ZGJEDHJET/ AMERIKANET NDESHKOJNE TRUMPIN

Demokratët do të marrin kontrollin si të Dhomës së Përfaqësuesve ashtu edhe të Senatit në zgjedhjet e mesit të mandatit të vitit 2026, në një fitore të madhe dhe historike, raporton CNN.

Demokratët përfituan nga mungesa historike e popullaritetit të Presidentit Donald Trump për të fituar një fitore të madhe dhe një pushtet të konsiderueshëm për të kontrolluar një Trump, i cili më parë ishte i paqëndrueshëm, dhe administratën e tij gjatë dy viteve të fundit të presidencës së tij.

Për të fituar shumicën, demokratët përshkuan edhe territorin e kuq të ashpër dhe fituan gara që nuk ishin bërë demokrate prej dekadash. Kjo përfshinte fitimin e një vendi në Senat në Karolinën e Jugut, të cilin Trump e fitoi me 18 pikë diferencë në vitin 2024, dhe një tjetër në Teksas, i cili nuk kishte votuar për një demokrat në të gjithë shtetin që nga viti 1994 dhe madje edhe depërtimin në Kansas, i cili nuk ka zgjedhur një senator demokrat që nga viti 1932.

Ndryshimi në kontrollin e Kongresit përfundon një vorbull të 22 muajve të fundit. Ai paraqiti Trumpin që erdhi në detyrë si një top shkatërrues dhe përpiu pushtetin ekzekutiv me miratimin e Kongresit të kontrolluar nga republikanët dhe shumë institucioneve. Ai përfundon me republikanët që pësojnë një humbje të madhe në zgjedhjet e mesit të mandatit.

Vetëm dy herë në 50 vitet e fundit, kontrolli i të dy dhomave ka ndryshuar në të njëjtin cikël. Fajtorët kryesorë duket se janë inflacioni, tarifat e Trump, lufta me Iranin dhe shqetësimi i votuesve në lidhje me sjelljen dhe pasurimin personal të Trump.

Sondazhi i votuesve i CNN tregon aktualisht se më shumë se 6 në 10 votues nuk e miratojnë Trumpin dhe më shumë se shumica e tyre e kundërshtojnë fuqimisht. Dy të tretat thanë se ai e kishte përkeqësuar ekonominë me politikat e tij.

Fitorja e demokratëve në Dhomën e Përfaqësuesve ishte kryesisht e pritshme, duke qenë se atyre u nevojiteshin vetëm tre vende për ta arritur këtë, dhe partia e presidentit tenton të humbasë vende në zgjedhjet e mesit të mandatit.

Por aftësia e demokratëve për të përmbysur Senatin i jep kulmin një zgjedhjeje të jashtëzakonshme. Për ta bërë këtë, atyre iu desh të fitonin disa vende që Trump i kishte fituar në vitin 2024 me diferencë dyshifrore. Ata në fund fituan në Karolinën e Jugut, Teksas, Ohajo, Kansas dhe Iowa.

Madhësitë e sakta të shumicës së demokratëve ende nuk janë përcaktuar, ndërsa numërohen rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve. Por demokratët duket se kanë hapësirë ​​për gabime në të dyja dhomat. Dhe si vetoja e Trump ashtu edhe pragu prej 60 votash për shumicën e legjislacionit të Senatit nënkuptojnë se ata nuk kanë shumë gjasa të jenë në gjendje të miratojnë pjesën më të madhe të axhendës së tyre të preferuar.

Por kontrolli i dhomave u jep demokratëve më shumë pushtet për të hetuar atë që e shohin të përshtatshme dhe u jep atyre fuqinë e thirrjeve në gjyq për këto hetime. Ndërkohë, kontrolli i Senatit do të thotë që demokratët mund të ndalojnë zgjedhjet gjyqësore të Trump, përfshirë edhe nëse ka një vend vakant në Gjykatën Supreme.

Por çfarë votuan amerikanët dhe pse kanë rëndësi këto zgjedhje?

Amerikanët nuk votuan për presidentin, pasi Donald Trump është në mandatin e tij të dytë, por për përbërjen e re të Kongresit, parlamentit amerikan që përbëhet nga Dhoma e Përfaqësuesve dhe Senati.

Në këto zgjedhje ishin në garë të 435 vendet e Dhomës së Përfaqësuesve, ku mandati zgjat dy vjet, si dhe 35 vende në Senat, ku senatorët zgjidhen për gjashtë vjet. Ndryshe nga Dhoma e Përfaqësuesve, Senati rinovohet pjesërisht çdo dy vjet.

Për të siguruar shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve nevojiten 218 vende, ndërsa në Senat 51. Aktualisht, republikanët kontrollojnë të dyja dhomat, me 219 deputetë dhe 53 senatorë, kundrejt 214 deputetëve demokratë dhe 45 senatorëve demokratë, si dhe dy të pavarurve.

Demokratëve u duhen edhe tre vende për të marrë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe katër vende në Senat.

Çfarë mund të ndodhë pas votimit

Nëse një parti arrin të fitojë shumicën në të dyja dhomat, do të kontrollojë Kongresin për dy vitet e ardhshme. Kjo do t’i japë mundësinë të çojë përpara programin e saj dhe të bllokojë nismat e kundërshtarëve.

Partia fituese do të ushtrojë pushtetin ligjvënës dhe, nëse fitojnë demokratët, do të mund të forcojë mbikëqyrjen parlamentare ndaj veprimtarisë së presidentit Trump.

Nëse Kongresi mbetet në duart e republikanëve, Trump do ta ketë më të lehtë të përmbushë premtimet elektorale dhe të miratojë ligje apo reforma, për të cilat nevojitet vota e të dyja dhomave.

Nëse demokratët marrin kontrollin qoftë edhe të njërës dhomë, do të krijohet ajo që në sistemin amerikan quhet “qeverisje e ndarë”: presidenti dhe të paktën njëra nga dhomat e Kongresit do t’u përkasin partive të ndryshme.

Në një situatë të tillë, miratimi i ligjeve të reja do të bëhej më i vështirë për Trumpin dhe do të kërkonte negociata me kundërshtarët politikë.