Shtatori i fundit kryeministror/ Vjeshta e gjate e protestave ‘sistemon’ ankthin e Rames

Sipas Lorenc Vangjeli, përgjigjja e Edi Ramës ndaj protestave dhe krizës politike nuk duhet të kufizohet te teknologjia, inteligjenca artificiale apo nisma si “Besa” dhe “Pasqyrë Albania”.

Autori argumenton se kriza shqiptare është mbi të gjitha politike, strukturore dhe morale, ndaj kërkon ndryshime politike e institucionale.
Vangjeli thekson se Shqipëria, ndonëse formalisht republikë parlamentare, në praktikë është shndërruar në një “republikë kryeministrore”, ku pushteti ekzekutiv është tepër i përqendruar. P

ër këtë arsye, ai propozon si zgjidhje kryesore rishkrimin e Kushtetutës, forcimin e ekuilibrit mes pushteteve, një president të zgjedhur drejtpërdrejt nga populli me kompetenca më të gjera, kufizimin e mandateve dhe ndryshimin e sistemit zgjedhor.

Autori e zgjeron kritikën edhe te problemet e tjera të vendit: korrupsioni, paratë me origjinë të dyshimtë, çështja e pronës, ligji 7501 dhe legalizimet, emigrimi, plakja e popullsisë, braktisja e fshatit, problemet mjedisore dhe kostoja e lartë e jetesës. Sipas tij, këto probleme nuk zgjidhen me “makijazh” teknologjik, por kërkojnë reforma të thella dhe një ndryshim moral në mënyrën e qeverisjes.

Një nga idetë qendrore të shkrimit është se IA-ja dhe teknologjia mund të ofrojnë zgjidhje teknike, por nuk kanë empati, emocion dhe aftësinë për të ndier pulsin e shoqërisë. Duke iu referuar Nënë Terezës, Vangjeli nënvizon rëndësinë e veprimit njerëzor dhe moral.

Në përfundim, autori e vendos dilemën në titullin e shkrimit: “Më mirë Besa me IA apo Kushtetuta me referendum?”. Për të, përgjigjja është e qartë: përballë krizës politike, Shqipëria ka nevojë para së gjithash për rishikimin e rregullave kushtetuese, ndarjen e pushteteve dhe një revolucion moral, jo thjesht për një revolucion teknologjik. Vangjeli e sheh shtatorin si një pikë të re tensioni politik dhe paralajmëron mundësinë e një vjeshte të gjatë protestash e ankthi qeveritar.