Mburoja izraelite zbret në Ballkan/ Shqipëria dhe Greqia në vijën e parë të një aleance të re ushtarake

Greqia po përgatitet të ndërtojë një nga sistemet më të avancuara të mbrojtjes ajrore në rajon.

Athina ka miratuar një marrëveshje me Izraelin, me vlerë rreth 3.5 miliardë euro, për krijimin e një sistemi shumështresor të mbrojtjes, të pagëzuar “Mburoja e Akilit”.

Sistemi do të ndërthurë radarë, raketa kundërajrore dhe teknologji kundër dronëve, me synimin për të mbrojtur territorin grek nga një gamë e gjerë kërcënimesh.

Por rëndësia e marrëveshjes shkon përtej Greqisë.

Ajo vjen në një moment kur Izraeli po zgjeron bashkëpunimin e tij në fushën e mbrojtjes dhe teknologjisë me disa vende të Ballkanit.

Dhe në këtë hartë të re, një vend i rëndësishëm është edhe Shqipëria.

Tirana ka thelluar bashkëpunimin me industrinë izraelite të mbrojtjes, veçanërisht me kompaninë Elbit Systems.

Bashkëpunimi përfshin sisteme artilerie, dronë, trajnime dhe zhvillimin e kapaciteteve të reja teknologjike. Një prej projekteve më të rëndësishme është edhe rihapja e Shkollës së Aviacionit në Vlorë në bashkëpunim me partnerë izraelitë.

Shqipëria ka deklaruar gjithashtu synimin për të zhvilluar kapacitete vendase në prodhimin e dronëve dhe pajisjeve të mbrojtjes.

Kjo do të thotë se Tirana nuk po fokusohet vetëm te blerja e pajisjeve ushtarake, por edhe te teknologjia, trajnimi dhe krijimi i kapaciteteve vendase.

Nëse Greqia po ndërton një mburojë të gjerë kundërajrore, Shqipëria po zhvillon një tjetër hallkë të teknologjisë moderne ushtarake.

Por Shqipëria nuk është i vetmi vend i Ballkanit që po afrohet me Izraelin.

Edhe Maqedonia e Veriut ka zgjeruar bashkëpunimin me Jerusalemin, ndërsa autoritetet e Shkupit kanë shprehur interes për forcimin e marrëdhënieve në siguri, teknologji dhe industrinë e mbrojtjes.

Kështu, nga Greqia në Shqipëri dhe më tej në Maqedoninë e Veriut, po krijohet një hartë gjithnjë e më e dendur e bashkëpunimit me industrinë izraelite.

Por çfarë fshihet pas këtij zgjerimi?

Një pjesë e përgjigjes lidhet me ndryshimin e vetë natyrës së luftës moderne.

Dronët, raketat me rreze të gjatë, sistemet kundërajrore dhe teknologjitë e zbulimit po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme.

Për vendet e Ballkanit, investimi në këto kapacitete lidhet jo vetëm me mbrojtjen kombëtare, por edhe me nevojën për t’u përshtatur me një mjedis të ri sigurie në Europë.

Por zhvillimet marrin një tjetër dimension për shkak të rivalitetit Turqi–Izrael.

Turqia ka ndërtuar prej vitesh një ndikim të konsiderueshëm në Ballkan, përmes politikës, ekonomisë, investimeve, kulturës dhe institucioneve të saj.

Ndërkohë, Izraeli po shfaq një prani gjithnjë e më të dukshme në sektorët e sigurisë dhe teknologjisë.

Kjo nuk do të thotë automatikisht se ekziston një aleancë ballkanike kundër Turqisë.

Por zgjerimi i marrëdhënieve izraelite me Greqinë, Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut mund të krijojë një kundërpeshë të re ndaj ndikimit turk në rajon.

Dhe këtu hyn edhe faktori amerikan.

Greqia, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut janë të gjitha pjesë e arkitekturës euroatlantike, ndërsa Shtetet e Bashkuara mbeten aktori kryesor i sigurisë në NATO.

Për Uashingtonin, një Ballkan më i aftë ushtarakisht dhe më i lidhur me teknologjitë e avancuara të mbrojtjes mund të jetë një element i rëndësishëm i sigurisë së krahut jugor të NATO-s.

Por për Shqipërinë ekziston edhe një mundësi tjetër.

Nëse bashkëpunimi me industrinë izraelite kalon nga blerja e pajisjeve te prodhimi, trajnimi dhe transferimi i teknologjisë, Tirana mund të synojë një rol më aktiv në industrinë rajonale të mbrojtjes.

Kjo do ta kthente Shqipërinë nga një konsumator të teknologjisë ushtarake në një vend me kapacitete të caktuara prodhuese dhe teknologjike.