OPOZITA LUFTON OPOZITËN, RAMA FITON PA HYRË NË BETEJË

Në Shqipëri po ndodh një paradoks politik që meriton më shumë vëmendje sesa vetë përplasjet në rrugë. Qeveria përballet me pakënaqësi, protesta dhe kërkesa për dorëheqje, ndërsa kundërshtarët e saj politikë po harxhojnë energji për të përcaktuar se kush ka të drejtë ta kundërshtojë atë.

Ngjarjet e 31 tetorit pranë Ministrisë së Arsimit e nxorën këtë konflikt në dritë.

Deputetët dhe mbështetësit e Partisë Demokratike u përballën me kundërshtimin e një pjese të protestuesve. Thirrjet kundër Sali Berishës u dëgjuan në një tubim ku kërkohej edhe largimi i Edi Ramës. Përplasja për praninë e demokratëve e zhvendosi vëmendjen nga kërkesat e protestës te rivaliteti mes grupimeve opozitare.

Publicisti Flogert Muça, në analizën e tij me titull “Lufta civile e opozitës, me Ramën në lozhën e nderit”, e vendos pikërisht këtu problemin.

Muça sjell në vëmendje teorinë e sociologut Robert Michels mbi ligjin e hekurt të oligarkisë, sipas së cilës organizatat politike, me kalimin e kohës, rrezikojnë t’i japin më shumë rëndësi ruajtjes së pushtetit të drejtuesve sesa qëllimit për të cilin janë krijuar.

Në interpretimin e Muçës, ky fenomen ka marrë një formë të veçantë në opozitën shqiptare: drejtues që mbrojnë territorin e tyre politik edhe kur kjo dobëson mundësinë për të sfiduar qeverinë.

Autori arrin në përfundimin ironik se grupimet opozitare po luftojnë mes tyre për të drejtën që ta humbasin betejën politike.

Është një tezë e fortë, por mbi të gjitha një provokim që meriton debat.

Sepse konflikti mes Partisë Demokratike dhe mbështetësve të Arlind Qorit nuk mund të shpjegohet vetëm me ambiciet personale. Ai pasqyron edhe krizën e besimit, përplasjen e brezave politikë dhe vështirësinë për të ndërtuar një alternativë që të bashkojë qytetarë me bindje të ndryshme.

Partia Demokratike, si forca më e madhe opozitare, ka të drejtën të protestojë dhe të kërkojë largimin e qeverisë. Por kjo e drejtë nuk i jep pronësinë mbi çdo protestë qytetare që zhvillohet kundër Edi Ramës.

Nga ana tjetër, lëvizjet e reja kanë të drejtë të ruajnë identitetin dhe pavarësinë e tyre. Por kundërshtimi i një partie nuk mund të shndërrohet në pretendimin se vetëm një grup i caktuar ka të drejtën morale të përfaqësojë pakënaqësinë qytetare.

Sheshi publik nuk është seli partie dhe protesta nuk është pronë që regjistrohet në emrin e një kryetari.

Sali Berisha dhe Partia Demokratike përballen me një problem besueshmërie te qytetarët që kërkojnë ndryshim, por nuk duan rikthimin e figurave të vjetra politike. Ky problem nuk zgjidhet duke iu bashkuar protestave të të tjerëve dhe as duke i akuzuar kundërshtarët brenda opozitës se po i shërbejnë Ramës.

Por edhe Arlind Qori dhe forcat që pretendojnë të përfaqësojnë një opozitë të re përballen me një provë po aq të rëndësishme.

Nuk mjafton të refuzosh Berishën për të ndërtuar një alternativë qeverisëse. Duhet program, organizim, besueshmëri dhe aftësi për të përfaqësuar më shumë se rrethin e mbështetësve të tu.

Përndryshe, refuzimi i politikës së vjetër mund të prodhojë një politikë të re me të njëjtin zakon: përjashtimin e kujtdo që nuk pranon drejtimin e saj.

Dhe këtu teza e Flogert Muçës merr një rëndësi më të madhe.

Në vend që të konkurrojnë për të bindur shumicën e shqiptarëve, grupimet opozitare rrezikojnë të konkurrojnë për kontrollin e një pakice gjithnjë e më të fragmentuar.

Ndërkohë, çfarë ndodh me kërkesat për arsim më cilësor, me vështirësitë ekonomike, me korrupsionin, me papunësinë dhe përgjegjësinë e institucioneve?

