Connect with us

Bota

Këshillat e shkrimtarit për djalin adoleshent të dashuruar

Published

on

hkrimtari amerikan John Steinbeck mësoi se i biri, adoleshent, kishte rënë në dashuri me një shoqe klase. Letra e Steinbeck për të birin mbart disa leksione të mëdha mbi prindërimin dhe dashurinë dhe kjo letër me pak paragrafë është bërë një klasik në letërsi.

Letra,

Nju Jork,

10 nëntor 1958

I dashur Tom:

Ne morëm letrën tënde sot në mëngjes. Unë do të përgjigjen nga këndvështrimi im dhe natyrisht Elena nga i saji.

E para – nëse ti je në dashuri – kjo është një gjë e mirë – kjo është gjëja më e mirë që mund t’i ndodhë çdokujt. Mos lejo askënd ta bëjë atë të vogël apo të parëndësishme për ty.

E dyta – Ka shumë lloje dashurie. Njëra është fodulle, dorështrënguar, makute, një gjë egoiste që përdor dashurinë për t’i dhënë rëndësi vetes. Kjo është ajo e llojit më të ulët. Tjetra është e tillë që shpërthen çdo gjë të mirë te ty – të qenit i këndshëm dhe me konsideratë dhe respektues – jo vetëm respekti shoqëror i sjelljeve të mira por respekti më i madh i cili njeh dhe pranon personin tjetër si unik dhe të paçmuar. Lloji i parë mund të të bëjë ty të sëmurë dhe të vogël dhe të dobët por e dyta mund të çlirojë fuqinë tënde, dhe kurajën dhe mirësinë e madje edhe mençurinë që ti nuk e dije se e kishe.

Ti thua se kjo është dashuri rinore. Nëse ndjehesh kështu kaq shumë – natyrisht ajo nuk është dashuri rinore.

Por unë nuk mendoj se ti po më pyet mua se si ndjehesh ti vetë. Ti e di më mirë se çdokush tjetër. Ajo që ti kërkohe nga unë është që të të ndihmoj mbi atë se çfarë duhet të bësh – dhe unë këtë mund të ta tregoj.

Para së gjithash shijoje atë dhe ji shumë i lumtur dhe falënderues për të.

Objekti i dashurisë është më i miri dhe më i bukuri. Përpiqu të jetosh në lartësinë e saj.

Nëse ti do dikë – nuk ka asnjë dëm që ta thuash këtë – ti vetëm duhet të mbash mend se disa njerëz janë shumë të turpshëm dhe në disa raste ta thuash këtë duhet të marrësh atë siklet parasysh.

Vajzat kanë një mënyrë për të ditur ndjenjat që ti ke, por zakonisht pëlqejnë ta dëgjojnë prej teje.

Në disa herë ndodh që ajo që ti ndjen nuk është e njëjtë nga ana tjetër për një arsye apo një tjetër – por kjo nujk e bën atë që ti ndjen më pak të çmuar dhe më pak të mirë.

E fundit, unë e di ndjenjën tënde sepse unë e kam atë dhe jam i lumtur që ti e ke atë.

Ne do të jemi të lumtur të takojmë Suzanën. Ajo është shumë e mikpritur. Por Elena do të bëjë organizimet për të gjithë këtë sepse është roli i saj dhe ajo është e lumtur që ta bëjë gjithashtu. Edhe ajo di shumë për dashurinë dhe ndoshta mund të të japë më shumë ndihmë nga unë.

Dhe mos u shqetëso se mund ta humbësh. Nëse është e mirë, ajo ndodh – gjëja kryesore është të mos nxitosh. Asgjë e mirë nuk ikën.

Dashuri,

Bota

Sulm me armë në Jerusalem, 7 të plagosur

Published

on

By

Të paktën 7 persona janë plagosur pasi persona të armatosur hapën zjarr në vende të veçanta në qytetin e Jerusalemit, thanë zyrtarët izraelitë.

Sulmuesit qëlluan në një autobus dhe hapën zjarr në një park makinash pranë Murit historik Perëndimor në orën 01:24 me orën lokale (22:24 GMT), thanë zyrtarët e emergjencës.

Policia ka nisur një kërkim për personat e armatosur, të cilët u larguan pas sulmeve.

Një zëdhënës i policisë tha për mediat lokale se incidenti po trajtohet si një sulm i dyshuar terrorist.

Shërbimi i ambulancës, Magen David Adom (MDA), tha se po trajtonte disa njerëz, përfshirë dy që ishin në gjendje kritike.

