KLIMA/ VITI 2027 RREZIK I SHTUAR PER PLANETIN

Vala e gjatë e të nxehtit që ka përfshirë Europën po hyn gradualisht në fazën e fundit. Temperaturat pritet të zbresin gjatë kësaj jave në disa zona, por kjo nuk do të thotë se situata klimatike po kthehet në normalitet. Përkundrazi, të dhënat e fundit tregojnë se nxehtësia ekstreme, detet e ngrohta dhe thatësira po krijojnë një sfond gjithnjë e më të favorshëm për episode të reja të motit ekstrem.

Pas javësh me temperatura shumë mbi mesataren, disa pjesë të Europës po përjetojnë një lehtësim gradual. Por vera e vitit 2026 tashmë është shënuar nga episode të jashtëzakonshme nxehtësie. Sipas Copernicus, Europa Perëndimore regjistroi periudhën më të nxehtë qershor–korrik të matur ndonjëherë, ndërsa temperaturat ekstreme u shoqëruan me thatësirë dhe zjarre të shumta. Reuters
Problemi nuk është vetëm temperatura e ajrit. Detet përreth Europës kanë ruajtur nivele jashtëzakonisht të larta të nxehtësisë. Në korrik, temperatura mesatare e oqeaneve jashtë zonave polare arriti një rekord për muajin, ndërsa valë të forta të nxehtësisë detare u regjistruan në Atlantik, Paqësor dhe Mesdheun Perëndimor.

Kjo ka një rëndësi të madhe sepse deti vepron si një rezervuar gjigant nxehtësie. Ai thith pjesën më të madhe të energjisë së tepërt të sistemit klimatik dhe e çliron atë gradualisht. Për këtë arsye, edhe kur temperaturat e ajrit bien përkohësisht, nxehtësia e akumuluar në oqeane dhe dete mund të vazhdojë të ndikojë në klimë.
Një tjetër problem është thatësira. Toka e tharë humbet aftësinë për të ftohur ajrin përmes avullimit, duke bërë që temperaturat të rriten edhe më shpejt gjatë ditës. Kjo kombinim mes nxehtësisë, tokës së thatë dhe deteve të ngrohta ka krijuar kushte veçanërisht të favorshme për zjarret në Europën Jugore. Reuters

Shkencëtarët theksojnë se ajo që po ndodh nuk mund të shihet thjesht si një episod i izoluar meteorologjik. Organizata Botërore Meteorologjike ka paralajmëruar se valët e të nxehtit po bëhen më të shpeshta, më intensive dhe më të gjata, ndërsa ndryshimi klimatik po i amplifikon këto episode. Reuters

Në horizont është edhe El Niño, fenomeni natyror i lidhur me ngrohjen e ujërave të Paqësorit tropikal. Analizat europiane sugjerojnë se episodi në zhvillim mund të arrijë kulmin gjatë dimrit 2026–2027 dhe mund të ndikojë në temperaturat globale edhe gjatë vitit të ardhshëm. Joint Research Centre

Megjithatë, ekspertët bëjnë një dallim të rëndësishëm: El Niño nuk konsiderohet shkaku kryesor i valës së nxehtësisë që po përjeton Europa këtë verë. WMO vlerëson se kushtet aktuale në Paqësor janë neutrale dhe se nxehtësia europiane lidhet kryesisht me kombinimin e ndryshimeve klimatike, sistemeve të qëndrueshme të presionit të lartë, deteve shumë të ngrohta dhe tokës së tharë. Reuters

Ndërkohë, Europa mbetet kontinenti që po ngrohet më shpejt. Sipas analizave të fundit, temperaturat europiane janë rritur shumë më shpejt se mesatarja globale gjatë dekadave të fundit, duke e bërë kontinentin veçanërisht të ekspozuar ndaj valëve ekstreme të të nxehtit. The Guardian

Kështu, ulja e temperaturave gjatë ditëve të ardhshme mund të sjellë një lehtësim për miliona njerëz, por nuk përbën fundin e problemit. Vala e të nxehtit mund të largohet, por nxehtësia e akumuluar në dete, thatësira dhe ndryshimet afatgjata të klimës mbeten.

Dhe pikërisht këtu qëndron alarmi i vërtetë: pyetja nuk është më vetëm sa e nxehtë do të jetë kjo verë, por sa shpesh do të përballemi me vera të tilla në vitet që vijnë.