër, duke i cilësuar pretendimet territoriale ndaj një vendi fqinj si një qëndrim që ngre shqetësime serioze për paqen dhe stabilitetin në rajon.

“E mjera Serbi! Ivica Daçiç dëshiron që flamuri serb të valëvitet mbi Prizren. Pretendimet territoriale ndaj një fqinji më lënë pa fjalë. Votuesit serbë duhet ta dinë se për çfarë po vendosin më 25 tetor”, shkroi Roth.

Politikani gjerman shkoi edhe më tej, duke kërkuar që Bashkimi Europian të rishikojë mbështetjen financiare për Beogradin nëse kjo retorikë vazhdon të shoqërojë politikën e tij ndaj Kosovës.

“Kjo rrugë çon drejt luftës. Nuk çon drejt BE-së. Nuk duhet të ketë më para të BE-së për Serbinë!”, përfundoi ai.

Reagimi i Rothit e zhvendos çështjen nga një deklaratë elektorale në një debat më të gjerë mbi përgjegjësinë e Serbisë si vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian. Megjithatë, kërkesa për ndërprerjen e fondeve përfaqëson qëndrimin politik të ish-ministrit gjerman dhe nuk duhet ngatërruar me një vendim të marrë nga institucionet europiane.

DAÇIÇ E LIDH KOSOVËN ME FUSHATËN ELEKTORALE

Deklarata u bë më 7 tetor 2026, gjatë një tubimi në Rashkë, ku Daçiç foli si kryetar i Partisë Socialiste të Serbisë, SPS, dhe drejtues i listës zgjedhore “Faktori i Stabilitetit”.

Sipas gazetës serbe “Danas”, ai përsëriti se partia e tij nuk do ta njohë pavarësinë e Kosovës dhe premtoi se, nëse merr besimin e votuesve, do të punojë që edhe 20 shtete të tjera ta tërheqin njohjen e saj. Ky mbetet një premtim elektoral i Daçiçit dhe jo dëshmi se ka një proces të konfirmuar diplomatik për tërheqjen e këtyre njohjeve.

Në fjalimin e tij, zëvendëskryeministri serb përdori edhe krahasime historike, duke pretenduar se Kosova mund të pushtohet, por nuk mund të jetë kurrë e pavarur. Ai e zgjeroi mesazhin edhe te Republika Srpska në Bosnjë-Hercegovinë, të cilën e paraqiti si një interes jetik për kombin serb.

Në këtë mënyrë, Daçiç e lidhi çështjen e Kosovës me një koncept më të gjerë të interesave kombëtare serbe në Ballkan. Retorika e tij nuk u kufizua te kundërshtimi i pavarësisë së Kosovës, por përfshiu edhe çështje të tjera që kanë potencial të ndikojnë në marrëdhëniet mes shteteve të rajonit.

Pesha e këtyre deklaratave lidhet edhe me funksionin që mban Daçiç. Ai nuk është thjesht një komentator politik apo një aktivist nacionalist, por një figurë me përvojë të gjatë në institucionet shtetërore serbe, që ka drejtuar edhe diplomacinë e vendit. Për këtë arsye, fjalët e tij kanë rëndësi në vlerësimin e qëndrimeve që artikulohen brenda elitës politike në Beograd.

KUNDËRSHTIA ME NORMALIZIMIN E MARRËDHËNIEVE

Kosova shpalli pavarësinë më 17 shkurt 2008, ndërsa Serbia vazhdon ta kundërshtojë shtetësinë e saj. Në opinionin këshillimor të 22 korrikut 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë arriti në përfundimin se deklarata e pavarësisë së Kosovës nuk e kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare. Ky përfundim nuk e zgjidhi mosmarrëveshjen politike mes Prishtinës dhe Beogradit, e cila vazhdon të ndikojë në stabilitetin rajonal.

Një nga pikat kyçe të procesit të normalizimit është marrëveshja e vitit 2023, e ndërmjetësuar nga Bashkimi Europian, e cila parashikon zhvillimin e marrëdhënieve normale të fqinjësisë së mirë, respektimin e integritetit territorial dhe zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve.

