KUTIA ME EURO DHE VILA E BALLUKUT: KU MBARON TENDERI DHE KU FILLON PASURIA?

Një kuti e kuqe me tufa kartëmonedhash 50-euroshe. Një vilë luksoze në Dhërmi. Një ish-zëvendëskryeministre nën akuzë dhe një kompani private që, sipas Prokurorisë së Posaçme, kishte përfituar favorizime në një tender publik.

Fotografia e publikuar këtë të diel, si pjesë e dokumentacionit të dosjes Balluku, sjell një element të ri në një histori që prej muajsh rëndon mbi politikën shqiptare. Por skandali i mundshëm nuk qëndron vetëm te paratë që shfaqen në imazh. Ai qëndron te mënyra sesi një pronë private dyshohet se është lidhur me vendimmarrjen publike dhe te pyetjet që drejtësia duhet të marrë përsipër t’u japë përgjigje.

Sipas raportimit mbi dokumentet hetimore të SPAK, fotografia është dërguar më 17 korrik 2021 nga Lavdrim Smone, bashkëshorti i punonjëses së pastrimit në banesën e Belinda Ballukut. Në të shfaqet një kuti e mbushur me kartëmonedha, ndërsa prokurorët vlerësojnë se ambienti duket si ai i vilës F6 në kompleksin White Rocks në Dhërmi.

Por këtu duhet bërë një dallim thelbësor: fotografia nuk provon vetvetiu se kujt i përkisnin paratë, sa ishte shuma e tyre apo nëse kishin origjinë të paligjshme. As lidhja e tyre me një tender nuk është provuar publikisht.

Për të kuptuar peshën e këtij zbulimi, duhet kthyer vëmendja te dokumenti zyrtar i SPAK, i publikuar më 4 qershor 2026.

Në qendër të hetimit është një tender për rikonstruksionin e godinës teknologjike të Albcontrol, me fond limit mbi 88.6 milionë lekë, si dhe një shtesë kontrate prej rreth 14.1 milionë lekësh pa TVSH.

Sipas SPAK, gjatë drejtimit të Albcontrol nga Belinda Balluku, janë krijuar avantazhe të padrejta për kompaninë Eurocol, përmes kritereve dhe procedurave të prokurimit. Prokuroria përmend edhe një parapagim të menjëhershëm prej 50 për qind të kontratës për kompaninë fituese.

Pikërisht këtu nis pjesa më e rëndë e historisë.

SPAK dyshon se në këmbim të favorizimit të kompanisë, Balluku ka kërkuar dhe marrë një përfitim të parregullt në formën e vilës F6. Në kontratën e porosisë së vitit 2018, kjo pasuri figuron me vlerë 145 mijë euro, ndërsa sipas të dhënave hetimore të raportuara së fundmi, vlerësimi aktual i saj arrin në 720 mijë euro.

Këto janë dy vlera të periudhave të ndryshme dhe nuk provojnë vetvetiu një shkelje. Megjithatë, ato e bëjnë të domosdoshëm sqarimin e historisë financiare të pronës.

Në dokumente vila rezulton në emër të ish-futbollistit Igli Tare. Prokuroria dyshon se regjistrimi dhe marrëveshjet e mëvonshme të qirasë janë përdorur për të fshehur pronësinë reale. Tare, nga ana e tij, e ka kundërshtuar pretendimin, duke deklaruar se prona është e tij dhe se ka mundësi financiare për ta zotëruar.

Përballë këtij kundërshtimi, hetuesit kanë analizuar komunikime, lëvizje, përdorimin e pronës dhe investimet në të. Në komunikimet e administruara, sipas raportimeve mbi dosjen, vila përmendet edhe si “vila e shefes”.

Dhe kjo e zhvendos çështjen nga emri i shkruar në kontratë te njeriu që kishte kontrollin real mbi pasurinë.

Sepse një pronë nuk bëhet domosdoshmërisht e dikujt vetëm pse ai e përdor. Por nëse provohet se vendimmarrjen mbi të, investimet dhe përfitimin e vazhdueshëm e ka pasur një person tjetër nga pronari formal, atëherë lind detyrimi për të shpjeguar marrëdhënien reale të pronësisë.

Në këtë sfond, fotografia e kutisë me euro merr një rëndësi tjetër.

Kush i zotëronte kartëmonedhat? Për çfarë qëllimi ndodheshin aty? A është identifikuar shuma e saktë? A ekziston ndonjë gjurmë financiare që i lidh ato me pasurinë ose me persona të përfshirë në procedimin penal?

Këto nuk janë përfundime që mund të nxirren vetëm nga një fotografi. Janë pyetje që kërkojnë prova.

Dhe ka një pyetje akoma më të madhe për sistemin e administrimit publik: si mund të kontrollohet në mënyrë efektive marrëdhënia mes zyrtarëve që vendosin për kontrata publike dhe kompanive që përfitojnë nga këto vendime?

Nëse dyshimet e SPAK provohen në gjykatë, çështja nuk do të përfaqësojë thjesht historinë e një vile luksoze. Ajo do të tregojë se si pushteti administrativ mund të shndërrohet në përfitim privat dhe si dokumentet formalisht të rregullta mund të përdoren për të mbuluar një marrëdhënie tjetër pronësie.

Nëse pretendimet nuk provohen, kjo duhet të thuhet me të njëjtën qartësi.

Belinda Balluku dhe personat e tjerë të përfshirë në këtë procedim gëzojnë prezumimin e pafajësisë deri në një vendim gjyqësor të formës së prerë.

Por përgjegjësia për transparencë mbetet.

Një foto mund të bëhet lajmi i ditës. Një vilë mund të jetë objekt i një hetimi shumëvjeçar. Por ajo që përcakton rëndësinë publike të dosjes është nëse drejtësia do të arrijë të ndjekë rrugën nga vendimi për tenderin, te përfituesi ekonomik, te pasuria dhe te pronari i saj real.

Sepse në fund, pyetja nuk është vetëm se kush i kishte eurot në kuti. Pyetja është nëse pasuria private është krijuar duke përdorur pushtetin publik.

Dhe kësaj pyetjeje nuk mund t’i përgjigjet një fotografi. Duhet t’i përgjigjet drejtësia.