Lamtumira amerikane dhe përvoja e hidhur/ A mundet Europa ta mbajë Ballkanin të stabilizuar

Për vite me radhë, Milorad Dodik ishte figura kyçe në Republika Srpska. Nën administratën e Joe Biden ai u sanksionua disa herë. Por administrata e Donald Trumpit e hoqi nga lista e sanksioneve pasi ai u tërhoq nga posti i kryetarit të Republikës Serbe të Bosnjës dhe tërhoqi disa ligje. Megjithatë, ai vazhdon të ketë ndikim dhe retorika e tij mbetet e njëjtë.

Donald Trump Jr. e vizitoi Dodikun dhe e lavdëroi si përfaqësues të një Evrope Lindore “të shëndetshme”. Kjo tregon një ndryshim në qasjen amerikane ndaj tendencave separatiste.

Nga ana tjeter, Presidenti Aleksandar Vuçiq konfirmoi se Serbia ka blerë raketa kineze CM-400. Ajo tashmë ka edhe dronë dhe sisteme mbrojtjeje ajrore kineze.

Kjo ka shkaktuar reagime të forta nga Kroacia dhe Kosova. Por ajo që shqetësoi më shumë ishte mungesa e reagimit nga SHBA.

Po a mund ta stabilizojë Evropa Ballkanin?

Përgjigjja është e ndërlikuar. Sfida nuk është kryesisht ushtarake, por politike dhe strategjike. BE-ja, së bashku me shtyllën evropiane të NATO-s, ka kapacitete të mjaftueshme për të përballuar akterët e dhunshëm.

Problemi kryesor është tjetërkund: BE-ja ka dobësuar instrumentin e saj më të fortë – politikën e zgjerimit. Stabiliteti lidhet me zhvillimin. Përvoja e zgjerimit drejt Lindjes tregon se integrimi nxit reforma.

Por procesi i anëtarësimit është i ngadalshëm dhe burokratik. Shumë shtete anëtare e kundërshtojnë zgjerimin e plotë. Diskutohet për një integrim gradual. Zgjidhja është e qartë: një proces i ri anëtarësimi që lejon integrim më të shpejtë të Ballkanit Perëndimor. Suksesi i tij do të ishte provë e pjekurisë evropiane dhe e pavarësisë së saj në politikën e sigurisë nga SHBA.