Si Lula e mundi Bolsonaron dhe bëri histori në Brazil, theu rekorde dhe ndaloi valën e krahut të djathtë në rajon, por… me një paradoks

Ai u bë presidenti i parë i Brazilit që fitoi një mandat të katërt, dhe e bëri këtë disa ditë para se të mbushte 81 vjeç, një moshë kur shumë udhëheqës të tjerë vendosin ta lënë pas politikën.

Rikthimi i jashtëzakonshëm i presidentit brazilian kundër rivalit të tij të krahut të djathtë, Flávio Bolsonaro, vendosi gjithashtu një rekord tjetër. Që nga rikthimi i Brazilit në demokraci në vitin 1985, asnjë president nuk kishte arritur të përmbyste një humbje në raundin e parë. Kandidati i Partisë së Punëtorëve shtoi më shumë se 10 milionë vota në tre javët midis dy raundeve të votimit, ndërsa rivali i tij fitoi vetëm 3.6 milionë.

Diferenca ishte mjaft vendimtare që Lula të siguronte një epërsi më të madhe sesa në vitin 2022, kur mundi Jair Bolsonaron, babanë e Flávios dhe president në atë kohë. Rikthimi gjithashtu i lejon Lulës të mbetet figura kryesore e së majtës rajonale, ndërsa e djathta përparon në të gjithë Amerikën Latine.

Ashtu siç bëri i ati katër vjet më parë, Flávio Bolsonaro refuzoi ta njihte rezultatin dhe njoftoi se do të kërkonte anulimin e zgjedhjeve nëpërmjet gjykatave. Senatori kundërshtoi vendimin e gjyqtarit të Gjykatës së Lartë Federale, Cristiano Zanin, për ta zgjatur votimin me dy orë, duke argumentuar se zbatimi i pabarabartë i masës kishte dëmtuar kushtet e barabarta të votimit.

“Është e pamundur të njihen rezultatet e zgjedhjeve duke pasur parasysh rrethanat në të cilat u zhvilluan këto ngjarje”, tha ai.

Në fakt, fushata e Bolsonaros kishte kërkuar gjithashtu një zgjatje në disa zona, duke përmendur vështirësitë që votuesit hasën për të arritur në qendrat e votimit për shkak të shiut të rrëmbyeshëm.

Lëvizja e Bolsonaros nuk i zbehu festimet për arritjen historike të Lulës. Por shumica e së djathtës në legjislaturë mund të pengojë funksionimin e qetë të administratës së tij të re.

Ky është paradoksi i mandatit të ardhshëm të Lulës, një triumf historik zgjedhor dhe hapësirë ​​e kufizuar për të qeverisur.

Çfarë e shpjegon fitoren e papritur të Lulës?

Gjeografia ndihmon në shpjegimin se si Lula e përmbysi diferencën e tij në raundin e parë. Në Minas Gerais, shteti me elektoratin e dytë më të madh në Brazil, ai kaloi nga një humbje me gati 590,000 vota në një fitore me rreth 99,000, një diferencë prej rreth 690,000 votash në diferencë midis dy kandidatëve.

Shteti, i cili ka mbështetur fituesin e çdo zgjedhjeje të drejtpërdrejtë presidenciale që nga viti 1989, votoi përsëri në përputhje me rezultatin kombëtar. Edhe pse Flávio ruajti epërsinë e tij në shtetet e São Paulo dhe Rio de Janeiro, Lula fitoi kryeqytetet e tyre, dy qytetet më të mëdha të Brazilit dhe përmbysi rezultatin e raundit të parë në qytetin e Rios.

Fitoret e tij u përforcuan nga fitoret në të nëntë shtetet verilindore dhe pjesëmarrja më e lartë e votuesve. Abstenimi ra nga 21.08% në raundin e parë në afërsisht 19.2% në balotazh, duke sjellë gati tre milionë brazilianë më shumë në kutitë e votimit.

Kjo pjesëmarrje shtesë nuk mund t’i atribuohet tërësisht Lulës, por nënvizon rëndësinë e mobilizimit të atyre që nuk kishin votuar.

