TRUMP NE KURTHIN E KONGRESIT, ZGJEDHJET MUND TE NDRYSHOJNE LOJEN E SHBA DHE GJITHE BOTES

NGA GJERGJ ZEFI

Zgjedhjet amerikane të 3 nëntorit mund të ndryshojnë ekuilibrat e pushtetit në Uashington, por edhe të ndikojnë në marrëdhëniet e Amerikës me botën. Nga Ukraina te NATO dhe Ballkani, një Kongres i kontrolluar nga demokratët do ta vendoste presidencën Trump përballë kufizimeve të reja politike.

Historia amerikane ka treguar se presidentët nuk e humbasin domosdoshmërisht pushtetin kur humbasin Kongresin, por shpesh humbasin lirinë për ta ushtruar atë pa pengesa. Pikërisht përballë kësaj prove qëndron Donald Trump, ndërsa amerikanët përgatiten të votojnë më 3 nëntor.

Sipas analizave të Reuters dhe vlerësimeve të Parlamentit Europian, demokratët kanë mundësi reale të marrin kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve, ndërsa beteja për Senatin mbetet e hapur. Një rezultat i tillë do të ndryshonte raportin mes presidencës dhe institucioneve amerikane.

Nëse demokratët fitojnë Dhomën e Përfaqësuesve, administrata Trump mund të përballet me hetime parlamentare, kontrolle më të forta mbi shpenzimet dhe pengesa për nisma të reja ligjore. Nëse opozita merr edhe Senatin, presidenti do të kishte vështirësi shtesë me konfirmimin e emërimeve të larta, përfshirë gjyqtarët dhe ambasadorët.

Por përtej Uashingtonit, pyetja është se çfarë do të ndryshonte në politikën e jashtme amerikane.

Në Ukrainë, një Kongres me shumicë demokrate mund të kërkonte mbështetje më të qëndrueshme për Kievin dhe kontroll më të fortë parlamentar mbi marrëdhëniet me Moskën. Megjithatë, diplomacia presidenciale dhe kompetencat e ekzekutivit do të mbeteshin instrumente të rëndësishme në duart e Trump.

Në marrëdhëniet me Kinën, rivaliteti strategjik ka mbështetje në të dyja partitë amerikane. Prandaj, ndryshimi i shumicës parlamentare nuk do të nënkuptonte domosdoshmërisht ndryshim të kursit, por mund të ndikonte në instrumentet ekonomike dhe diplomatike të përdorura nga Uashingtoni.

Për Europën dhe NATO-n, një Kongres më aktiv mund të shërbente si kundërpeshë ndaj vendimeve të njëanshme të administratës. Aleatët europianë do të kërkonin më shumë parashikueshmëri në angazhimin amerikan për sigurinë transatlantike.

Ndërsa për Ballkanin, kjo përballje institucionale merr një rëndësi të veçantë. Kosova, Serbia dhe stabiliteti i Bosnjë-Hercegovinës mbeten çështje ku vazhdimësia e politikës amerikane është thelbësore. Një Kongres më i angazhuar mund të kërkojë mbikëqyrje më të madhe të diplomacisë amerikane në rajon, pa garantuar megjithatë ndryshime të menjëhershme në qëndrimet e Shtëpisë së Bardhë.

Për Shqipërinë dhe Kosovën, sfida do të ishte ruajtja e marrëdhënieve të qëndrueshme me Uashingtonin, pavarësisht përplasjes mes dy partive. Marrëdhëniet strategjike me Shtetet e Bashkuara nuk mund të mbështeten vetëm te një president apo një administratë.

Në vitin 1994, Bill Clinton humbi shumicën demokrate në të dyja dhomat e Kongresit. Në vitin 2010, Barack Obama humbi kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve. Të dy presidentët u përballën me kufizime të reja, por vijuan mandatet e tyre dhe  madje u rizgjodhën.

Kjo është edhe veçantia e sistemit amerikan: pushteti presidencial është i madh, por nuk është i pakufizuar.

Më 3 nëntor, amerikanët do të vendosin se sa hapësirë politike do të ketë Donald Trump për të qeverisur gjatë dy viteve të mbetura.

Dhe në një botë ku vendimet e Uashingtonit ndikojnë drejtpërdrejt sigurinë europiane, luftën në Ukrainë dhe ekuilibrat në Ballkan, kjo nuk është vetëm një çështje amerikane.