NGA TIRANA VIJNE PAMJE APOKALIPTIKE/ NUK MJAFTON TE IKI RAMA, MESAZHI PER NDRYSHIM RADIKAL

Nga protestat kundër resortit të Jared Kushner te thirrjet për dorëheqjen e Edi Ramës, Marianna Lentini analizon përshkallëzimin e krizës politike dhe shoqërore në Shqipëri. Në qendër të shkrimit janë zemërimi i brezit të ri, akuzat për dhunë policore, korrupsioni dhe kërkesa për një ndryshim që shkon përtej largimit të kryeministrit.

Shqipëria po përjeton një nga periudhat më të tensionuara të tranzicionit të saj politik. Kështu e përshkruan situatën gazetarja Marianna Lentini në një analizë të publikuar nga Inside Over dhe të përcjellë nga Pamfleti, ku protestat e të rinjve, reagimi i policisë dhe pakënaqësia ndaj qeverisjes së Edi Ramës paraqiten si pjesë e një krize më të gjerë të sistemit politik.

Nga kundërshtimi ndaj projekteve turistike në zona të mbrojtura deri te kërkesat për përgjegjësi politike, protesta ka zgjeruar objektivin e saj. Sipas analizës, ajo nuk lidhet më vetëm me çështjet mjedisore, por edhe me korrupsionin, koston e jetesës, mungesën e perspektivës dhe përqendrimin e pushtetit ekonomik e politik.

“Nga Tirana vijnë pamje apokaliptike”

Me këtë dëshmi nis rrëfimi i Lentinit për atmosferën e tensionuar në kryeqytet. Autorja citon Roana Hariton, një shqiptare që jeton prej 34 vitesh në Itali, e cila shpreh shqetësimin për përplasjet dhe përdorimin e forcës nga policia.

“Nga Tirana vijnë pamje apokaliptike. Forcat speciale janë në terren, plumba gome qëllohen drejt të miturve”, citohet të ketë thënë Harito, duke përshkruar situatën që, sipas saj, ka krijuar frikë edhe te familjet e qytetarëve që jetojnë pranë zonave të protestave.

Lentini e vendos këtë situatë në një kontekst historik, duke kujtuar se bulevardi “Dëshmorët e Kombit” dhe hapësirat përreth institucioneve qeveritare kanë qenë skena të momenteve vendimtare të historisë politike shqiptare. Sot, sipas autores, këto hapësira po shndërrohen sërish në arena të përplasjes mes qytetarëve dhe pushtetit.

Nga “Shqipëria nuk është në shitje” te “Rama, dorëhiqu!”

Një nga pikat qendrore të analizës është transformimi i protestave, të cilat fillimisht u nxitën nga kundërshtimi ndaj projekteve të zhvillimit turistik në zona me rëndësi mjedisore.

Lentini përmend projektin e lidhur me Jared Kushner në zonën e Sazanit dhe të Zvërnecit, duke argumentuar se pakënaqësia është zgjeruar përtej debatit mbi mjedisin.

Slogani “Albania is not for sale” — Shqipëria nuk është në shitje — është bërë, sipas shkrimit, një shprehje e kundërshtimit ndaj përqendrimit të interesave ekonomike dhe rrezikut që komunitetet vendase të përjashtohen nga territoret ku jetojnë.

Kësaj thirrjeje iu shtua edhe slogani “Rama, dorëhiqu!”, duke e zhvendosur përballjen drejt përgjegjësisë politike të kryeministrit, i cili drejton qeverinë që prej vitit 2013.

Sipas autores, pakënaqësia e akumuluar për korrupsionin, pabarazinë dhe mungesën e mundësive po e kthen një lëvizje me kërkesa mjedisore në një sfidë më të gjerë ndaj mënyrës se si qeveriset vendi.

“Një brez i përqeshur dhe i nëpërkëmbur”

Në analizën e saj, Lentini i kushton vëmendje të veçantë rolit të të rinjve. Ajo citon aktivisten Entenela Ndrevataj, e cila e lidh revoltën me pasigurinë ekonomike, pabarazitë sociale, korrupsionin dhe largimin e vazhdueshëm të bashkëmoshatarëve nga Shqipëria.

“Ky brez ndihet i përqeshur, i nënvlerësuar, i nëpërkëmbur dhe i keqkuptuar”, shprehet Ndrevataj në dëshminë e cituar nga autorja.

Sipas aktivistes, të rinjtë shpesh etiketohen si indiferentë ndaj politikës ose të paaftë për t’u angazhuar qytetarisht, ndërkohë që, në realitet, ata përballen me pasigurinë për të ardhmen dhe mungesën e perspektivës.

Lentini argumenton se përfshirja e nxënësve dhe studentëve shënoi një pikë kthese në protestat që kishin vijuar prej muajsh. Brezi që është rritur kryesisht nën qeverisjen e Ramës po shpreh tashmë hapur pakënaqësinë ndaj një sistemi që, sipas kritikëve të tij, nuk u garanton mundësi të barabarta.

Dhuna policore dhe përshkallëzimi i përplasjes

Një pjesë e rëndësishme e shkrimit trajton akuzat për përdorim të tepruar të forcës nga policia gjatë protestave.

Lentini citon dëshminë e Ndrevatajt për arrestime të të miturve, përdorim të sprajit irritues dhe gazit lotsjellës, si dhe për raste të pretenduara të goditjes së protestuesve dhe pengimit të gazetarëve.

