Çfarë është Antifa, lëvizja që Rama e lidh me protestat në Shqipëri

Kryeministri Edi Rama ka sjellë në debatin politik shqiptar një emër që prej vitesh shkakton polemika në Shtetet e Bashkuara dhe Evropë: Antifa.

Duke komentuar protestat e dhunshme të studentëve dhe të rinjve, Rama deklaroi se pjesëmarrësit janë të ideologjizuar dhe të ekstremizuar nga fryma e kësaj lëvizjeje, të cilën presidenti amerikan Donald Trump e ka shpallur organizatë terroriste.

Kryeministri sqaroi se nuk po i cilësonte protestuesit terroristë, por i përshkroi si pengje të një ideologjie që, sipas tij, synon shkatërrimin dhe përmbysjen e institucioneve.

Megjithatë, në deklaratën e tij nuk u paraqitën prova për një lidhje organizative mes protestuesve shqiptarë dhe Antifa-s.

Çfarë është Antifa?

Antifa është shkurtimi i fjalës anti-fashist dhe përdoret për të përshkruar një lëvizje të decentralizuar, kryesisht të së majtës radikale, që kundërshton fashizmin, racizmin dhe organizatat e ekstremit të djathtë.

Termi e ka origjinën në Gjermaninë e viteve ‘30, ndërsa lëvizja fitoi më shumë vëmendje në Shtetet e Bashkuara pas zgjedhjes së Donald Trump në vitin 2016 dhe përplasjeve me grupet e ekstremit të djathtë në Charlottesville, më 2017.

Ndryshe nga një parti apo organizatë tradicionale, Antifa nuk ka një drejtues të vetëm, një strukturë qendrore apo një regjistër të përcaktuar anëtarësh.

Sipas BBC Verify, aktivistët që identifikohen me këtë lëvizje përfshijnë anarkistë, komunistë dhe socialistë radikalë, të cilët ndajnë qëndrime kundër fashizmit, kapitalizmit dhe autoritarizmit.

Pse Trump e shpalli organizatë terroriste?

Në shtator 2025, Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv që e përcaktonte Antifa-n si organizatë terroriste të brendshme, duke e akuzuar për radikalizimin e të rinjve dhe nxitjen e dhunës politike.

Megjithatë, ky përcaktim ka ngritur pikëpyetje ligjore.

Ekspertët e cituar nga BBC-ja theksojnë se legjislacioni amerikan parashikon mekanizma të qartë për shpalljen e organizatave të huaja si terroriste, por jo një procedurë ekuivalente për organizatat e brendshme.

Për më tepër, mungesa e një strukture të identifikueshme të Antifa-s e bën të vështirë përcaktimin se kush mund të konsiderohet anëtar i saj.

Lëvizja është lidhur me incidente të dhunshme në Shtetet e Bashkuara, përfshirë përplasje fizike me grupe të ekstremit të djathtë. Megjithatë, veprimet e individëve që identifikohen me Antifa-n nuk provojnë automatikisht ekzistencën e një organizate të vetme që i koordinon ato.

Debati për Antifa-n përhapet në Evropë

Qëndrimi i Trump ka gjetur mbështetje edhe te disa forca politike evropiane.

Sipas The Guardian, Parlamenti i Holandës miratoi në shtator 2025 një rezolutë që kërkonte shpalljen e Antifa-s organizatë terroriste, ndërsa ish-kryeministri hungarez Viktor Orbán kishte shprehur synimin për të ndjekur të njëjtën rrugë.

Në Parlamentin Evropian, një eurodeputet i ekstremit të djathtë propozoi një rezolutë të ngjashme, duke pretenduar mbështetjen e 79 eurodeputetëve nga 20 vende.

Por ekspertët e sigurisë paralajmërojnë se përdorimi i një përkufizimi të paqartë mund të krijojë rrezik për përfshirjen e aktivistëve të tjerë politikë në të njëjtën kategori.

Agjencia evropiane e zbatimit të ligjit, Europol, në raportin e saj për terrorizmin nuk e përdorte Antifa-n si kategori të veçantë, por raportonte incidente të lidhura me ekstremizmin e dhunshëm të majtë dhe anarkist.

Në Francë, debati mbi dhunën e militantëve antifashistë u intensifikua në shkurt 2026, pas vdekjes së Quentin Deranque, një studenti 23-vjeçar dhe aktivisti nacionalist, i cili humbi jetën pas një sulmi në grup në Lion, për të cilin autoritetet nisën hetim për vrasje.

Ngjarja shkaktoi përplasje të forta politike, pasi përfaqësues të qeverisë franceze fajësuan militantë të së majtës radikale, ndërsa partia France Unbowed (LFI) mohoi çdo përfshirje dhe dënoi dhunën.

A ka lidhje Antifa me protestat shqiptare?

Kjo mbetet pyetja kryesore pas deklaratës së Ramës.

Protestat në Shqipëri janë shoqëruar me hedhje gurësh, dëmtime institucionesh dhe përplasje me policinë. Megjithatë, ngjashmëria e disa metodave të protestës me ato të përdorura nga aktivistë në vende të tjera nuk përbën provë të një lidhjeje ideologjike apo organizative.

Në deklaratat dhe informacionet e paraqitura nga kryeministri nuk janë identifikuar struktura, drejtues apo kanale financimi që lidhin protestat shqiptare me Antifa-n.

Prandaj, është e rëndësishme të dallohet mes tri çështjeve: kundërshtimit të fashizmit si qëndrim politik, aktivizmit që identifikohet me emrin Antifa dhe akteve konkrete të dhunës që mund të përbëjnë vepra penale.