1.5 MILIARDË LEKË MË SHUMË PËR BARNAT E KANCERIT, POR A ËSHTË ZGJIDHUR PROBLEMI? ÇFARË ZBULOJNË DOKUMENTET PËR ONKOLOGJIKUN

Qeveria ka vendosur më shumë para në dispozicion të trajtimit të pacientëve me kancer dhe Ministria e Shëndetësisë deklaron se situata e barnave në QSUT është përmirësuar ndjeshëm. Por pas shifrave të buxhetit qëndron një pyetje që nuk mund të marrë përgjigje vetëm me rritjen e fondeve: a është rregulluar mekanizmi që duhet ta çojë barin nga buxheti deri te pacienti?

Pikërisht këtu dokumentet zyrtare tregojnë një histori që meriton vëmendje.

Në interpelancën parlamentare të 23 prillit 2026, ministrja e Shëndetësisë Evis Sala deklaroi se buxheti i dedikuar për barnat për vitin 2026 arrin në 19.5 miliardë lekë dhe se vetëm për barnat onkologjike është parashikuar një rritje prej 1.5 miliardë lekësh. Ministrja deklaroi gjithashtu në Kuvend se në atë moment në QSUT “nuk mungon asnjë bar”.

Qeveria ka bërë edhe një hap tjetër. Lista e Barnave të Rimbursuara 2026 është miratuar me VKM nr. 324, datë 6 maj 2026, ndërsa Ministria ka njoftuar se në listën e re janë futur 27 principe aktive dhe 55 alternativa të reja tregtare, ku përfshihen edhe terapi të reja në onkologji.

Në pamje të parë, fotografia duket pozitive: më shumë para, më shumë barna dhe deklarata se furnizimi është garantuar.

Por dokumentet e Kontrollit të Lartë të Shtetit tregojnë pse çështja nuk mund të mbyllet këtu.

KLSH: PROBLEMI NUK ISHTE VETËM SA PARA KISHTE

Kontrolli i Lartë i Shtetit zhvilloi një auditim të posaçëm mbi disponibilitetin e barnave për trajtimin e sëmundjeve tumorale, duke përfshirë Ministrinë e Shëndetësisë, QSUT-në, Fondin e Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor dhe Agjencinë Kombëtare të Barnave dhe Pajisjeve Mjekësore.

Përfundimi i audituesve ishte domethënës: institucionet e përfshira nuk kishin ezauruar plotësisht masat për garantimin e disponibilitetit të barnave tumorale, veçanërisht për sa u përket mekanizmave të kontrollit, mbikëqyrjes dhe bashkëpunimit ndërinstitucional.

Pra problemi i evidentuar nuk lidhej thjesht me pyetjen “sa para kemi?”, por edhe me pyetjen “si menaxhohen?”

PROTOKOLLE QË DATONIN NGA VITI 2014

Një nga gjetjet më serioze të KLSH-së lidhej me protokollet e trajtimit.

Sipas auditimit, një pjesë e konsiderueshme e protokolleve të praktikës klinike në QSUT datonin prej vitit 2014 dhe nuk ishin përditësuar sistematikisht.

Në një fushë si onkologjia, ku terapitë dhe standardet ndërkombëtare evoluojnë vazhdimisht, një konstatim i tillë merr rëndësi të veçantë. KLSH vlerësonte se mungesa e përditësimit mund të ndikonte negativisht në cilësinë e trajtimit dhe në alternativat terapeutike në dispozicion të pacientit.

Duhet thënë se Ministria deklaroi më 23 prill 2026 se situata kishte ndryshuar: sipas saj, në bashkëpunim me Institutin Kombëtar të Tumoreve të Milanos, janë miratuar 38 protokolle për trajtimin e tumoreve solide dhe hematologjike, të harmonizuara me praktikat ndërkombëtare.

Ky është një zhvillim i rëndësishëm.

Por pikërisht këtu lind pyetja e kontrollit publik:

A janë këto 38 protokolle tashmë të zbatuara në mënyrë të njëjtë në të gjitha strukturat ku trajtohen pacientët onkologjikë dhe a monitorohet zbatimi i tyre?

