PERBALLE RAMES/ AMBASADORI WENDT SJELL DOSJEN” E UASHINGTONIT, BERISHA PRET NDONJE SINJAL

Ardhja e Eric Wendt në Tiranë hap një kapitull të ri në marrëdhëniet politike SHBA–Shqipëri. Ambasadori i ri amerikan nuk vjen me një axhendë të paqartë. Në dëgjesën e tij në Senatin amerikan, ai renditi luftën kundër korrupsionit, krimit të organizuar dhe narkotrafikut, ndërsa për SPAK-un foli për një institucion të vlefshëm dhe të pavarur, që duhet të mbrohet nga ndikimi politik.

Pikërisht këtu nis edhe interesi politik në Tiranë.

Përballë Wendt është Edi Rama, kryeministri me të cilin ambasadori i ri do të duhet të ndërtojë marrëdhënien institucionale të Uashingtonit me qeverinë shqiptare. Pyetja nuk është nëse SHBA dhe qeveria shqiptare do të bashkëpunojnë, por se sa të drejtpërdrejta do të jenë mesazhet amerikane për drejtësinë, korrupsionin dhe krimin e organizuar.

Në anën tjetër është Sali Berisha dhe opozita, të cilët kanë shprehur pritshmëri që administrata Trump të ketë një qasje më të fortë ndaj asaj që ata e konsiderojnë korrupsion dhe lidhje mes politikës dhe krimit. Këto janë pritshmëri politike të opozitës, jo qëndrime të deklaruara nga Wendt.

Dhe këtu qëndron sfida e ambasadorit të ri: të ruajë një raport funksional me qeverinë, pa krijuar perceptimin se është garant politik i saj; dhe të komunikojë me opozitën, pa u kthyer në mbështetje politike për të.

Wendt ka dhënë një sinjal për standardin që synon: mbështetje për një SPAK të pavarur dhe apolitik. Nëse kjo linjë do të jetë edhe praktika e tij në Tiranë, atëherë ambasadori amerikan do të përballet jo vetëm me pritshmëritë e Ramës, por edhe me ato të Berishës.

Berisha ka deklaruar se pret angazhim më të madh amerikan kundër karteleve të drogës dhe asaj që ai e quan “narkoshteti” në Shqipëri. Ai e ka lidhur këtë pritshmëri me politikën e administratës Trump ndaj karteleve të drogës dhe me deklaratat e Sekretarit të Shtetit Marco Rubio për luftën kundër grupeve kriminale ndërkombëtare.

Një pikë tjetër është SPAK-u. Këtu ka një element interesant: Wendt vetë, në dëgjesën në Senat, e ka cilësuar SPAK-un një institucion të vlefshëm dhe të pavarur dhe ka thënë se do ta mbështesë për sa kohë ruan pavarësinë dhe mbrohet nga ndikimi politik.

Prandaj, opozita mund të presë që ambasadori i ri amerikan të ketë një qasje më të drejtpërdrejtë ndaj çështjeve të korrupsionit, krimit të organizuar dhe funksionimit të institucioneve të drejtësisë. Por është e rëndësishme të ndahet kjo nga një pritshmëri tjetër, më politike, që është raportuar në komentet publike: ideja se SHBA mund të ndërhyjë drejtpërdrejt për ndryshimin e qeverisë. Nuk ka deklaratë publike të Wendt që ta mbështesë një rol të tillë.

Në fakt, deklaratat e Wendt tregojnë se ai e sheh misionin e tij kryesisht përmes interesave amerikane në Shqipëri: sigurisë, NATO-s, luftës kundër krimit transnacional, korrupsionit dhe bashkëpunimit ekonomik.

Në fund, testi nuk do të jetë se cilës palë do t’i afrohet Wendt, por nëse do të qëndrojë te standardi që shpalli përpara Senatit: institucione të pavarura, luftë kundër korrupsionit dhe goditje të krimit të organizuar.