O’Brien për Serbinë dhe Kosovën: Evropianët duhet të mbajnë një qëndrim të vendosur dhe të bashkuar

Ish-ndihmës sekretari i shtetit i SHBA-së për Evropën dhe Azinë, James O’Brien, tha se ndryshimet në Ballkan ndonjëherë janë më të ngadalta sepse nuk ka një qasje të unifikuar për zgjidhjen e problemeve në Perëndim, duke shtuar se në rastin e Serbisë dhe Kosovës, evropianët duhet të marrin një “qëndrim të vendosur dhe të unifikuar”, raportoi BBC në serbisht.

Duke kujtuar se vetëm 10 ditë para se të fillonte zyrtarisht mandati i fundit diplomatik i O’Brien, në shtator 2023, ndodhi rasti i Banjskës, dy vjet më vonë, ai e përdor veriun e Kosovës si një shembull të ndryshimit pozitiv në të cilin është krijuar hapësirë ​​për veprim nga, siç thotë ai, “njerëz të rinj, të rinj”, sipas BBC-së .

Megjithatë, ai është i vetëdijshëm se ndryshimet në Ballkan ndonjëherë janë më të ngadalta, edhe sepse nuk ka një qasje të unifikuar për zgjidhjen e problemeve në Perëndim.

“Problemi në Ballkan është se secila palë ka gjithmonë mbrojtësin e saj – shpesh një ose dy në Evropë, Shtetet e Bashkuara ndonjëherë ndryshojnë anë. Por në këtë rast u takon evropianëve të marrin një qëndrim të vendosur dhe të bashkuar”, beson O’Brien, i cili, vëren BBC, jo vetëm që nuk ka qenë pjesë e politikës zyrtare amerikane që kur Trump erdhi në pushtet, por gjithashtu ka kritikuar hapur qëndrimet e Uashingtonit.

Ai i vendos shpresat e tij në procesin e integrimit evropian, i cili, së bashku me reformat ekonomike që ai thotë se i “pëlqejnë veçanërisht”, mund të zgjidhë disa çështje të hapura të Ballkanit.

“Është shumë mirë që Shqipëria dhe Mali i Zi po ecin drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe që po shpërblehen për përpjekjet e tyre, dhe për të tjerët, përfshirë Bosnjën, është një motivim për të arritur diçka. Shpresoj që kjo mund ta inkurajojë edhe Serbinë të ndërtojë një koalicion të brendshëm për reformat që janë të nevojshme për të ecur përpara”, thotë O’Brien.

Teksti kujton se “bojëra e stilolapsit të tij skicoi fundin e luftërave të përgjakshme në të cilat Jugosllavia po shpërbëhej në dekadën e fundit të shekullit të 20-të”, pasi ai ishte një nga diplomatët kryesorë amerikanë që “lundroi nëpër Ballkan në përpjekje për t’i dhënë fund konflikteve të dy, pastaj tre palëve në Bosnjë dhe Hercegovinë, dhe më pas luftës në Kosovë”.

Si pjesë e ekipit të Richard Holbrooke, të dërguarit amerikan vendimtar për nënshkrimin e Marrëveshjes së Daytonit, ai ishte një nga shkrimtarët e tekstit që i shtyu mediat në rajon ta quanin atë “babai i Daytonit” tre dekada më vonë.

Sot ai thotë se është njëkohësisht krenar dhe i trishtuar.

“Jam krenar për paqen që ka zgjatur dhe është rezultat i punës së shumë njerëzve, kryesisht të popullit të Bosnjës. Jam i trishtuar që palët që arritën një armëpushim të përkohshëm po e përdorin Dejtonin për të qëndruar në pushtet tridhjetë vjet më vonë”, thotë O’Brien.

Megjithatë, modeli i suksesshëm i Dejtonit nuk dha rezultate vetëm katër vjet më vonë – në konfliktet midis serbëve dhe shqiptarëve të Kosovës, O’Brien u përpoq të ndërmjetësonte përmes vizitave të shpeshta në Beograd gjatë vitit 1998, dhe në negociatat përfundimtare të paqes në Rambuje në mars të vitit 1999, ai “e mprehi stilolapsin” përsëri, shkruan BBC.

“Në Bosnjë, Millosheviçi e shihte Radovan Karaxhiçin dhe të tjerët si një kërcënim të drejtpërdrejtë për të, se kërkesat e tyre nacionaliste po e tërhiqnin shumë djathtas, dhe për këtë arsye ai ishte i gatshëm të bënte më shumë kompromise sesa serbët e Bosnjës. Në Kosovë, ai nuk ishte aspak i gatshëm të bënte kompromise të tilla”, pohon O’Brien.