Beteja u zhvillua edhe në telefonat e brazilianëve. Pasi përfundoi i dyti në raundin e parë, Lula i shtoi përpjekjet e tij për mobilizim dixhital për të zgjeruar shtrirjen e tij dhe për ta kthyer mbështetjen në vota. Sfida nuk ishte thjesht të bindte votuesit e pavendosur, por t’i bënte ata që tashmë e preferonin atë të shkonin në qendrat e votimit.

Shtytja u shoqërua me masa dhe propozime të minutës së fundit që synonin shqetësimet konkrete të votuesve. Lula nënshkroi në ligj një masë që rriti pragun e të ardhurave për mikro-sipërmarrësit individualë, propozoi iniciativa të reja për të rinegociuar borxhin e konsumatorëve dhe mbështeti ndërprerjen e basteve online, zgjerimi i të cilave ka kontribuar në borxhin e familjeve.

Lidhur me sigurinë, ai mbështeti uljen e moshës së përgjegjësisë penale për vepra penale veçanërisht të rënda, një qëndrim tradicional i krahut të djathtë që synonte t’i përgjigjej kërkesave në rritje për një qasje më të ashpër ndaj krimit.

Më shumë se një sfidë përpara

Sfida e parë e Lulës pas festimit të fitores së tij do të jetë legjislative. Partitë e krahut të djathtë do të mbajnë 303 nga 513 vendet në Dhomën e Deputetëve, krahasuar me 124 për të majtën dhe 86 për qendrën.

Në Senat, e djathta do të kontrollojë gati dy të tretat e vendeve. Kjo nuk i bën të gjithë ata ligjvënës një kundërshtar automatik, por do të thotë që Lula do të duhet të ndërtojë aleanca përtej bazës së tij, si për të çuar përpara propozimet e tij, ashtu edhe për të mbrojtur prioritetet e qeverisë së tij.

Harta e qeverive shtetërore tregon gjithashtu forcën që ruan kampi konservator. Negociatat me këta guvernatorë do të jenë një tjetër sfidë për Lulën, i cili do të ketë nevojë për bashkëpunim në nivel shtetëror për të zbatuar politikat e tij.

“Sapo të fitojmë zgjedhjet, nuk do të kemi më kundërshtarë. Unë duhet të qeveris për 215 milionë njerëz”, tha Lula në fjalimin e tij të fitores. Ai iu drejtua gjithashtu sfidës së negociatave me një legjislaturë më konservatore: “Nuk e zgjodha unë Kongresin. Populli e zgjodhi. Dhe ky është Kongresi me të cilin do të votoj, do të punoj dhe do të bëj gjëra.”

Sfida më e menjëhershme do të jetë shndërrimi i fitimeve ekonomike në lehtësim që brazilianët mund ta ndiejnë në jetën e tyre të përditshme. Perceptimet për ekonominë ishin ndër burimet kryesore të erozionit në mbështetjen e Lulës gjatë fushatës.

Adresimi i kësaj pakënaqësie do të jetë më i vështirë për shkak të kufizimeve fiskale. Borxhi, deficiti dhe normat e larta të interesit kufizojnë aftësinë e qeverisë për të rritur shpenzimet dhe paralajmërojnë mosmarrëveshje se si të financohen premtimet e fushatës pa rrezikuar programet sociale. Me një Kongres jomiqësor, vendimet se kush paguan dhe ku bëhen shkurtimet do të vënë në provë gjithashtu aftësinë e Lulës për të negociuar.

Siguria do të jetë një burim tjetër presioni. Lula do të duhet t’u përgjigjet kërkesave për masa më të ashpra kundër krimit, pasi e djathta e ka bërë një qasje të ashpër një nga platformat e saj kryesore politike.

Ai do të përballet gjithashtu me sfidën e përgatitjes së një pasardhësi për një të majtë, aftësia e së cilës për të fituar zgjedhjet presidenciale mbetet e lidhur ngushtë me staturën e tij politike.

