TRUMP, NJE PRESIDENT I LODHUR NGA LUFTA

Donald Trump duket se e ka kuptuar më në fund se luftërat janë më të lehta për t’u nisur sesa për t’u mbyllur. Pas javësh retorike triumfaliste dhe afatesh të përsëritura për armëpushim, presidenti amerikan gjendet sot përballë një realiteti që nuk përputhet me instinktin e tij politik: Irani nuk po dorëzohet dhe nuk po pranon të negociojë sipas kushteve të Uashingtonit.

Që në fillim të konfliktit, Trump e trajtoi përplasjen me Iranin si një operacion të shpejtë force, të ngjashëm me aventurat e tjera të politikës së jashtme që ai i ka paraqitur si demonstrim supremacie amerikane. Ai besonte se presioni ushtarak do ta detyronte Teheranin të kapitullonte brenda pak ditësh. Sulmet amerikano-izraelite goditën rëndë strukturat ushtarake iraniane dhe eliminuan figura kyçe të regjimit, por rezultati strategjik nuk ishte ai që pritej në Shtëpinë e Bardhë.

Irani nuk u thye. Përkundrazi, ai reagoi duke goditur interesat në Gjirin Persik dhe duke marrë kontroll praktik mbi Ngushticën e Hormuzit, arterien nga kalon një pjesë e madhe e naftës botërore. Pasojat u ndjenë menjëherë në tregjet globale: çmimet e energjisë u rritën, ekonomitë perëndimore nisën të ndiejnë presionin dhe konflikti hyri në një fazë bllokimi të rrezikshëm.

Kjo është pikërisht pika ku Trump humbet terren. Presidenti amerikan është politikisht i ndjeshëm ndaj çmimeve të karburantit dhe luhatjeve ekonomike, sidomos në prag të zgjedhjeve afatmesme. Republikanët po shohin me shqetësim rënien e mbështetjes elektorale dhe rritjen e pakënaqësisë së votuesve. Një luftë e gjatë në Lindjen e Mesme është gjithçka që Trump kishte premtuar se do ta shmangte.

Në publik, ai vazhdon ta minimizojë konfliktin, duke e quajtur “një devijim të vogël” apo “mini-luftë”. Por pas dyerve të mbyllura, administrata amerikane po përballet me kufizime reale. Bllokada detare ndaj Iranit po dëmton ekonominë iraniane, por jo me shpejtësinë që Uashingtoni kishte llogaritur. Vlerësimet amerikane sugjerojnë se Teherani mund të rezistojë edhe disa muaj të tjerë. Në këtë lojë durimi, pyetja nuk është më kush ka epërsi ushtarake, por kush mund të përballojë më gjatë koston ekonomike dhe politike.

Dhe durimi nuk ka qenë kurrë pika më e fortë e Trumpit.

Presidenti amerikan duket i lodhur nga konflikti. Ai kërkon të fokusohet te axhenda ekonomike dhe te samiti i rëndësishëm me Kinën, ku synon të negociojë marrëveshje të reja tregtare me Xi Jinping. Për këtë arsye, Shtëpia e Bardhë po shmang çdo përshkallëzim të madh ushtarak që mund ta destabilizojë më tej rajonin.

Megjithatë, problemi kryesor mbetet mungesa e një partneri negociues. Administrata amerikane nuk është më e sigurt se kush merr vendimet reale në Teheran. Strukturat më radikale të Gardës Revolucionare duket se kanë margjinalizuar elementët më pragmatistë të regjimit. Raundet e negociatave kanë dështuar njëri pas tjetrit dhe Irani ka refuzuar të japë sinjale kompromisi.

Kjo e vendos Trumpin në një pozitë të pazakontë: ai dëshiron të shpallë fundin e luftës, por nuk ka një marrëveshje për ta justifikuar politikisht atë fund.

Në praktikë, shumë nga objektivat që administrata amerikane kishte shpallur mbeten të parealizuara. Programi raketor iranian nuk është shkatërruar plotësisht. Grupet aleate të Teheranit në rajon vazhdojnë aktivitetin. Nuk ka ndryshim regjimi dhe as marrëveshje të re bërthamore. Për më tepër, Irani del nga ky konflikt me një mësim strategjik të rëndësishëm: ai ka provuar se mund të godasë ekonominë globale përmes Hormuzit dhe ta detyrojë Uashingtonin të llogarisë kostot politike të çdo vendimi ushtarak.

Në fund, ironia e situatës është e qartë. Trump, i cili ndërtoi imazhin e tij politik mbi idenë e “marrëveshjeve perfekte”, po përballet me një kundërshtar që nuk duket i interesuar t’i japë as marrëveshje dhe as dalje të lehtë nga konflikti. Dhe sa më gjatë të zgjasë kjo gjendje pezull, aq më shumë lufta rrezikon të kthehet nga demonstrim force në barrë politike për presidentin amerikan.