RAMA DHE PROTESTA QË NUK PO SHUHET/ MEDIA GJERMANE NGRE PYETJEN QE SHTANG TIRANEN ZYRTARE

Gazetari gjerman Matthias Rüb, në një analizë të publikuar nga prestigjiozja Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), e vendos Shqipërinë përballë një pyetjeje që përmbledh të gjithë tensionin politik të javëve të fundit: “Rama apo shqiptarët, kush do të rezistojë më gjatë?”. Në qendër të analizës janë protestat e të ashtuquajturit “Revolucioni i Flamingove”, përplasja rreth projekteve turistike në Zvërnec dhe Sazan dhe mënyra se si kryeministri Edi Rama po përballet me këtë sfidë politike.

Rüb nis analizën duke përshkruar protestat e përditshme në Tiranë. Sipas tij, prej më shumë se 100 ditësh, protestuesit mblidhen rreth orës 19:00 në qendër të kryeqytetit dhe marshojnë përgjatë Bulevardit të Dëshmorëve, në drejtim të Kryeministrisë. Në mbërritje, thirrjet për dorëheqjen e Ramës bëhen më të forta dhe në disa raste ka pasur edhe përplasje me policinë dhe arrestime. Megjithatë, autori thekson se në shumicën e rasteve protestat kanë qenë paqësore.

Sipas Rüb, protesta ka krijuar një ritëm të qëndrueshëm në jetën e kryeqytetit. Ai vëren një ndryshim edhe mes ditëve të javës dhe fundjavave, duke përshkruar një Tiranë ku protestuesit dhe të rinjtë që dalin për të festuar krijojnë atë që ai e quan, në thelb, “dy botë paralele”. Protestuesit kërkojnë ndryshimin politik, ndërsa pjesa tjetër e qytetit vazhdon jetën e saj, pa u përfshirë drejtpërdrejt në përplasjen politike.

Rüb arrin në përfundimin se “Revolucioni i Flamingove” nuk është shndërruar deri tani në një lëvizje masive, por sipas tij, ajo ka treguar një element tjetër të rëndësishëm: qëndrueshmërinë. Pikërisht këtë qëndrueshmëri ai e vendos përballë qëndrueshmërisë së Edi Ramës, i cili është në pushtet që prej vitit 2013 dhe synon të qëndrojë në detyrë deri në përfundimin e mandatit në vitin 2029. Prej këtu vjen edhe pyetja qendrore e analizës: cila palë do të rezistojë më gjatë?

Nga Zvërneci nisi përplasja

Autori e lidh origjinën e protestave me zhvillimet në Zvërnec. Sipas analizës, protestat nisën pas një përplasjeje pranë një kantieri ndërtimi, ku punonjës të një kompanie private sigurie u përballën me demonstruesit pranë gardhit të ngritur rreth zonës ku pritej të nisnin punimet paraprake për një projekt turistik luksoz.

Rüb shpjegon edhe simbolikën e flamingove. Projekti lidhet me kompaninë e investimeve Affinity Partners të Jared Kushnerit, ndërsa aktivistët mjedisorë shprehin shqetësimin se zhvillimi intensiv turistik në jug të Shqipërisë mund të prekë habitatet natyrore dhe kolonitë e flamingove. Laguna e Nartës, pranë Zvërnecit, përshkruhet si një zonë e mbrojtur ku gjenden flamingot rozë dhe zogj të tjerë shtegtarë.

Sipas Rüb, pikërisht këtu qëndron edhe simbolika e emrit “Revolucioni i Flamingove”. Një protestë e nisur nga kundërshtimi ndaj një projekti të caktuar turistik është shndërruar në një lëvizje me kërkesa më të gjera politike dhe mjedisore.

Lëvizja, sipas autorit, akuzon qeverinë për korrupsion dhe kërkon zgjerimin e zonave të mbrojtura, fundin e favorizimit të investitorëve të mëdhenj dhe zhvillimin e zgjedhjeve të reja demokratike.

Rama fillimisht priti që protestat të shuheshin

Një pjesë e rëndësishme e analizës i kushtohet mënyrës se si Edi Rama ka reaguar ndaj protestave. Sipas Rüb, në fazën e parë kryeministri zgjodhi të priste që lëvizja të humbiste forcën. Rama u kishte thënë protestuesve se nuk mund të rrëzohej një qeveri e zgjedhur thjesht përmes protestave dhe se duhej pritur deri në zgjedhjet e ardhshme.

Rüb e lidh këtë qëndrim me rezultatin e zgjedhjeve parlamentare të vitit 2025, ku sipas analizës Partia Socialiste fitoi më shumë se 52 për qind të votave dhe siguroi fitoren e katërt radhazi. Kjo, në këndvështrimin e autorit, i jepte Ramës një bazë të fortë elektorale përballë protestave.

Por, sipas Rüb, situata ndryshoi. Pikërisht pas marrjes së mandatit të ri, Rama u përball me një protestë që vazhdoi për javë të tëra. Dhe rreth dy muaj pas nisjes së saj, ai ndryshoi strategji.