Autonomia dhe izolimi rajonal

Sfidat shtrihen përtej kufijve të Brazilit. Si kreu i ekonomisë më të madhe të Amerikës Latine, me Kinën si partnerin e saj kryesor tregtar, qeveria e Lulës ka përdorur peshën ekonomike të Brazilit për t’iu kundërvënë kërkesave tregtare dhe politike të Administratës Trump, një shkallë autonomie që pak nga fqinjët e saj mund ta provojnë.

Një fitore e Bolsonaros, nga ana tjetër, do të kishte shënuar një fitore të madhe në përpjekjet e Uashingtonit për të siguruar dominimin e tij në hemisferë dhe për të frenuar ndikimin e Pekinit.

Megjithatë, Lula përballet me një peizazh rajonal shumë sfidues dhe rrezikon të izolohet kryesisht pa aleatë të krahut të majtë si Alberto Fernández në Argjentinë, Gabriel Boric në Kili dhe Gustavo Petro në Kolumbi në pushtet.

“Lula përballet me një mjedis politik shumë të ndryshëm nga ai që ekzistonte kur ai mori detyrën për herë të parë, gjatë ‘Baticës Rozë’”, tha Michael Paarlberg, një profesor i asociuar i shkencave politike në Universitetin e Virxhinias Commonwealth, duke iu referuar valës së fitoreve të majta në Amerikën Latine gjatë viteve 2000 dhe 2010. “Në atë kohë, ai kishte disa aleatë rajonalë dhe mund të luante me të dyja palët në avantazhin e Brazilit”,

Duke parë drejt Trump dhe zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA

Ndërsa përgatitet për mandatin e tij të katërt, Lula do të duhet të vendosë se si t’i trajtojë marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara. “Brazili nuk i përket askujt”, tha Lula në Kombet e Bashkuara në shtator, në një mesazh drejtuar Uashingtonit.

Megjithatë, ai ka vepruar edhe me kujdes. Kur Shtetet e Bashkuara vendosën një raund të ri tarifash mbi mallrat braziliane në mes të vitit, ai la të hapur mundësinë e masave hakmarrëse.

“Lula ka treguar aftësi për t’u përshtatur me Trumpin. Ai ka balancuar kritikat e ashpra të herëpashershme me gjeste pajtuese”, tha Paarlberg. “Lula nuk është ideologjikisht antiamerikan, as nuk ka vështirësi të punojë me qeveritë e krahut të djathtë”, shtoi ai.

Paarlberg tha gjithashtu se presidenti i rizgjedhur do t’i ndjekë nga afër zgjedhjet e mesit të mandatit në SHBA, veçanërisht nëse Partia Republikane humbet kontrollin e njërës ose të të dyja dhomave të Kongresit, duke sjellë potencialisht një shqyrtim më të madh të axhendës së Trump.

Përveç ndalimit të serisë së fitoreve nga e djathta dhe kandidatët e mbështetur nga Trump, Lula ndërpreu një tjetër trend: një seri humbjesh 18-mujore për të majtën latino-amerikane. Fitorja e tij surprizë ngre një pyetje më të gjerë nëse zhvendosja djathtas është një valë e qëndrueshme apo pjesë e një lavjerrësi politik.

“Fitorja e Lulës tregon se e djathta ekstreme, veçanërisht lëvizja e Bolsonaros, ka një kufi mbështetjeje, sepse shumë votues e konsiderojnë atë shumë radikale”, tha Paarlberg. Ai shtoi se rezultati sugjeron gjithashtu se mbështetja nga Shtëpia e Bardhë dhe masat e saj ekonomike “nuk janë faktorë vendimtarë” në zgjedhje.

Në një Amerikë Latine që përcaktohet gjithnjë e më shumë nga udhëheqës në zhvillim, Lula mbetet një burrë shteti i vjetër me shtrirje ndërkombëtare. Tani, ai duhet të vendosë se çfarë kursi do të kërkojë të ndjekë për vendin më të madh të Amerikës së Jugut gjatë katër viteve të ardhshme.