Aktivistja pretendon gjithashtu se gjatë një jave janë raportuar më shumë se 500 arrestime dhe se disa prej personave të ndaluar kanë përjetuar dhunë. Këto shifra dhe akuza paraqiten në artikull përmes dëshmisë së saj dhe kërkojnë verifikim të pavarur.

Sipas autores, reagimi i ashpër policor dhe retorika e qeverisë kanë kontribuar në përshkallëzimin e situatës, duke e thelluar përplasjen mes autoriteteve dhe protestuesve.

Rama ashpërson retorikën, ndërsa kriza kalon në parlament

Lentini ndalet edhe te deklaratat e kryeministrit, i cili, sipas shkrimit, i ka cilësuar protestuesit si ekstremistë të manipuluar nga aktorë të huaj dhe ka paralajmëruar masa ndaj personave të përfshirë në trazira.

Autorja përmend gjithashtu premtimin për një shpërblim prej 2.500 eurosh për efektivët e policisë, si dhe paralajmërimet për përgjegjësi financiare dhe administrative për dëmet e shkaktuara.

Përplasja, sipas saj, nuk është kufizuar në rrugë. Ajo është reflektuar edhe në parlament, ku opozita ka kundërshtuar qeverinë dhe ka paraqitur pamje të protestuesve të plagosur.

Ndërkohë, Lentini vëren se në protestat kundër dhunës policore janë përfshirë edhe mësues, të cilët kanë kërkuar ndalimin e forcës së tepruar dhe një përgjigje ndaj kërkesave të demonstruesve.

Reagime nga Evropa dhe Shtetet e Bashkuara

Sipas analizës, përshkallëzimi i situatës ka nxitur reagime edhe jashtë Shqipërisë.

Autorja përmend qëndrimin e eurodeputetes holandeze Tineke Strik, e cila ka kritikuar mënyrën se si qeveria ka trajtuar protestat, si dhe thirrjen e kongresistes amerikane Alexandria Ocasio-Cortez për t’i dhënë fund represionit të dhunshëm dhe për të respektuar lirinë e shprehjes.

Në vëmendje është edhe procesi i integrimit evropian. Lentini nënvizon se përparimi i Shqipërisë drejt Bashkimit Evropian lidhet me respektimin e shtetit të së drejtës, pavarësinë e hetimeve, mbrojtjen e të drejtave të personave të ndaluar dhe luftën kundër korrupsionit.

Këto çështje, sipas autores, e bëjnë krizën më të rëndësishme sesa një konflikt të brendshëm politik, pasi prekin edhe besueshmërinë e institucioneve demokratike.

“Sistemi Rama” nën akuzë

Në pjesën politike të shkrimit, Lentini e zgjeron analizën nga veprimet e qeverisë te funksionimi i sistemit të pushtetit.

Ajo përmend hetimet dhe çështjet që kanë prekur figura të rëndësishme të administratës dhe politikës, përfshirë rastin e kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, i cili përballet me akuza që lidhen me korrupsionin, pastrimin e parave dhe shpërdorimin e detyrës. Akuzat dhe përgjegjësia penale duhet të vlerësohen nga organet kompetente dhe gjykatat.

Autorja e lidh këtë klimë me transformimin urban të kryeqytetit, ku ndërtimet e larta dhe zhvillimi turistik bashkëjetojnë me rritjen e kostos së jetesës dhe vështirësitë e një pjese të popullsisë për të përballuar shpenzimet.

Sipas kësaj analize, kritika ndaj qeverisjes nuk ka të bëjë vetëm me individë të veçantë, por edhe me marrëdhënien mes politikës, interesave ekonomike dhe institucioneve publike.

Lea Ypi: Nuk mjafton vetëm ndryshimi i kryeministrit

Në fund të shkrimit, Lentini sjell në vëmendje mendimin e filozofes shqiptare Lea Ypi, e cila argumenton se ndryshimi politik nuk duhet të kufizohet te zëvendësimi i njerëzve në krye të qeverisë.

Sipas interpretimit të paraqitur në artikull, problemi lidhet edhe me përqendrimin e pushtetit ekonomik dhe me nevojën për një model më demokratik e social të organizimit të shoqërisë.

Kjo ide përputhet me shqetësimin e aktivistëve që kërkojnë jo vetëm dorëheqjen e Ramës, por edhe ndryshimin e mënyrës se si ushtrohet pushteti në Shqipëri.

Ndrevataj e përmbledh shpresën e brezit të ri me një mesazh që Lentini e vendos në mbyllje të analizës:

“Nga njëra anë, të rinjtë janë të indinjuar nga padrejtësitë që janë përsëritur gjatë gjithë këtyre viteve; nga ana tjetër, ata kanë një shpresë të madhe se mund ta ndryshojnë për mirë peizazhin politik të vendit. Ajo që i shtyn përpara është dashuria, një element qendror i kësaj proteste, në të cilën të gjithë kujdesen për njëri-tjetrin.”

Për Marianna Lentinin, kjo është një nga pikat thelbësore të revoltës: zemërimi ndaj padrejtësive bashkëjeton me shpresën për një të ardhme tjetër.

Përtej thirrjes për dorëheqjen e kryeministrit, sfida mbetet nëse pakënaqësia e të rinjve do të shndërrohet në një alternativë të qëndrueshme politike dhe në ndryshime konkrete në funksionimin e institucioneve shqiptare.