CLINTON PER BOMBARDIMET E NATOS NE KOSOVE

“Sonte, për herë të parë në 79 ditë, qielli mbi Jugosllavi është i heshtur”, deklaroi Presidenti i SHBA-së Bill Clinton më 10 qershor 1999, duke njoftuar fundin e bombardimeve të NATO-s ndaj objektivave ushtarake serbe në ish-Jugosllavi.

Atë natë, aleanca ushtarake ndaloi një fushatë ajrore 11-javore që synonte ndalimin e dhunës së forcave serbe kundër shqiptarëve në Kosovë.

“Kërkesat e një bashkësie ndërkombëtare – të zemëruar dhe të bashkuar – janë përmbushur”, deklaroi Klinton, duke vënë në dukje se ato përfshinin tërheqjen e forcave serbe nga Kosova, vendosjen e një force sigurie të udhëhequr nga NATO dhe kthimin e kosovarëve në shtëpitë e tyre.

“Mund t’i raportoj popullit amerikan se kemi fituar – për një botë më të sigurt, për vlerat tona demokratike dhe për një Amerikë më të fortë”, shtoi ai.

Pse ndërhyri NATO?

NATO autorizoi sulmet ajrore më 24 mars 1999, në një përpjekje për të ndaluar përshkallëzimin e dhunës në Kosovë. Presidenti Klinton deklaroi se përdorimi i forcës ishte i nevojshëm për të ndaluar agresionin e forcave serbe kundër shqiptarëve.

“Nëse Presidenti Jugosllav Slobodan Millosheviq nuk është i gatshëm të bëjë paqe, ne jemi të gatshëm të kufizojmë aftësinë e tij për të zhvilluar luftë kundër kosovarëve”, tha ai.

Muaj të tërë përpjekjesh nga i dërguari i SHBA-së, Richard Holbrooke, për të arritur një armëpushim dështuan. Në këtë kontekst, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Javier Solana, autorizoi nisjen e sulmeve.

“Ne duhet ta ndalojmë një regjim autoritar që shtyp popullin e vet në Evropë, në fund të shekullit të 20-të. Ne kemi një detyrë morale ta bëjmë këtë”, deklaroi Solana.

Si u zhvillua fushata e bombardimeve?

Fushata ajrore e NATO-s ishte operacioni i dytë i madh luftarak i aleancës, pas ndërhyrjes në Bosnjë dhe Hercegovinë në vitin 1995. Megjithatë, ishte hera e parë që NATO përdori forcën pa një mandat të drejtpërdrejtë nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së.

Operacioni përfshinte rreth 1.000 avionë luftarakë që operonin nga bazat në Itali dhe Gjermani, si dhe nga aeroplanmbajtësja USS Theodore Roosevelt (CVN-71) në Detin Adriatik.

Gjatë 78 ditëve, avionët e NATO-s kryen mbi 38.000 fluturime ajrore, nga të cilat 10.484 ishin misione sulmi, pa asnjë humbje jete midis aleatëve.

Sipas NATO-s, përzgjedhja e objektivave kaloi nëpër disa nivele verifikimi për të siguruar pajtueshmërinë me ligjin ndërkombëtar, justifikimin ushtarak dhe minimizimin e rrezikut për civilët.

Gjatë bombardimeve, u goditën kazermat dhe njësitë ushtarake në Serbi, Mal të Zi dhe Kosovë, si dhe infrastruktura kyçe, duke përfshirë sistemet e komandës dhe kontrollit, mbrojtjen ajrore, energjinë dhe komunikimet.

Kur mbaruan bombardimet?

Bombardimi përfundoi më 10 qershor 1999, një ditë pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Kumanovës midis NATO-s dhe autoriteteve ushtarake jugosllave.

Marrëveshja parashikonte tërheqjen e forcave jugosllave nga Kosova dhe krijimin e një force paqeruajtëse ndërkombëtare të udhëhequr nga NATO.

Solana njoftoi fundin e fushatës, pas konsultimeve me Këshillin e Atlantikut të Veriut dhe konfirmimit nga Komandanti Suprem i NATO-s për Evropën, Wesley Clark, se tërheqja e forcave jugosllave kishte filluar.

Beogradi kishte 11 ditë për të tërhequr rreth 40,000 trupa nga Kosova.

Pasojat dhe vendosja e KFOR-it

Vendosja e KFOR-it, misionit paqeruajtës të NATO-s në Kosovë, filloi më 12 qershor 1999. Fillimisht me rreth 50.000 trupa, ky mision u reduktua gradualisht në rreth 4.500 anëtarë me kalimin e viteve.

Sfida kryesore në periudhën e pasluftës ishte stabilizimi dhe rindërtimi i Kosovës.

Lufta la rreth 13.000 të vdekur, mijëra të zhdukur – mbi 1.600 prej të cilëve janë ende të zhdukur – dhe qindra mijëra refugjatë, shumica e të cilëve u kthyen në shtëpitë e tyre. Mijëra prona u dëmtuan ose u shkatërruan gjithashtu.

“Në Kosovë, ne bëmë gjënë e duhur. E bëmë në mënyrën e duhur. Dhe do ta përfundojmë punën”, deklaroi Clinton në mbrëmjen e 10 qershorit 1999.