Mero Baze: Heshtja ndaj “Rregullores Bani” tregon pushtetin e frikës ndaj drejtësisë së re

Gazetari dhe botuesi Mero Baze ka reaguar ashpër ndaj rregullores së re të Gjykatës së Posaçme, e cila ka hapur debat mbi transparencën e proceseve gjyqësore dhe aksesin e medias në seancat me interes të lartë publik.

Në një editorial të publikuar këtë të premte, Baze nuk ndalet vetëm tek përmbajtja e asaj që ai e quan “Rregullorja Bani”, por e zhvendos vëmendjen tek një tjetër element: institucionet dhe grupet që, sipas tij, kanë zgjedhur të mos reagojnë.

Sipas Bazes, kundërshtimet ndaj rregullores kanë ardhur nga organizata të medias dhe aktorë politikë, ndërsa Partia Demokratike ka mbajtur një qëndrim kritik ndaj kufizimeve të transparencës në seancat e GJKKO-së.

Por për gazetarin, më domethënëse është heshtja.

Ai veçon mungesën e një reagimi publik nga shumica qeverisëse dhe nga Dhoma Kombëtare e Avokatisë. Sipas interpretimit të Bazes, kjo heshtje mund të tregojë një raport problematik që politika dhe aktorë të tjerë kanë krijuar me institucionet e drejtësisë së re.

Baze argumenton se politikanët apo profesionistët që mund të kenë çështje përpara Gjykatës së Posaçme mund të hezitojnë të përplasen publikisht me të. Ky është një interpretim dhe qëndrim i gazetarit dhe jo një fakt i provuar.

Në qendër të debatit qëndron transparenca e proceseve gjyqësore.

Baze kritikon kufizimet që, sipas tij, rregullorja vendos ndaj medias dhe publikut dhe ngre pyetjen nëse një institucion i drejtësisë mund të konsiderohet plotësisht i pavarur dhe njëkohësisht të reduktojë mundësinë e publikut për të ndjekur mënyrën se si zhvillohen procese me interes të madh publik.

Gazetari rikujton se në GJKKO zhvillohen procese ndaj zyrtarëve dhe ish-zyrtarëve të lartë, çka sipas tij e bën transparencën edhe më të rëndësishme.

Ai e konsideron problematike faktin që, ndërsa drejtësia e re u ndërtua mbi parimin e pavarësisë nga politika, ajo nuk duhet të krijojë perceptimin se kërkon të jetë e pakontrollueshme edhe nga publiku.

Në editorial, Baze përdor një formulim të fortë, duke e cilësuar situatën si shfaqje të një “pushteti të frikës”. Sipas tij, heshtja e atyre që normalisht duhet të ishin të interesuar për transparencën tregon fuqinë që Gjykata e Posaçme ka krijuar në raport me politikën dhe aktorë të sistemit të drejtësisë.

Çështja merr rëndësi edhe për shkak të standardeve që vetë institucionet e drejtësisë kanë deklaruar se synojnë të ndërtojnë.

Në maj, gjatë inaugurimit të ambienteve të reja të GJKKO-së, kreu i gjykatës Erion Bani deklaronte se synohej një standard “më modern, më funksional, më dinjitoz dhe më transparent”, duke theksuar se drejtësia është një shërbim për qytetarin dhe se gjykata ekziston edhe për besimin publik.

Pikërisht raporti mes këtij premtimi për transparencë dhe kufizimeve të kundërshtuara sot nga media është një nga pikat kryesore të debatit.

Edhe OSBE ka theksuar më herët rëndësinë e komunikimit të hapur mes gjykatave, medias dhe publikut, duke e konsideruar atë një element të rëndësishëm për forcimin e transparencës dhe besimit të qytetarëve tek sistemi i drejtësisë.

Në përfundim, editoriali i Mero Bazes ngre një debat që shkon përtej një rregulloreje administrative: deri ku shtrihet autonomia e një gjykate dhe ku fillon e drejta e publikut për të kontrolluar, përmes medias, mënyrën se si ushtrohet drejtësia?

Për Bazën, përgjigjja duhet kërkuar jo vetëm tek ata që po protestojnë ndaj rregullores, por edhe tek ata që kanë zgjedhur të heshtin.