DRONËT GODASIN PRANË BULLGARISË/ ANIJA FUNDOSET, EKUIPAZHI ZHDUKET – KUSH SULMOI?

Një anije e fundosur, një ekuipazh ende i pagjetur dhe një tjetër anije tregtare e goditur nga dronë vetëm dhjetëra milje nga brigjet e Bullgarisë.

Deti i Zi është përballur me një nga incidentet më serioze detare të muajve të fundit, ndërsa ngjarja ka ngritur një pyetje që shkon përtej fatit të dy anijeve: a po zgjerohet lufta në një zonë gjithnjë e më të rrezikshme për trafikun civil dhe vendet e NATO-s?

Dy anije tregtare janë goditur nga dronë ajrorë dhe detarë në zonën ekskluzive ekonomike të Bullgarisë.

Anija “ALFA WATAN”, me flamur të Togos, pësoi dëmtime të rënda dhe u fundos. Autoritetet bullgare nisën operacionin e kërkim-shpëtimit, ndërsa fati i ekuipazhit mbetet ende i paqartë.

Anija e dytë, “ABLE”, me flamur të Palau-s, u përfshi nga flakët pas goditjes. Personat në bord u evakuuan, ndërsa raportohet edhe për të plagosur.

Por ajo që e bën ngjarjen shumë më serioze është vendi ku ndodhi.

Bullgaria është vend anëtar i NATO-s dhe incidenti është regjistruar brenda zonës së saj ekskluzive ekonomike në Detin e Zi.

Autoritetet bullgare kanë reaguar ashpër, duke e konsideruar sulmin ndaj anijeve tregtare të papranueshëm dhe shkelje të rregullave ndërkombëtare të lundrimit.

Megjithatë duhet bërë një dallim thelbësor.

Zona ekskluzive ekonomike e një shteti nuk është e njëjtë me territorin e tij sovran.

Për këtë arsye, nuk mund të thuhet automatikisht se është sulmuar “territori i NATO-s”, dhe incidenti nuk nënkupton në vetvete aktivizimin e Nenit 5 të Aleancës.

Edhe anijet e goditura nuk janë anije ushtarake bullgare apo të NATO-s, por anije tregtare me flamuj të vendeve të tjera.

Megjithatë, shqetësimi është i madh.

Vetëm një ditë më parë, një tjetër incident i rëndë detar u regjistrua në Detin e Zi, pranë zonës ekonomike të Rumanisë, një tjetër vend anëtar i NATO-s.

Kjo ngre një pyetje serioze:

A kemi të bëjmë me incidente të izoluara, apo po krijohet një model i ri sulmesh ndaj transportit civil në Detin e Zi?

Sepse objektivat nuk janë vetëm ushtarake.

Janë anije tregtare.

Janë korridore transporti.

Janë rrugë që përdoren për lëvizjen e grurit, energjisë dhe mallrave drejt tregjeve europiane.

Dhe çdo sulm i ri rrit jo vetëm rrezikun ushtarak, por edhe koston ekonomike të transportit në rajon.

Pyetja më e madhe megjithatë mbetet pa përgjigje:

Kush i nisi dronët?

Deri në këtë moment, autoritetet bullgare nuk kanë identifikuar zyrtarisht autorin e sulmit.

Ekzistojnë dyshime dhe vlerësime paraprake që e lidhin incidentin me luftën Rusi-Ukrainë, por nuk ka ende një konfirmim përfundimtar.

Prandaj çdo akuzë direkte ndaj njërës palë duhet trajtuar si e pakonfirmuar deri në përfundimin e hetimeve.

Ajo që tashmë dihet është serioze mjaftueshëm:

Dy anije civile janë goditur.

Njëra është fundosur.

Një ekuipazh rezulton i pagjetur.

Dhe e gjithë kjo ka ndodhur pranë brigjeve të një vendi të NATO-s.

Nëse sulme të tilla përsëriten, atëherë çështja nuk do të jetë më vetëm lufta mes Rusisë dhe Ukrainës.

Do të jetë siguria e gjithë Detit të Zi.

Dhe incidenti i sotëm mund të jetë një paralajmërim se kufiri mes frontit të luftës dhe korridoreve civile të transportit po bëhet gjithnjë e më i paqartë.