Bredhje në errësirë pa kafshuar/ Irani i jep Shah Mat presidentit amerikan Donald Trump

Në një botë të mësuar me kthesat dramatike të politikës së jashtme amerikane, ajo që është zhvilluar gjatë ditëve të fundit midis Uashingtonit dhe Teheranit është e pashembullt në intensitetin e saj dramatik dhe shkallën e dështimit diplomatik. Donald Trump, njeriu që e ka ndërtuar imazhin e tij publik mbi mitin e “kryenegociatorit”, tani përballet me një realitet të hidhur: Irani e ka injoruar atë zyrtarisht, duke e lënë administratën amerikane në një gjendje paralize që shumë analistë e përshkruajnë hapur si një poshtërim global.

E gjitha filloi me skadimin e armëpushimit të njëanshëm të imponuar nga Shtetet e Bashkuara, që po afrohej. Për ditë të tëra, Trump ndodhet në valën e retorikës luftënxitëse, duke deklaruar në media si CNBC mungesën e tij të plotë për zgjatje të mëtejshme. “Nuk dua më armëpushim,” tha Presidenti me zë të lartë, “jam gati të bombardoj, do të tregoj sa i fortë jam, do t’i zhdukim ata.” Megjithatë, në një kthesë dramatike ngjarjesh që i habiti edhe mbështetësit e tij më të zjarrtë, në moment, Trump u tërhoq, duke e zgjatur në mënyrë të njëanshme dhe të pacaktuar afatin pa marrë asgjë në këmbim.

Heshtja e Teheranit ka qenë protagonisti i vërtetë i kësaj krize. Ndërsa Zëvendëspresidenti J.D. Vance ishte ulur në bordin e Air Force Two në pistën e Bazës së Përbashkët Andrews, gati për t’u nisur për në Pakistan për një raund të ri bisedimesh, sinjali i pritur nga Irani nuk erdhi kurrë. Burime të administratës raportojnë orë të tëra të “heshtjes absolute në radio”. Irani nuk i hodhi poshtë propozimet amerikane; bëri diçka shumë më simbolikisht të fuqishme: i injoroi ato. Ata nuk iu përgjigjën emaileve, nuk iu përgjigjën thirrjeve nga ndërmjetësit pakistanezë, thjesht e lanë administratën Trump të bredhte në errësirë.

Ky ngërç ka ekspozuar brishtësinë e një strategjie të bazuar vetëm në shtrëngim. Ambasadori iranian në Kombet e Bashkuara ka qenë kategorik: nuk do të ketë negociata nën hijen e kërcënimeve. Kushti i Iranit është i qartë dhe i palëkundur: heqja e bllokadës detare amerikane, të cilën e përcakton si një akt agresioni ushtarak jo të ndryshëm nga një bombardim ajror. Për Teheranin, të negociosh duke mbajtur një armë në kokë nuk është diplomaci, është shantazh, dhe regjimi duket se është i vendosur të tregojë se nuk do t’i nënshtrohet këtij presioni.

Ndërkohë, brenda Shteteve të Bashkuara, edhe ata historikisht të afërt me Presidentin po fillojnë të tregojnë shenja padurimi. Wall Street Journal, gazeta kryesore e perandorisë Murdoch, botoi një editorial me titullin sarkastik: “Iranianët e marrin Trumpin për budalla”. Artikulli analizon se si taktika e vazhdueshme “leh, por mos kafsho” ka gërryer besueshmërinë e frenimit amerikan, duke i bërë kundërshtarët të perceptojnë kërcënimet e Trump si thjesht mburrje pa ndonjë ndjekje konkrete.

Përgjigja e Trump ishte e shpejtë, me një seri postimesh të nxehta në mediat sociale gjatë natës. Në atë që duket të jetë një panik i vërtetë komunikimi, Presidenti sulmoi kolumnistin e Wall Street Journal, duke e quajtur atë “idiot” dhe duke pretenduar se Irani po shembet financiarisht, duke humbur 500 milionë dollarë në ditë për shkak të bllokadës. Trump është përpjekur të portretizojë një realitet në të cilin regjimi është në prag të rënies, me ushtrinë dhe policinë që protestojnë për borxhet e papaguara. Megjithatë, imazhet që dalin nga Sheshi i Teheranit zbulojnë një realitet shumë të ndryshëm: turma të mbledhura për të shfaqur raketa të reja balistike dhe për të tallur hapur presidentin amerikan.

Paradoksi i kësaj krize është se Trump duket i bllokuar në një lak që e ka krijuar vetë. Nga njëra anë, ai ndjen nevojën të shfaqet si njeriu i fortë që nuk do të tërhiqet; nga ana tjetër, frika e tërheqjes së Shteteve të Bashkuara në një konflikt të hapur në shkallë të plotë, me pasojat ekonomike dhe njerëzore që rezultojnë, e shtyn atë të bëjë vazhdimisht lëshime të maskuara si “gjeste paqeje”. Kjo ambivalencë interpretohet nga Irani jo si bujari, por si dobësi strukturore.

Situata në terren mbetet jashtëzakonisht e tensionuar. Sekretari i Thesarit përsëriti se bllokada detare do të vazhdojë, duke theksuar se furnizimet iraniane do të mbarojnë brenda ditësh. Por historia na mëson se sanksionet dhe bllokadat, nëse nuk shoqërohen me një zgjidhje të qëndrueshme diplomatike, shpesh çojnë në përshkallëzim sesa në nënshtrim. Irani ka paralajmëruar tashmë: nëse presioni vazhdon, një përgjigje ushtarake do të jetë e pashmangshme.

Ndërsa diplomacia amerikane duket se po rrotullohet dhe Presidenti vazhdon të publikojë postime që tingëllojnë si diçka nga një film B, bota e shikon me shqetësim. Pyetja që të gjithë po bëjnë është: për sa kohë mund të vazhdojë Trump të zgjasë afatet dhe të lëshojë kërcënime boshe përpara se situata të dalë jashtë kontrollit? Për momentin, e vetmja siguri është se “kryenegociatori” është zënë në qoshe nga një kundërshtar që e kupton se, në këtë lojë shahu gjeopolitik, heshtja mund të jetë arma më shkatërruese nga të gjitha. Poshtërimi është total dhe pasojat për prestigjin e Shteteve të Bashkuara në botë mund të jenë të përhershme.