Macron humb kontrollin politik, Le Pen së shpejti në pushtet?

Kriza politike dhe trazirat sociale po e vendosin presidentin francez Emmanuel Macron përballë një prej periudhave më të vështira të fundit të mandatit të tij. Incidentet e dhunshme, plaçkitjet dhe djegiet e ndërtesave publike e bizneseve kanë nxjerrë në pah pakënaqësinë në rritje në shoqërinë franceze, ndërsa qeveria po përballet me hapësirë të kufizuar për ndërhyrje ekonomike dhe me një klimë të tensionuar politike.

Macron erdhi në pushtet gati një dekadë më parë me premtimin për të ndryshuar sistemin politik francez, për të përshpejtuar reformat ekonomike dhe për të forcuar autoritetin e shtetit. Por, në muajt e fundit të presidencës së tij, ai përballet me një parlament të fragmentuar, financa publike nën presion dhe vështirësi për të frenuar pakënaqësinë sociale.

Ndryshe nga protestat e “Jelekëverdhëve” të viteve 2018–2019, kur qeveria reagoi me masa ekonomike që kushtuan miliarda euro, situata aktuale i lë Macronit më pak mundësi për të ofruar lehtësime financiare. Vendimi i tij për të shpallur zgjedhje të parakohshme parlamentare në vitin 2024, që dobësoi pozitat e kampit të tij politik, po kritikohet edhe nga ish-aleatë.

Loïc Quevran, ish-deputet nga kampi i Macronit, e përshkroi fundin e mandatit si “një vdekje të ngadaltë”. Ai fajësoi presidentin për paralizën politike, duke e cilësuar vendimin për shpërndarjen e Asamblesë Kombëtare në vitin 2024 si një nga gabimet më të rënda në historinë e Republikës së Pestë Franceze.

Marine Le Pen përfiton nga kriza

Trazirat mund të krijojnë terren politik për Marine Le Pen, udhëheqësen e Tubimit Kombëtar të ekstremit të djathtë, e cila synon presidencën në zgjedhjet e vitit 2027. Pakënaqësia për rënien e standardeve të jetesës dhe shqetësimet për sigurinë publike mund të forcojnë mesazhin e saj për rikthimin e rendit.

Jean-Baptiste Moreau, një tjetër ish-ligjvënës nga kampi i Macronit, deklaroi për Reuters se Le Pen po përfiton nga situata politike pa pasur nevojë të bëjë përpjekje të mëdha elektorale. Ai e përshkroi pozicionin e saj në garën presidenciale si një “autostradë me gjashtë korsi”.

Në një videomesazh të publikuar të dielën, Le Pen e paraqiti qeverinë si një autoritet në rënie dhe veten si një alternativë të aftë për të rivendosur rendin. Ndërkohë, Macron, në reagimin e tij publik, nuk shpalli gjendje të jashtëzakonshme dhe nuk prezantoi masa të gjera emergjente.

Sipas raportimit, plaçkitjet vijuan për të dytën natë radhazi, përfshirë edhe zona të pasura të Parisit. Kryeministri Sébastien Le Corneille njoftoi vendosjen e orëve policore lokale, në përpjekje për të frenuar përhapjen e dhunës.

Reagimi i Macronit nuk i kënaqi as kundërshtarët politikë dhe as disa prej ish-bashkëpunëtorëve të tij. Ish-kryeministri Édouard Philippe, i cili po përgatit kandidaturën e tij për zgjedhjet presidenciale, kritikoi mungesën e vendimeve konkrete për rivendosjen e rendit.

“President, ju dëgjova mbrëmë. Do të kisha preferuar, si miliona francezë, të dëgjoja vendime dhe iniciativa për të rivendosur rendin. Vendi ynë ka nevojë për dikë që të qeverisë”, shkroi Philippe në rrjetin social X.

Megjithatë, gara për presidencën e ardhshme mbetet e ndërlikuar. Sondazhet e cituara nga Reuters tregojnë se Jean-Luc Mélenchon, udhëheqësi i së majtës radikale, po fiton një epërsi të vogël ndaj Philippe në garën për të kaluar në raundin e dytë. Një përballje e tillë mund të krijojë kushte të favorshme për Le Pen, megjithëse rezultati i zgjedhjeve të vitit 2027 mbetet i pasigurt.

Kriza aktuale nuk vë në provë vetëm aftësinë e Macronit për të garantuar rendin publik, por edhe ndikimin e tij politik në muajt e fundit të presidencës. Me presionet ekonomike, fragmentimin parlamentar dhe pakënaqësinë sociale që ndërthuren, zhvillimet në Francë mund të ndikojnë ndjeshëm edhe në përgatitjet për garën e ardhshme presidenciale.