Financial Times: Lufta në hije’ e regjimit iranian si hakmarrje për vrasjen e Liderit Suprem Ali Khamenei

Irani ka zhvilluar një “luftë në hije” jashtë vendit për vite me radhë – e përbërë nga frikësime, sulme, rrëmbime dhe vrasje – ndaj kundërshtarëve dhe objektivave që konsiderohen armiqësore, duke përfshirë interesat izraelite dhe komunitetet hebraike.

Kjo strategji tani po shqetëson agjencitë perëndimore të inteligjencës, veçanërisht duke pasur parasysh rrezikun e hakmarrjes së mundshme pas vrasjes së Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei.

Sipas analistëve dhe burimeve të sigurisë të cituara nga Financial Times, Teherani shpesh vepron përmes ndërmjetësve, rrjeteve kriminale dhe operativëve vendas, duke shmangur përfshirjen e drejtpërdrejtë. Ky sistem i lejon asaj të mbajë një distancë të caktuar nga operacionet dhe të mohojë çdo përgjegjësi.

John Raine, një ish-zyrtar britanik i sigurisë tani në Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike, argumenton se Irani tani mund të synojë një përgjigje simbolike ndaj vdekjes së Khameneit: “Ata do të donin të godisnin një objektiv me peshë të barabartë, siç është një bazë amerikane, një anije detare ose një figurë e lartë.” Megjithatë, shpjegoi ai, hakmarrja e Teheranit nuk do të jetë e menjëhershme: “Do të jetë një pjatë e ftohtë”, duke treguar një fazë më të vonë se operacionet aktuale ushtarake në Lindjen e Mesme.

Në muajt e fundit, autoritetet evropiane kanë raportuar një rritje të aktivitetit të dyshimtë. Shefi i MI5, Ken McCallum, foli për një “valë sulmesh transnacionale”, duke zbuluar se vetëm në vitin 2025, shërbimet britanike të inteligjencës identifikuan mbi 20 komplote potencialisht vdekjeprurëse të lidhura me Iranin, duke përfshirë komplote të penguara në Australi, Spanjë dhe Holandë. Pavarësisht reputacionit të tij për efektivitet, ekspertët theksojnë se Irani ka vështirësi në kryerjen e operacioneve komplekse dhe me ndikim të lartë në Perëndim dhe shpesh mbështetet në një lloj “ekonomie të përkohshme” sigurie, duke u mbështetur në rrjete indirekte, ndërmjetës dhe grupe kriminale, duke përfshirë ata të rekrutuar në internet. “Dikush në Iran kontakton një ndërmjetës, për shembull në Rumani ose Çeçeni, i cili më pas menaxhon operativët në vendin e synuar”, shpjegoi një ish-zyrtar evropian i sigurisë. Ndër rastet e cituara ishin tentativa për vrasje në vitin 2022 kundër aktivistit Masih Alinejad në Shtetet e Bashkuara dhe komploti i dyshuar për të vrarë ish-Këshilltarin e Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, John Bolton, që i atribuohet një anëtari të Pasdaran në përgjigje të vrasjes së Gjeneral Qassem Soleimani në vitin 2020. Megjithatë, eliminimi i fundit i figurave kyçe në aparatin iranian të sigurisë mund të ketë zvogëluar kapacitetin për një përgjigje të menjëhershme. “Një operacion në shkallë të gjerë është i pamundur në afat të shkurtër”, vërejti eksperti i antiterrorizmit Jonathan Hackett. Por objektivi strategjik i Teheranit mbetet parandalimi. “Ata do të duan të synojnë një figurë politike të nivelit të lartë. Sy për sy”, përmblodhi ai.