MEDIA FRANCEZE: RAMA ASHPERSON TRAJTIMIN E PROTESTAVE, MUND TI KUFIZOJE NE ZONA TË CAKTUARA

Kryeministri shqiptar, Edi Rama, ka njoftuar një paketë të re masash ligjore që synon të ashpërsojë trajtimin e protestave të shoqëruara me dhunë, dëmtime të pronës dhe grabitje. Nisma vjen në një periudhë kur demonstratat kundër qeverisë janë përshkallëzuar në Tiranë, ndërsa protestuesit kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit, masa kundër korrupsionit dhe përmirësimin e kushteve të jetesës dhe të arsimit.

Sipas raportimit të Agjencisë Franceze të Lajmeve (AFP), Rama synon të mbështetet te modeli francez, i njohur për parimin se personat që shkaktojnë dëme duhet të paguajnë për pasojat e veprimeve të tyre. Paketa përfshin ndryshime në legjislacionin për tubimet, masa për kompensimin e bizneseve të dëmtuara dhe propozime për forcimin e përgjegjësisë administrative e penale për akte të caktuara gjatë protestave.

Një nga pikat më të diskutuara të paketës lidhet me përgjegjësinë financiare të personave që qëndrojnë në një turmë ku kryhen akte dhune, grabitje ose dëmtime të pronës. Sipas përshkrimit të projektit nga Rama, gjobat mund të arrijnë deri në 500 mijë lekë.

Kryeministri ka argumentuar se përgjegjësia nuk duhet të mbetet vetëm mbi shtetin dhe taksapaguesit, ndërsa personat që shkaktojnë dëme të mos përballen me pasojat financiare të veprimeve të tyre. Sipas tij, masa do të lidhej me sjelljen individuale dhe jo thjesht me faktin se dikush merr pjesë në një protestë.

Në projekt parashikohen gjithashtu masa ndaj personave që fshehin identitetin gjatë tubimeve në rrethana të lidhura me dhunën. Ndërkohë, sipas shpjegimit të qeverisë, gazetarët, personeli mjekësor, vëzhguesit, zyrtarët në detyrë dhe kalimtarët e rastësishëm do të përjashtoheshin nga rregulli për përgjegjësinë financiare të pjesëmarrësve në turma të dhunshme.

Paketa parashikon ndryshime edhe në ligjin për tubimet, i cili daton nga viti 2001. Sipas propozimit të paraqitur nga Rama, policia do të mund të vendosë kufizime të përkohshme në perimetrat pranë institucioneve arsimore, shëndetësore dhe shtetërore, vendeve të kultit dhe objekteve të trashëgimisë kulturore, kur ekziston një rrezik real dhe i menjëhershëm për dhunë.

Kufizimet mund të zgjasin deri në 72 orë në zonat e përcaktuara. Propozimet parashikojnë gjithashtu reagim ndaj thirrjeve për dhunë në rrjetet sociale, përfshirë kërkesa për heqjen e përmbajtjeve që nxisin akte të tilla dhe masa të tjera në përputhje me legjislacionin në fuqi.

Qeveria argumenton se rregullat aktuale nuk pasqyrojnë plotësisht mënyrën se si organizohen sot tubimet, veçanërisht përmes platformave digjitale. Megjithatë, këto masa janë pjesë e paketës së propozuar dhe duhet të dallohen nga dispozitat që janë tashmë në fuqi.

Një tjetër element i paketës lidhet me kompensimin financiar të bizneseve të vogla që kanë pësuar dëme nga vandalizmi, grabitjet apo zjarret gjatë protestave.

Sipas planit të shpallur nga Rama, shteti do të mbulojë nga 70% deri në 100% të dëmeve materiale, në varësi të kritereve të përcaktuara dhe madhësisë së biznesit. Masa do të zbatohej për bizneset me xhiro vjetore deri në 140 mijë euro.

Qëllimi i deklaruar është që bizneset e prekura të mos detyrohen të presin për vite me radhë përfundimin e proceseve gjyqësore për të marrë dëmshpërblimin. Paralelisht, personat përgjegjës për dëmet do të detyroheshin të paguanin pjesën që u takon, ndërsa për dëmet e shkaktuara nga të miturit parashikohet përgjegjësia e prindërve ose kujdestarëve, sipas kushteve të përcaktuara në projekt.

Sipas propozimit, mësuesit nuk duhet të përdorin autoritetin e tyre profesional për të nxitur, organizuar apo koordinuar pjesëmarrjen e nxënësve nën moshën 18 vjeç në tubime në kundërshtim me interesin e tyre më të mirë.

Për shkelje të tilla parashikohet pezullimi ose largimi nga detyra. Rama ka theksuar se masa nuk synon të kufizojë të drejtën e mësuesve për të shprehur bindjet e tyre apo për të protestuar personalisht, por të ndalojë përdorimin e marrëdhënies mësues-nxënës për të përfshirë të miturit në veprimtari të organizuara nga të rriturit.

