EUROPA ZGJERON ALARMIN PËR FLUTURIMET MBI ARABINË SAUDITE! RAKETAT KËRCËNOJNË AVIONËT CIVILË

Një paralajmërim i ri për sigurinë e aviacionit civil është lëshuar nga Bashkimi Europian, ndërsa përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme po krijon rreziqe gjithnjë e më të mëdha për transportin ajror.

Agjencia Europiane e Sigurisë së Aviacionit, EASA, ka zgjeruar zonat e hapësirës ajrore të Arabisë Saudite ku rekomandon që kompanitë ajrore të mos operojnë.

Vendimi u mor më 9 tetor 2026, pas një serie sulmesh me raketa dhe dronë ndaj objektivave saudite, përfshirë aeroportin ndërkombëtar të Riadit.

Por përse Europa po e zgjeron paralajmërimin?

Sipas dokumentit zyrtar të EASA-s, sulmet e fundit kanë treguar se rebelët Houthi të Jemenit kanë aftësi të godasin objektiva gjithnjë e më larg zonave kufitare.

Rreziku nuk kufizohet më vetëm në jug të Arabisë Saudite.

Autoriteti europian përmend edhe zonat e Riadit, Tabukut, Medinës dhe Yanbut.

Kjo do të thotë se kërcënimi po shtrihet drejt korridoreve ajrore dhe qendrave të rëndësishme të transportit.

Por elementi më shqetësues nuk është vetëm mundësia që një raketë të godasë një aeroport.

EASA paralajmëron se përdorimi i sistemeve të mbrojtjes kundërajrore mund të krijojë rrezik për identifikimin e gabuar të avionëve civilë.

Në një situatë ku raketat, dronët dhe avionët e pasagjerëve mund të ndodhen në të njëjtën hapësirë ajrore, rreziku i një incidenti të rëndë rritet ndjeshëm.

Edhe mbetjet e raketave të interceptuara mund të përbëjnë kërcënim për avionët.

Paralajmërimi vjen pas sulmeve të 8 tetorit ndaj aeroportit ndërkombëtar King Khalid në Riad.

Autoritetet saudite konfirmuan se tre shtetas humbën jetën dhe disa persona të tjerë u plagosën.

Mes viktimave ishte edhe një pilot i kompanisë ajrore Saudia.

Sipas kompanisë, një avion i saj u dëmtua ndërsa ndodhej në tokë, pa pasagjerë në bord.

Rebelët Houthi morën përgjegjësinë për sulmet, ndërsa koalicioni i udhëhequr nga Arabia Saudite njoftoi operacione ushtarake kundër pozicioneve të tyre në Jemen.

Por pasojat e konfliktit kanë filluar të prekin drejtpërdrejt transportin ndërkombëtar.

Kompanitë Lufthansa, Air India dhe disa operatorë të tjerë kanë pezulluar përkohësisht fluturime drejt Riadit.

Sipas të dhënave të raportuara nga Reuters, deri pasditen e 9 tetorit ishin anuluar 131 fluturime nga dhe drejt aeroportit të kryeqytetit saudit.

Kjo shifër i referohet momentit të raportimit dhe nuk përfaqëson domosdoshmërisht gjendjen aktuale.

Por çfarë parashikon konkretisht vendimi europian?

Dokumenti i EASA-s përcakton dy zona të hapësirës ajrore saudite ku operatorëve u rekomandohet të mos fluturojnë në asnjë lartësi.

Për pjesën tjetër të hapësirës ajrore të kontrolluar nga qendra e Jeddahut kërkohet kujdes i shtuar, vlerësim i vazhdueshëm i rrezikut dhe plane emergjence.

Pra, nuk është shpallur një ndalim i përgjithshëm i fluturimeve në të gjithë Arabinë Saudite.

Ky dallim është i rëndësishëm për pasagjerët dhe kompanitë ajrore.

Paralajmërimi europian mbetet në fuqi deri më 16 nëntor 2026, nëse nuk rishikohet më herët.

Por përse situata në Arabinë Saudite ka rëndësi për pjesën tjetër të botës?

Sepse vendi ndodhet në një rajon strategjik për transportin ajror, energjinë dhe tregtinë ndërkombëtare.

Rruga përmes Lindjes së Mesme lidh Europën me Azinë dhe shumë kompani përdorin korridoret ajrore të rajonit.

Kur një hapësirë ajrore bëhet e rrezikshme, kompanitë mund të detyrohen të ndryshojnë itineraret.

Kjo mund të sjellë fluturime më të gjata, konsum më të lartë karburanti dhe kosto shtesë.

Megjithatë, ndikimi konkret mbi çmimet e biletave nuk mund të përcaktohet ende.

Për pasagjerët, pasoja më e menjëhershme mund të jetë anulimi ose shtyrja e fluturimeve.

Ndërkohë, konflikti në Jemen po krijon shqetësime edhe për sigurinë e transportit detar pranë ngushticës Bab el-Mandeb.

Kjo rrugë është një nga pikat strategjike që lidh Detin e Kuq me tregtinë ndërkombëtare.

Një përshkallëzim i mëtejshëm mund të ndikojë njëkohësisht transportin ajror dhe atë detar.

Por deri tani nuk ka prova se paralajmërimi i EASA-s do të sjellë ndërprerje të përgjithshme të transportit ndërkombëtar.

Pyetja kryesore mbetet nëse sulmet do të vazhdojnë dhe nëse kompanitë ajrore do të detyrohen të shmangin zona edhe më të mëdha.

Për momentin, Europa ka zgjeruar paralajmërimin e saj.

Dhe mesazhi është i qartë.

Në një rajon ku raketat dhe dronët po godasin gjithnjë e më shumë infrastrukturën civile, siguria e avionëve të pasagjerëve nuk mund të konsiderohet e garantuar.