Duhen lëshime të dhimbshme/ Plani për Gazën, themel për paqen në Ukrainë

Plani i paqes me 28 pika, i hartuar gjatë muajit të kaluar nga amerikanët në konsultim me rusët, shkaktoi alarm në Kiev dhe disa kryeqytete evropiane kur faqja e internetit Axios zbuloi ekzistencën e tij të martën. Keto dite, plani qarkullonte në blogjet ukrainase dhe Axios e publikoi atë pasi e verifikoi me një zyrtar amerikan. Nga 24 deri më 26 tetor, i dërguari i Trump dhe miku i zhvilluesit të pasurive të paluajtshme, Steve Witkoff, u takua në Miami me kreun e fondit sovran të pasurisë ruse, Kirill Dmitriev, i cili veproi gjithashtu si negociator diplomatik. Ukrainasit e dinin se amerikanët po punonin për diçka, sepse Witkoff e kishte diskutuar planin “në terma të përgjithshëm” me këshilltarin e sigurisë kombëtare të Zelensky-t, Rustem Umerov, në një takim më herët këtë javë, gjithashtu në Miami. Megjithatë, ata nuk i dinin detajet dhe u ankuan se nuk u ishte kërkuar të kontribuonin.
Takimi
Më herët këtë javë, sipas Axios, një takim i planifikuar midis Zelensky-t dhe Witkoff dështoi: amerikanët thonë se presidenti ukrainas nuk ishte treguar i gatshëm ta merrte seriozisht planin. Kievi e pa atë si një përpjekje nga Kremlini për të shfrytëzuar skandalin e korrupsionit në Kiev dhe për të përfituar nga dobësia e Zelensky-t. Ndoshta rrjedhja e planit në media ishte gjithashtu një mënyrë që Shtëpia e Bardhë të ushtronte presion mbi Zelensky-n – i cili dje u shfaq më pajtues.
Në deklaratat e saj të para zyrtare, Shtëpia e Bardhë siguroi dje se plani, i cili ka mbështetjen e Trump, është ende një dokument “në zhvillim”. Zëdhënësja Karoline Leavitt nuk pranoi të konfirmonte përmbajtjen e planit, duke shtuar se nuk ishte vetëm puna e Witkoff, por edhe Sekretari i Shtetit Marco Rubio ishte i përfshirë (një zyrtar tjetër i tha televizionit NBC se Jared Kushner, dhëndri i presidentit, ishte gjithashtu i përfshirë) dhe se qëndrimet e Kievit do të merreshin gjithashtu në konsideratë. Është një “kornizë idesh”, i tha Witkoff Ministrit të Jashtëm gjerman Wadephul në një bisedë telefonike: “Nëse njerëzve nuk u pëlqejnë pjesë të caktuara të planit, duhet të na njoftojnë. Do të përpiqemi të gjejmë një kompromis”. Megjithatë, në të njëjtën kohë, Zelensky është bërë e qartë – thonë burimet e Reuters – se SHBA-të presin miratimin e tij, dhe me afate mjaft të shkurtra.
Problemi nga pikëpamja e Kievit është se plani kërkon lëshime të rëndësishme: lëshimin e zonave të Donbasit që ata ende kontrollojnë, të cilat do të bëheshin një zonë e çmilitarizuar ku ushtarët rusë nuk mund të hyjnë, por njihen ndërkombëtarisht “de facto” si rusë; shkrimi në Kushtetutën dhe statutet e NATO-s se Kievi nuk do t’i bashkohet kurrë Aleancës; duke zvogëluar forcat e armatosura nga 850,000 në 600,000 në këmbim të një garancie sigurie amerikane (ende për t’u përcaktuar) kundër agresionit të ardhshëm rus; dhe duke ndarë energjinë nga termocentrali bërthamor i Zaporizhzhisë në mënyrë të barabartë me rusët. Rubio shkroi në X se “një paqe e qëndrueshme do të kërkojë lëshime të vështira, por të nevojshme nga të dyja palët”. Por Moska aktualisht ka pak për të bërë: për shembull, “disa” asete të ngrira ruse do të përdoren për rindërtimin e Ukrainës, dhe do të ketë “një përgjigje ushtarake vendimtare dhe të koordinuar” nëse sulmon përsëri Ukrainën. Modeli është plani 10-pikësh për Gazën i negociuar nga Witkoff dhe Kushner. Witkoff u bë i dërguari i Rusisë pasi Kremlini e bëri të qartë se Gjenerali Kellogg nuk ishte i mirëpritur. Por, ndërsa plani i Gazës ka fituar mbështetje ndërkombëtare, ekspertët dhe aleatët kanë ngritur dyshime në lidhje me qasjen e tij ndaj Putinit, të cilin ai e takoi pesë herë në gjashtë muaj. “Rusët e shohin Witkoff si dikë të gatshëm për të promovuar interesat e tyre”, tha një zyrtar i BE-së për Politico.