Fishkëllima bërthamore e Francës/ Macron kërkon të paraqitet si arbitër, por i mungon bilbili

Nga Hélène de Lauzun/

Gjatë një vizite në bazën detare ku ndodhet flota e nëndetëseve franceze përgjegjëse për parandalimin bërthamor, presidenti Macron njoftoi synimin e tij për të përfshirë shtete të tjera europiane në stërvitje ushtarake që përfshijnë vendosjen e kësaj arme, e cila është themeli i sovranitetit ushtarak francez.

Kjo ndërhyrje ishte planifikuar dhe e njohur edhe para fillimit të armiqësive në Iran. Në muajt e fundit, Macron ka bërë disa njoftime për mundësinë e ndarjes së parandalimit bërthamor francez me partnerët europianë, sipas kushteve që mbeteshin për t’u përcaktuar.

Në L’Île-Longue, pranë Brest-it, Macron njoftoi synimin e tij për të rritur numrin e kokave bërthamore franceze, forca aktuale bërthamore franceze vlerësohet rreth 300. Ai e përshkroi këtë zhvillim si vendosjen e një “parandalimi të avancuar”. Më pas shpjegoi se dëshironte të përfshinte shtete të tjera europiane në parandalimin bërthamor të Francës. Sipas kreut të shtetit, tetë shtete janë të interesuara: Gjermania, natyrisht, por edhe Belgjika, Danimarka, Greqia, Holanda, Polonia, Suedia dhe Mbretëria e Bashkuar.

Bashkëpunimi ushtarak i parashikuar nga Franca shkon përtej kuadrit të Bashkimit Europian, pasi është njoftuar edhe një projekt raketash me rreze të gjatë veprimi i udhëhequr nga Parisi, Londra dhe Berlini si pjesë e iniciativës ELSA (European Long Range Strike Approach) e nisur në vitin 2024, ku përfshihen gjithashtu Italia, Polonia dhe Suedia.

Në krye të partnerëve është Gjermania, me krijimin e një “grupi drejtues bërthamor të nivelit të lartë” në nivel dypalësh, të njoftuar në një komunikatë të përbashkët të nënshkruar nga Macron dhe kancelari Merz. Kryeministri polak Donald Tusk konfirmoi gjithashtu publikisht se po punon së bashku me Francën për projektin e “parandalimit të avancuar” të propozuar nga Franca. “Po armatosemi me miqtë tanë që armiqtë tanë të mos guxojnë të na sulmojnë,” tha Donald Tusk në X menjëherë pas fjalimit të Macron-it.

Një ndarje e tillë ngre pyetje të mëdha strategjike.

Franca është i vetmi vend në Europë që ka investuar shuma të mëdha në parandalimin bërthamor për dekada, një përpjekje që shtetet e tjera europiane nuk kanë qenë në gjendje ose nuk kanë dashur ta bëjnë. Si do ta mbajnë vendet e lidhura me këtë “parandalim bërthamor të avancuar” pjesën e tyre të kostove për kërkim-zhvillim, prodhim dhe mirëmbajtje që Franca i ka përballuar e vetme për kaq shumë vite dhe nga të cilat ato tani do të përfitonin pa kontribuar?

Përveç kësaj, ekziston një problem i rëndësishëm operacional. Në praktikë, ndarja e aftësive për goditje bërthamore ka kuptim vetëm për armët ajrore, jo për forcat e nëndetëseve. Megjithatë, bombat bërthamore franceze mund të vendosen vetëm në avionët Rafale, avionë francezë. “Ndarja” do të kufizohej pra në një fluturim të avionëve francezë që kryejnë goditjen në formacion me avionë të huaj, një shfaqje “kolektive” që do të promovohej fort politikisht, por që në fakt do të ishte bashkëpunim kryesisht simbolik.

Së fundi, ndarja e aftësive për goditje bërthamore do të thotë të hartohet një doktrinë e përbashkët e sovranitetit ushtarak mbi baza që janë, të paktën, të paqarta. Sipas kreut të shtetit francez, i vetmi kufizim do të ishte “mungesa e ndarjes së vendimit përfundimtar”. Por në praktikë, si do të funksiononte ndarja e përgjegjësive në rast të një goditjeje hakmarrëse? Nëse Franca, për shembull, do të përdorte forcë bërthamore së bashku me Gjermaninë në mbrojtje të Polonisë, a do të ishte ajo e vetmja që do të mbante peshën e kundërgoditjeve të armikut, duke qenë se bomba do të ishte franceze dhe avioni gjithashtu francez? Këto janë pyetje që Macron është kujdesur të mos u përgjigjet.

Rassemblement National (RN), partia kryesore e opozitës, ka shprehur shqetësim serioz për këto zhvillime të reja, të cilat nuk janë diskutuar në parlament. RN ka deklaruar se është e gatshme të nisë procedura për shkarkimin e kreut të shtetit nëse Macron do ta shiste në mënyrë të papërgjegjshme sovranitetin e vendit në këtë mënyrë.

Zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme i japin një kuptim tjetër deklaratës së Emmanuel Macron. Në kuadër të operacioneve kundër Iranit, një bazë detare franceze në Abu Dhabi ishte objekt i një sulmi hakmarrës me dron nga Irani. Sulmi shkaktoi zjarr, por pa të lënduar, dhe ushtria franceze deri tani ka shmangur komentet. Qarkulluan thashetheme se aeroplanmbajtësja Charles de Gaulle, aktualisht në mision në Detin Baltik, do të dërgohej në Mesdhe, por këto u mohuan nga Ministria franceze e Mbrojtjes.

Presidenti francez nuk ishte informuar paraprakisht për sulmet amerikano-izraelite dhe jep përshtypjen, në këtë çështje si në shumë të tjera, se po luan rol dytësor në rendin ndërkombëtar. Njoftimet e tij për çështjen bërthamore synojnë të rikthejnë peshën e tij ndërkombëtare dhe ta paraqesin si partner të domosdoshëm. Në fjalimin e tij, Macron u përpoq të paraqitej si arbitër për përdorimin e energjisë bërthamore nga fuqitë e mëdha. Arkitektura globale e kontrollit të armëve bërthamore i ngjan një “fushe rrënojash”, tha Macron të hënën, duke theksuar se disa traktate ndërkombëtare tani janë joefektive ose nën kërcënim. Ai shpjegoi se dëshiron të “rindërtojë normat e sigurisë kolektive”.

Macron shfrytëzoi rastin për t’i kujtuar audiencës së tij se europianët duhet “të marrin sërish në dorë fatin e tyre” dhe se çështjet strategjike që lidhen me arsenalet bërthamore nuk duhet kurrë të errësojnë “konsideratat etike”. “Armët bërthamore janë të frikshme dhe pyetjet morale që ato ngrejnë nuk mund të reduktohen në ligjet e forta të strategjisë, me logjikën e tyre të shkëputur nga realiteti,” këmbënguli ai.

Duke lidhur çështjet e energjisë bërthamore ushtarake dhe civile, presidenti francez bëri thirrje për një samit mbi përdorimin e energjisë bërthamore që do të mbahet në Paris më 10 mars “për të inkurajuar zhvillimin e kësaj energjie, përdorimet e saj dhe financimin e saj.” /European Conservative.