NETANYAHU NE PROVE, LINDJA E MESME NE PRITJE,ZGJEDHJET QE MUND TE NDRYSHOJNE GJITHÇKA

Në Izrael, zgjedhjet parlamentare të 27 tetorit zhvillohen në një klimë të rënduar nga lufta në Gaza, përplasjet me Iranin dhe debatet mbi përgjegjësinë politike për dështimet e sigurisë që paraprinë sulmin e Hamasit të 7 tetorit 2023.

Benjamin Netanyahu, një nga figurat më jetëgjata të politikës izraelite, përballet me një opozitë ku spikat ish-shefi i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë, Gadi Eisenkot, drejtues i partisë Yashar.

Sondazhet e fundit japin një pamje të fragmentuar të parlamentit të ardhshëm. Sipas mesatares së nëntë matjeve të publikuara deri më 23 tetor, Yashar projektohet me 22.1 mandate, kundrejt 20.6 mandateve për Likudin e Netanyahut. Koalicioni aktual qeverisës llogaritet me rreth 50.2 mandate, dukshëm poshtë shumicës prej 61 vendesh që nevojitet për të formuar qeverinë.

Matjet e veçanta nuk janë të njëtrajtshme. Sondazhet e Channel 12 dhe Channel 13 të 23 tetorit e vendosin bllokun qeverisës në 50 mandate, ndërsa i 24NEWS, më 20 tetor, e projektonte në 58. Këto diferenca tregojnë se rezultati mbetet i pasigurt dhe se sondazhet duhen lexuar si matje të opinionit, jo si rezultate zgjedhore.

Edhe nëse Likudi nuk arrin të sigurojë shumicën me aleatët e tij aktualë, largimi i Netanyahut nuk është automatik. Opozita duhet të ndërtojë një koalicion funksional, ndërsa marrëdhëniet mes partive hebraike dhe atyre arabe mbeten një nga çështjet më të ndërlikuara të politikës izraelite.

Këtu qëndron paradoksi i zgjedhjeve: një shumicë votuesish ose deputetësh që kërkojnë ndryshim nuk përkthehet domosdoshmërisht në një shumicë të aftë të qeverisë së bashku.

Por votimi ka edhe një dimension më të thellë. Pas luftës dhe krizave të sigurisë, shoqëria izraelite përballet me pyetje themelore mbi përgjegjësinë e udhëheqjes, pavarësinë e institucioneve dhe drejtimin e ardhshëm të vendit.

Për Lindjen e Mesme, përfundimi i këtij procesi do të ketë rëndësi për marrëdhëniet me palestinezët, Iranin, vendet arabe dhe Uashingtonin. Megjithatë, edhe ndryshimi i kryeministrit nuk do të nënkuptonte domosdoshmërisht ndryshim rrënjësor të doktrinës izraelite të sigurisë.

Në këtë kuptim, zgjedhjet nuk janë vetëm një përballje midis Netanyahut dhe Eisenkotit. Ato janë edhe një provë e aftësisë së sistemit parlamentar për të prodhuar qeverisje të qëndrueshme në kushtet e një shoqërie thellësisht të polarizuar.