Nga përplasja te “prova e besimit”

Rüb e përshkruan këtë ndryshim si një kalim nga një qasje konfrontuese drejt një qasjeje më pajtuese. Sipas autorit, Rama nuk e trajton më protestën vetëm si një përpjekje për ta rrëzuar qeverinë, por edhe si një shenjë të shqetësimeve që duhen dëgjuar.

Në analizë citohet qëndrimi i Ramës se protestat mund të jenë shenjë e “vitalitetit dhe stabilitetit të demokracisë shqiptare”. Kryeministri, sipas Rüb, bën dallim mes qytetarëve që kanë shqetësime legjitime dhe atyre që, sipas tij, mund të përdoren nga kundërshtarë politikë brenda ose jashtë vendit.

Në këtë kontekst, Rüb ndalet edhe te fjalimi i Ramës përpara grupit parlamentar socialist në fund të korrikut. Kryeministri foli për një “krizë të thellë të besimit publik” dhe për atë që e quajti “paradoksi i suksesit”: sa më shumë të zhvillohet një shoqëri, aq më shumë qytetarët fokusohen te ajo që mungon dhe te problemet që mbeten për t’u zgjidhur.

Sipas përshkrimit të Rüb, Rama argumenton se Shqipëria ka kaluar nga një shoqëri ku mbizotëronte mendimi “mund të ishte edhe më keq”, në një fazë ku qytetarët kërkojnë që “mund të ishte edhe më mirë”. Për këtë arsye, ai propozon një “shtet që kujdeset”, që dëgjon qytetarët, përmirëson shërbimet dhe investimet publike dhe përpiqet të rikthejë besimin te institucionet.

Opozita dhe protestuesit e kundërshtojnë versionin e Ramës

Rüb thekson se kjo qasje e Ramës nuk është pranuar nga kundërshtarët e tij. Sipas analizës, përfaqësuesit e “Lëvizjes së Flamingove” e kanë cilësuar strategjinë e re si një manovër retorike për të larguar vëmendjen nga çështjet që ata ngrenë: korrupsioni, mungesa e transparencës dhe mbrojtja e mjedisit.

Në analizë përmendet edhe kreu i opozitës, Sali Berisha, i cili ka hedhur dyshimin se dokumenti 40-faqësh i Ramës mund të jetë hartuar me ndihmën e inteligjencës artificiale. Kjo paraqitet në tekst si pretendim i Berishës, jo si fakt i verifikuar.

A është Rama në defensivë?

Një nga pjesët më karakteristike të analizës është përshkrimi që Rüb i bën Ramës gjatë takimit në Kryeministri. Autori thotë se kryeministri nuk i jep përshtypjen e një politikani që e konsideron “Revolucionin e Flamingove” si një kërcënim që e ka futur në defensivë.

Rama, sipas Rüb, e pranon se situata është një “provë besimi”, por nuk e përshkruan vendin si të ndodhur në një pikë kritike apo në një pikë kthese. Ai përdor metaforën e gotës gjysmë plot dhe gjysmë bosh për të shpjeguar mënyrën se si e sheh situatën.

“Nëse dikush tjetër e sheh gotën gjysmë bosh, kjo është në rregull. Ai sheh më pak atë që kemi arritur dhe kërkon më shumë”, citohet Rama në analizën e FAZ.

Në të njëjtën linjë, Rama e konsideron sfidën politike si diçka që mund ta shtyjë të performojë më mirë. “Për mua është një sfidë. Por kjo është diçka e mirë”, citohet ai. Rama shton se në të kaluarën ka qenë më i mirë kur është përballur me sfida dhe se koha do të tregojë nëse e njëjta gjë do të ndodhë edhe këtë herë.

Në qendër edhe investimet e Kushnerit

Në pjesën e fundit të analizës, Rüb ndalet te lidhja mes protestave dhe projekteve të Jared Kushnerit në Shqipëri.

Rama, sipas analizës, kujton se kontaktet e para me Jared Kushner dhe Ivanka Trump për investime të mundshme në Zvërnec dhe Sazan kanë nisur në një kohë kur Donald Trump nuk ishte president. Ai argumenton se angazhimi i qeverisë për tërheqjen e investimeve të huaja, veçanërisht në sektorin e turizmit, nuk do të thotë se Shqipëria është bërë një “vegël” e Trumpit.

Rüb përcjell gjithashtu argumentin e Ramës se një investim me vlerë mbi katër miliardë euro nuk mund të shpërfillet nga një kryeministër, pasi investimet e huaja konsiderohen të rëndësishme për ekonominë dhe turizmin. Në këtë kuadër, Rama kundërshton idenë se projektet mund të përshkruhen si një “shitje” e Shqipërisë.

Në fund, analiza e Matthias Rüb e vendos përplasjen në një pikëpyetje të hapur: nga njëra anë një lëvizje proteste që, sipas tij, nuk është masive, por ka treguar qëndrueshmëri; nga ana tjetër një kryeministër që nuk e pranon se ndodhet në një pikë kritike dhe që thotë se sfida mund të shërbejë për të forcuar besimin. Pyetja e autorit mbetet e hapur: “Rama apo shqiptarët, kush do të rezistojë më gjatë?”