Në këtë kontekst, deklarata se flamuri serb do të valëvitet mbi Prizren ngre pikëpyetje për përputhjen e retorikës së Daçiçit me frymën e këtij procesi. Nëse bëhet fjalë për një simbolikë elektorale, ajo shfrytëzon çështjen e Kosovës për të mobilizuar votuesit serbë. Nëse synon të shprehë një pretendim real territorial, atëherë mbetet e paqartë se përmes cilit mekanizëm politik, diplomatik apo juridik do të mund të realizohej një synim i tillë.

Edhe ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, ka reaguar ndaj deklaratave, duke vënë në pikëpyetje pretendimin e Serbisë se kërkon paqe, ndërkohë që zyrtarët e saj artikulojnë qëndrime që sfidojnë sovranitetin e Kosovës. Ai kërkoi gjithashtu vëmendjen dhe reagimin e komunitetit ndërkombëtar.

Debati është ushqyer edhe nga kritika brenda vetë Serbisë. Sipas raportimeve të “Danas”, kritikë të Daçiçit kanë vënë në dukje se flamujt serbë mund të përdoren në Kosovë sipas legjislacionit të saj, ndërsa retorika për vendosjen e flamurit mbi Prizren krijon një mesazh krejt tjetër, që shkon përtej përdorimit simbolik të një flamuri kombëtar.

TRASHËGIMIA POLITIKE E MILLLOSHEVIÇIT DHE PYETJA PËR VUÇIÇIN

Një tjetër element që e bën deklaratën politikisht të rëndësishme është historia e Partisë Socialiste të Serbisë, të cilën Daçiç e drejton prej vitesh. Partia është trashëgimtare politike e forcës së udhëhequr nga Slobodan Millosheviçi, gjatë pushtetit të të cilit Serbia u përfshi në konfliktin e Kosovës. Pas ndërhyrjes së NATO-s në vitin 1999, Beogradi humbi kontrollin efektiv mbi territorin.

Sot, Daçiç përdor një gjuhë që e paraqet rikthimin simbolik të flamurit serb mbi Prizren si një objektiv të së ardhmes, por nuk shpjegon se si mund të pajtohet ky pretendim me angazhimet për zgjidhje paqësore dhe normalizim të marrëdhënieve.

Në këtë pikë lind edhe pyetja për presidentin serb Aleksandar Vuçiç dhe qëndrimin e pushtetit në Beograd ndaj deklaratave të zëvendëskryeministrit. Marrëdhënia politike mes dy figurave e bën të rëndësishme të shihet nëse retorika e Daçiçit mbetet pjesë e fushatës së tij elektorale apo përputhet me drejtimin më të gjerë të politikës shtetërore serbe.

Serbia është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian që prej vitit 2012 dhe përfiton mbështetje financiare europiane. Njëkohësisht, normalizimi i marrëdhënieve me Kosovën mbetet një nga çështjet kryesore në procesin e saj të integrimit.

Pikërisht këtu përqendrohet edhe kritika e Michael Rothit: a mund të vazhdojë Beogradi të kërkojë afrimin me Bashkimin Europian, ndërkohë që një nga zyrtarët e tij të lartë përdor deklarata që interpretohen si pretendime territoriale ndaj një shteti fqinj?

Për momentin, thirrja e Rothit për ndërprerjen e fondeve nuk përbën politikë zyrtare të BE-së. Por reagimi i tij e vendos në qendër një debat të rëndësishëm mbi mënyrën se si Bashkimi Europian duhet të ndërthurë mbështetjen financiare, kushtet e integrimit dhe kërkesat për normalizimin e marrëdhënieve në Ballkanin Perëndimor.

Në fund, çështja nuk lidhet vetëm me flamurin që Daçiç premton se do të valëvitet mbi Prizren. Ajo lidhet me përgjegjësinë e një zyrtari të lartë shtetëror për deklaratat e tij dhe me kontradiktën mes retorikës elektorale, angazhimeve ndërkombëtare të Serbisë dhe synimit të saj për t’u anëtarësuar në Bashkimin Europian.