EDHE RRUGA E AUTORIZIMIT TË BARNAVE U GJET PROBLEMATIKE

KLSH shqyrtoi 25 raste të autorizimit të tregtimit të barnave antitumorale dhe e cilësoi procedurën ekzistuese të gjatë dhe joefikase.

Sipas audituesve, vonesat në këtë mekanizëm mund të pengojnë reagimin e shpejtë të institucioneve kur bëhet fjalë për barna të nevojshme për pacientët onkologjikë.

Kjo tregon përsëri se vetëm shtimi i fondit nuk është domosdoshmërisht i mjaftueshëm.

Nëse bari financohet, por autorizimi, prokurimi, furnizimi, magazinimi ose shpërndarja nuk funksionojnë siç duhet, problemi zhvendoset nga mungesa e parave te administrimi i sistemit.

ÇFARË PO NDODH NË 2026?

Ministria pretendon se situata është përmirësuar.

Më 23 prill ministrja Sala deklaroi se në QSUT nuk mungonte asnjë bar dhe se po forcohej sistemi i furnizimit dhe monitorimit të zinxhirit të shpërndarjes. Ajo njoftoi gjithashtu dyfishimin e kapaciteteve të kimioterapisë ditore në QSUT dhe zgjerimin e njësive të kimioterapisë në spitale rajonale.

Edhe Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor ka nisur publikimin e statistikave mujore të konsumit të barnave për vitin 2026, ndërsa prej qershorit statistikat referohen te lista e re LBR 2026.

Këto janë zhvillime që duhen marrë në konsideratë.

Por deklarata se “nuk mungon asnjë bar” është një fotografi e një momenti të caktuar. Për pacientin onkologjik rëndësi ka vazhdimësia: që bari i përcaktuar nga protokolli të jetë i disponueshëm në çdo cikël të trajtimit dhe jo vetëm ditën kur bëhet një deklaratë publike.

1.5 MILIARDË LEKË JANË SHUMË. POR PYETJA ËSHTË ÇFARË PRODHOJNË

Rritja e financimit të barnave onkologjike është padyshim një zhvillim pozitiv.

Por pas gjetjeve të KLSH-së, suksesi nuk duhet matur vetëm me shumën që shkruhet në buxhet.

Duhet matur me disa tregues shumë më të thjeshtë:

Sa prej barnave të protokollit janë realisht të disponueshme gjatë gjithë vitit?

Sa herë ka rënë stoku i një bari në zero?

Sa pacientë kanë ndryshuar apo shtyrë terapi për arsye furnizimi?

Sa kohë kalon nga identifikimi i nevojës për një terapi të re deri në disponibilitetin e saj?

Dhe mbi të gjitha: a ekziston sot një sistem që mund të gjurmojë qartë një bar të financuar me para publike nga momenti i blerjes deri në momentin kur i jepet pacientit?

Këto janë të dhënat që do të tregonin nëse 1.5 miliardë lekët shtesë kanë prodhuar ndryshim real.

PYETJA QË MBETET

Nuk ka bazë që sot të pretendohet pa verifikim se barnat onkologjike mungojnë në QSUT. Përkundrazi, qëndrimi zyrtar i Ministrisë është se furnizimi është garantuar.

Por po aq fakt është se auditimi i KLSH-së evidentoi probleme serioze në sistemin që menaxhonte disponibilitetin e barnave tumorale.

Prandaj debati nuk duhet reduktuar te një përplasje politike mes “ka ilaçe” dhe “nuk ka ilaçe”.

Pyetja është shumë më konkrete:

A janë korrigjuar në vitin 2026 problemet që KLSH evidentoi në planifikim, kontroll, protokolle dhe koordinim?

Nëse përgjigjja është po, institucionet mund ta provojnë me të dhënat e furnizimit dhe konsumit.

Sepse për një pacient me kancer, një fond më i madh në buxhet është lajm i mirë.

Por ilaçi që mbërrin në kohën e duhur është rezultati që ka rëndësi.