FRIKA NGA HUMBJA DHE ALIBIA E SALI BERISHES

Debati për votimin dhe numërimin elektronik po shndërrohet në një tjetër përplasje mes Partisë Demokratike dhe institucioneve zgjedhore, përpara zgjedhjeve vendore të vitit 2027. Ndërsa Komisioni Qendror i Zgjedhjeve po shqyrton mundësinë e zgjerimit të përdorimit të teknologjisë, Sali Berisha ka zgjedhur një refuzim të prerë: PD-ja nuk pranon votim apo numërim elektronik në asnjë bashki.

Arsyetimi i kreut të demokratëve është i fortë dhe përmban akuza serioze. Berisha pretendon se procesi elektronik është manipuluar, se Shërbimi Informativ Shtetëror është përfshirë drejtpërdrejt dhe se janë krijuar servera paralelë. Por, përtej retorikës politike, lind një pyetje thelbësore: ku janë provat teknike që mbështesin këto pretendime dhe si mund të verifikohen ato në mënyrë të pavarur?

Në një demokraci, dyshimet për manipulimin e zgjedhjeve nuk mund të shpërfillen. Por as nuk mund të konsiderohen të provuara vetëm sepse artikulohen nga një aktor politik. Akuzat për ndërhyrje në sistemet elektronike kërkojnë dokumentacion teknik, auditime të pavarura dhe verifikime nga institucionet përgjegjëse. Pa këto elemente, debati rrezikon të mbetet në nivelin e deklaratave politike, pa i dhënë publikut përgjigjet që meriton.

Nga ana tjetër, teknologjia nuk është garanci absolute kundër manipulimit. Votimi dhe numërimi elektronik mund të rrisin shpejtësinë dhe të ulin disa mundësi gabimi njerëzor, por besueshmëria e tyre varet nga transparenca, siguria kibernetike, auditimi dhe mundësia për të kontrolluar rezultatin. Prandaj, pyetja nuk duhet të jetë thjesht nëse duhet pranuar apo refuzuar teknologjia, por si të sigurohet që ajo të jetë e verifikueshme dhe e besueshme për të gjitha palët.

Propozimi i Komisionerit Shtetëror të Zgjedhjeve, Ilirjan Celibashi, për ta shtrirë sistemin në tri ose katër bashki të mëdha mund të shërbejë si një mundësi për testim dhe vlerësim të mëtejshëm. Por një zgjerim i tillë ka kuptim vetëm nëse shoqërohet me garanci të qarta, transparencë mbi funksionimin e sistemit, kontroll të pavarur dhe procedura që u japin partive mundësinë të verifikojnë procesin.

Refuzimi kategorik i PD-së, nga ana tjetër, ngre pikëpyetje për strategjinë që opozita do të ndjekë në zgjedhjet e ardhshme vendore. Nëse demokratët besojnë se sistemi është i manipulueshëm, ata duhet të paraqesin prova konkrete dhe të propozojnë mekanizma që do ta bënin procesin të kontrollueshëm. Vetëm kundërshtimi nuk e zgjidh problemin e besimit zgjedhor, ashtu siç as përdorimi i teknologjisë nuk e eliminon automatikisht rrezikun e parregullsive.

Në thelb, përplasja e tanishme është më e madhe se një debat teknik. Ajo prek besimin e qytetarëve te zgjedhjet dhe aftësinë e institucioneve për të garantuar një proces të drejtë. Nëse ekzistojnë prova për manipulim, ato duhet të hetohen dhe të bëhen të verifikueshme. Nëse këto prova mungojnë, akuzat nuk duhet të zëvendësojnë debatin mbi mënyrën se si mund të përmirësohet sistemi zgjedhor.

Zgjedhjet e vitit 2027 do të kërkojnë më shumë se deklarata për manipulim apo premtime për modernizim. Do të kërkojnë prova, transparencë dhe garanci që rezultati të mund të kontrollohet e pranohet mbi bazën e fakteve. Sepse në fund, çështja nuk është nëse votimi është elektronik apo tradicional, por nëse qytetarët mund të kenë besim se vota e tyre numërohet drejt.