Ato rrezikojnë të zhduken nga debati publik, jo sepse janë zgjidhur, por sepse protagonistët politikë kanë një konflikt tjetër për të zhvilluar.

Dhe në këtë pikë, përfituesi politik është lehtësisht i identifikueshëm.

Edi Rama.

Jo sepse është provuar se kryeministri i organizon këto përplasje. Një akuzë e tillë do të kërkonte prova. Por sepse një opozitë e përçarë, që nuk arrin të ndërtojë bashkëpunim apo konkurrencë të përgjegjshme, ia lehtëson qeverisë përballjen me pakënaqësinë publike.

Në vend që debati të përqendrohet te bilanci i qeverisjes, te përgjegjësia për dështimet institucionale dhe alternativat për vendin, vëmendja zhvendoset te pyetja se cili grup opozitar do të dominojë tjetrin.

Kjo është një dhuratë politike që pushteti nuk ka nevojë as ta kërkojë.

Por do të ishte gabim të shihnim vetëm konfliktin mes drejtuesve.

Humbësit më të mëdhenj mund të jenë qytetarët që kanë dalë në protestë për probleme reale, pa dëshirën për t’u bërë pjesë e një beteje për protagonizëm partiak.

Flogert Muça ngre pikërisht shqetësimin për qytetarët që largohen nga angazhimi publik kur nuk ndihen më të përfaqësuar. Është një interpretim që kërkon edhe verifikim përmes pjesëmarrjes dhe qëndrimeve të vetë protestuesve, por problemi që shtron është thelbësor.

Një student që kërkon kushte më të mira arsimimi nuk ka detyrim të zgjedhë mes Berishës dhe Qorit. Një prind që kundërshton politikat qeveritare nuk ka nevojë për autorizimin e një partie. Një qytetar i pakënaqur ka të drejtë ta kritikojë Ramën pa qenë i detyruar të mbështesë asnjërin prej rivalëve të tij.

Nëse këta njerëz ndihen të papërfaqësuar, protesta humbet forcën e saj më të rëndësishme: besimin se zëri qytetar ka më shumë vlerë se flamuri politik.

Shqipëria nuk ka mungesë politikanësh që premtojnë ndryshim. Ka mungesë të një kulture politike që pranon se ndryshimi nuk mund të ndërtohet duke shpallur armik çdo rival.

Partia Demokratike duhet të kuptojë se pesha historike dhe numri i mandateve nuk i japin monopolin e opozitarizmit.

Lëvizjet e reja duhet të kuptojnë se pavarësia nuk është sinonim i izolimit dhe se ndryshimi kërkon më shumë sesa distancimin nga figurat e vjetra.

Ndërsa qeveria nuk duhet të çlirohet nga përgjegjësia vetëm sepse kundërshtarët e saj janë të përçarë.

Në fund, analiza e Muçës hap një debat që shkon përtej incidentit të 31 tetorit.

A po lufton opozita për të ndryshuar qeverisjen, apo për të vendosur kush do të drejtojë opozitën edhe pas humbjes së radhës?

Kjo është pyetja që politika shqiptare nuk mund ta shmangë.

Sepse kur opozita harxhon forcën për të luftuar vetveten, pushteti nuk ka nevojë të fitojë çdo betejë. I mjafton të shohë kundërshtarët duke konsumuar njëri-tjetrin.

Dhe kjo është ndoshta drama më e madhe e politikës shqiptare: një qeveri që nuk përballet me presionin që meriton, një opozitë që nuk arrin të ndërtojë alternativën që premton dhe një shoqëri që vazhdon të kërkojë përfaqësim.

Flogert Muça e quan luftë civile të opozitës, me Ramën në lozhën e nderit.

Por përtej ironisë së publicistit qëndron një e vërtetë politike shumë më e rëndë: nëse opozita vazhdon të luftojë për të përcaktuar kush do të jetë i pari mes humbësve, Edi Rama mund të vazhdojë të qeverisë edhe pa qenë i detyruar të përballet me një alternativë të besueshme.

Dhe fatura e kësaj lufte nuk paguhet nga Berisha, Qori apo Rama. Ajo u mbetet qytetarëve shqiptarë, të cilëve u kërkohet vazhdimisht të zgjedhin, por shumë rrallë u jepet një alternativë që i bind.