Ky propozim vjen pasi disa mësues kanë shprehur mbështetje për kërkesat e studentëve dhe nxënësve që kanë dalë në protesta për kushte më të mira arsimore.

Pjesa tjetër e paketës parashikon ndryshime në Kodin Penal për një sërë veprash që lidhen me dhunën gjatë tubimeve, shkatërrimin e pronës, kërcënimet dhe nxitjen e akteve të dhunshme përmes rrjeteve sociale.

Sipas projektit të paraqitur nga kryeministri, parashikohen:

• Dënime më të rënda për dëmtimin e pronës, veçanërisht kur preken shkolla, institucione, shërbime publike ose monumente të trashëgimisë kulturore.
• Masa ndaj personave që mbulojnë fytyrën për të kryer akte dhune, me dallime për rastet kur mbulimi bëhet për arsye shëndetësore, fetare ose profesionale.
• Ndëshkim për nxitjen e dhunës në internet, kur thirrjet krijojnë rrezik real dhe të menjëhershëm për akte të dhunshme.
• Mbrojtje më e fortë ndaj kërcënimeve dhe përndjekjes, përfshirë mesazhet kërcënuese të përsëritura dhe publikimin e të dhënave personale me qëllim ekspozimin e dikujt ndaj sulmeve.
• Masa ndaj videove të manipuluara me inteligjencë artificiale, kur shpërndahen pa pëlqim, mashtrojnë publikun dhe shkaktojnë dëm ndaj personit të paraqitur.

Projekti parashikon gjithashtu masa më të ashpra për kërcënimet ndaj deputetëve, zyrtarëve publikë dhe familjarëve të tyre. Në të njëjtën kohë, sipas deklaratës së Ramës, kritikat politike, satira, gazetaria, protestat paqësore dhe peticionet nuk duhet të ndëshkohen në bazë të këtyre dispozitave.

Një tjetër masë e propozuar është krijimi i një regjistri të posaçëm elektronik për personat e referuar në prokurori ose nën hetim për vepra penale kundër shtetit, rendit publik dhe sigurisë publike.

Sipas projektit, regjistri do të administrohej nga Policia e Shtetit dhe do të përmbante të dhëna identifikuese. Paketa parashikon edhe masa në lidhje me kontrollin kufitar për persona që dyshohet se përpiqen t’i shmangen ndjekjes penale, si dhe njoftimin e autoriteteve përkatëse në vendet ku ata udhëtojnë.

Kjo pjesë e paketës ngre çështje që lidhen me mënyrën e administrimit të të dhënave personale, kriteret e përfshirjes në regjistër dhe garancitë procedurale për personat që mund të preken nga këto masa. Këto çështje do të varen nga formulimi përfundimtar i dispozitave dhe mënyra e zbatimit të tyre.

Nisma e qeverisë vjen pas muajsh protestash që fillimisht u lidhën me kundërshtimin e një projekti turistik bregdetar të mbështetur nga Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump. Më pas, lëvizja u zgjerua me kërkesa për luftën kundër korrupsionit, përmirësimin e kushteve të arsimit dhe rritjen e perspektivës për të rinjtë.

Në mesin e tetorit, demonstratat në Tiranë u shoqëruan me përplasje me policinë dhe dëmtime të ndërtesave publike, bankave dhe pronave private. Lëvizja, e njohur nga pjesëmarrësit si “Revolucioni i Flamingove”, u bë më e dukshme pas përfshirjes së mijëra studentëve në protesta.

Ndërsa demonstruesit kërkojnë dorëheqjen e Ramës dhe ndryshime politike, kryeministri ka refuzuar të largohet nga detyra dhe ka akuzuar opozitën për nxitjen e dhunës. Këto akuza janë qëndrimi i tij politik; ato nuk përbëjnë, në vetvete, provë të përgjegjësisë penale të personave apo organizatave të përmendura.

Në mesazhin e tij të 25 tetorit, Rama deklaroi se paketa synon të ndajë qartë protestën paqësore nga aktet e dhunës. Ai tha se qytetarët që kundërshtojnë qeverinë ose kërkojnë dorëheqjen e tij duhet të jenë të lirë të shprehin mendimet e tyre dhe të organizojnë protesta, por se shteti ka detyrimin të mbrojë pronën publike dhe private, si edhe sigurinë e qytetarëve.

Kryeministri u shpreh gjithashtu i gatshëm të dëgjojë kërkesat e kundërshtarëve të tij, por hodhi poshtë idenë se dorëheqja e tij mund të imponohet përmes dhunës. Ai e lidhi paketën me nevojën për të ruajtur rendin dhe sigurinë në një moment kur Shqipëria synon përparimin drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian. Përshtatur nga ‘Le Devoir‘