“Sa kushton një shtëpi e shtetit?”/ KLSH: Mungojnë kostot dhe çmimet e shitjes

Sa kushton realisht një apartament i ndërtuar apo administruar nga shteti dhe me çfarë çmimi i shitet qytetarit?

Kjo është pyetja që hap një auditim i Kontrollit të Lartë të Shtetit për Entin Kombëtar të Banesave.

Sipas gjetjeve të auditimit, në dokumentacionin e publikuar për investimet e EKB-së mungojnë ose nuk paraqiten në mënyrë të plotë disa të dhëna thelbësore për transparencën: sipërfaqet e banesave, kostoja për metër katror dhe çmimi i shitjes së apartamenteve.

Auditimi evidenton gjithashtu se programi ekonomik i vitit 2024 nuk ishte publikuar në mënyrën e kërkuar.

Kjo nuk do të thotë se banesat janë shitur nën kosto apo se ka abuzim të provuar.

Por kur bëhet fjalë për prona dhe investime publike, qytetari duhet të jetë në gjendje të kuptojë një gjë shumë të thjeshtë:

SA KUSHTOI BANESA DHE ME SA U SHIT?

KOSTOJA PËR METËR KATROR

KLSH evidenton se në të dhënat e investimeve nuk specifikoheshin në mënyrë transparente të gjitha elementet që do të lejonin këtë krahasim.

Pikërisht këtu duhet të nisë kontrolli.

Për çdo projekt të Entit Kombëtar të Banesave duhet të nxirren:

sipërfaqja e apartamentit;

kostoja totale e ndërtimit;

kostoja për metër katror;

çmimi final i shitjes;

burimi i financimit;

dhe mënyra se si është përcaktuar çmimi për përfituesin.

Vetëm pasi këto shifra të vendosen përballë njëra-tjetrës mund të kuptohet nëse politika e çmimeve është transparente dhe e njëjtë për projekte të krahasueshme.

SA U PARASHIKUA TË HYJË NË ARKË?

Auditimi ngre edhe një tjetër problem: parashikimi i të ardhurave nga shitja e banesave nuk rezultonte i ndërtuar qartë mbi çmimin konkret të apartamenteve dhe kostot e tyre për metër katror.

Kjo ngre disa pyetje:

Si parashikohen të ardhurat nga shitjet?

Si përcaktohet çmimi i apartamentit?

A ndryshon çmimi nga një projekt në tjetrin dhe pse?

Sa është diferenca mes kostos së ndërtimit dhe çmimit të shitjes?

Dhe, mbi të gjitha:

A mund ta verifikojë publiku këtë llogari?

TESTI I VËRTETË: 10–20 APARTAMENTE

Një investigim serioz nuk duhet të mbetet vetëm te raporti i KLSH-së.

Duhet të zgjidhen 10–20 apartamente ose projekte të ndryshme të EKB-së dhe për secilin të merren dokumentet financiare.

Pastaj bëhet tabela:

SA KUSHTOI

SA M² ËSHTË

SA DOLI KOSTOJA PËR M²

ME SA U SHIT

KUSH E PËRFITOI DHE SIPAS CILIT PROGRAM

Kjo do të tregonte nëse ka diferenca të mëdha mes projekteve dhe, nëse ka, nëse ato justifikohen nga vendndodhja, cilësia, toka, infrastruktura apo faktorë të tjerë.

Në këtë fazë nuk ka bazë për të thënë se shteti ka shitur banesa me çmime të padrejta.

Por ka një problem të qartë transparence që auditimi e vendos në tavolinë:

PA KOSTON DHE ÇMIMIN E SHITJES, QYTETARI NUK MUND TA KONTROLLOJË FATURËN.

Dhe pikërisht aty duhet të vazhdojë investigimi.