Kush po e mban peng Kosovën? Përplasja politike rrezikon të fundosë institucionet

Premtime, negociata, dialog, akuza, kriza dhe zgjedhje. Ky është realiteti politik i Kosovës gjatë periudhës së fundit, një cikël i përsëritur ku institucionet mbeten të bllokuara dhe qytetarët përballen me pasigurinë e një shteti që ende nuk arrin të gjejë një ekuilibër funksional politik.

Situata aktuale në Kosovë mund të krahasohet me atë që Robert Musil përshkruan në romanin e tij “Njeriu pa cilësi”, përmes konceptit të “Aksionit Paralel”. Në atë vepër, një grup elitash politike dhe shoqërore angazhohen në takime, diskutime dhe iniciativa të pafundme për një projekt madhor, por në fund prodhojnë më shumë procese sesa rezultate konkrete.

Ngjashëm, skena politike në Kosovë duket e zhytur në një proces të gjatë negociatash, ku palët flasin për zgjidhje, por vazhdojnë të mbeten larg një marrëveshjeje që do t’i japë vendit institucione funksionale.

Brenda një periudhe të shkurtër, Kosova ka kaluar disa procese zgjedhore, por pavarësisht votës së qytetarëve, partitë politike ende nuk kanë arritur të ndërtojnë një arkitekturë të qëndrueshme institucionale. Në vend të kompromisit, dominon logjika e përplasjes, ku secila palë përpiqet të ruajë avantazhin politik dhe përgjegjësinë e krizës ia atribuon kundërshtarit.

Ngërçi i fundit lidhet me konstituimin e Kuvendit dhe çështjen e zgjedhjes së presidentit. Seanca konstituive u ndërpre pasi kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, kërkoi më shumë kohë për konsultime politike lidhur me këtë çështje. Sipas tij, konstituimi i institucioneve pa një marrëveshje për presidentin mund ta çojë vendin drejt një tjetër krize politike.

Nga ana tjetër, opozita e ka interpretuar këtë qëndrim si një përpjekje për të fituar kohë dhe për të shtyrë procesin institucional. Partia Demokratike e Kosovës dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës kanë kritikuar vonesat, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës e ka vendosur çështjen e presidentit si një element të rëndësishëm në negociatat politike.

Por përtej përplasjes mes partive, problemi më i madh është ai i mungesës së një kulture kompromisi. Në një sistem demokratik, dallimet politike janë normale, por bllokimi i institucioneve për shkak të mosmarrëveshjeve të vazhdueshme kthehet në një problem që prek vetë funksionimin e shtetit.

Presidenti i pazgjedhur është shndërruar në simbolin e një krize më të thellë: përplasjes mes interesave partiake dhe nevojës për stabilitet institucional. Një post që ende nuk është krijuar, tashmë po ndikon në të gjithë strukturën politike të vendit.

Në këtë situatë, Kosova ndodhet përballë një zgjedhjeje të vështirë: ose partitë politike do të gjejnë një rrugë kompromisi dhe do të rikthejnë funksionimin normal të institucioneve, ose vendi rrezikon të hyjë sërish në ciklin e zgjedhjeve dhe krizave të reja.

Në fund, sfida kryesore nuk është vetëm krijimi i një shumice apo zgjedhja e një presidenti. Sfida është rikthimi i besimit se politika mund të prodhojë vendime dhe jo vetëm debate. Sepse ndonjëherë vendet nuk ngecin për shkak të mungesës së zgjidhjeve, por për shkak të mungesës së vullnetit politik për t’i zbatuar ato.