Të plagosurit, gjashtë burra dhe një grua, janë dërguar në spitalet në Jerusalem shtoi MDA. Mediat hebraike kanë raportuar se policia është në kërkim të të paktën dy të dyshuarve.

Videoja në mediat sociale tregoi policinë e armatosur rëndë në vendngjarje, shkruan BBC.

Një zëdhënës i policisë tha se oficerët “kanë filluar të sigurojnë zonën, të hetojnë rastin dhe të kërkojnë për të dyshuarit, të cilët u larguan”.

Times of Israel raportoi se të paktën një sulmues kishte pritur që autobusi të mbërrinte në stacion, përpara se të hapte zjarr teksa hipnin pasagjerët.

Në një deklaratë për BBC, kryeministri izraelit Yair Lapid tha se forcat e sigurisë “po punonin për të kapur terroristin” dhe u zotua se kushdo i përfshirë në sulm do të “paguante një çmim për çdo dëm ndaj civilëve”.

Muri Perëndimor është një nga vendet më të shenjta në judaizëm dhe mijëra adhurues shkojnë në një pelegrinazh atje çdo vit për t’u lutur.

Sulmi vjen një javë pasi 44 persona u vranë në Rripin e Gazës gjatë shpërthimit më serioz që nga një konflikt 11-ditor në maj 2021.

Tri ditë dhune panë forcat izraelite që synonin udhëheqësit e Xhihadit Islamik Palestinez (PIJ) dhe militantët që gjuanin raketa në Izrael.

Continue Reading

Bota

Irani ekzekuton të paktën 314 të burgosur

Published

on

By

Me një listë të gjatë të krimeve për të cilat shqiptohet dënimi me vdekje, Irani ka ekzekutuar të paktën 314 të burgosur gjatë vitit të kaluar. Vetëm Kina ka ekzekutuar më shumë të burgosur dhe atë mbi 1.000. Organizata Iran Human Rights, në fakt tha se shifra është 333, që paraqet një rritje të ekzekutimeve, krahasuar me vitin 2020, kur ishin ekzekutuar 267 të burgosur.

Numri alarmues i ekzekutimeve – shumica besohet se janë kryer përmes varjes – ka tërhequr vëmendjen e pjesës më të madhe të organizatave të komunitetit ndërkombëtar, që besojnë se dënimi me vdekje është mizor, degradues dhe çnjerëzor. Por, pse kaq shumë të burgosur iranianë janë ekzekutuar në dy vjetët e fundit? Ndërsa dënimet e detyrueshme me vdekje ekzistojnë për disa vepra, tendencat e vërejtura ngrenë pyetje lidhur me motivin e vërtetë prapa këtyre dënimeve.

Kur gjykohen për ndonjë krim, qytetarët iranianë nuk janë të barabartë para ligjit. Burrat kanë më shumë të drejta se gratë, myslimanët kanë më shumë të drejta se jomyslimanët dhe myslimanët shiitë kanë më shumë të drejta se ata sunit, të cilët janë minoritet në këtë shtet.

Minoritetet etnike po ashtu janë në disavantazh në sistemin e drejtësisë. Edhe pse përbëjnë vetëm 2 deri në 5 për qind të popullsisë së Iranit, 21 për qind e të ekzekutuarve më 2021 ishin nga minoriteti baluç dhe 26 për qind vetëm në gjysmën e parë të vitit 2022.

Po ashtu, Irani është një prej shteteve të pakta në botë që ekzekuton persona të mitur. Ligji ndërkombëtar ndalon dënimin me vdekje për personat që kanë qenë nën 18 vjeç në kohën e kryerjes së krimit për të cilin janë dënuar. Në Iran, megjithatë, të miturit zakonisht mbahen në burgje dhe ekzekutohen pasi të kenë arritur moshën madhore. Më 2021, një djalë që kishte qenë 15 vjeç në kohën e arrestimit, u ekzekutua në Iran pasi kishte kaluar pothuajse 20 vjet në burg duke pritur ekzekutimin e dënimit kapital. Aktualisht, mbi 85 të dënuar, që janë të mitur, janë në listë të pritjes për t’u ekzekutuar në Iran.

Të metat e sistemit gjyqësor

Edhe sistemi gjyqësor dhe gjykatat në Iran shihen gjerësisht si diskriminuese, të anshme dhe thuhet se ndikojnë në kriteret që përdoren për të zbatuar dënimet me vdekje.

Kreu i sistemit gjyqësor emërohet drejtpërdrejt nga lideri suprem i Iranit, Ayatollah Ali Khamenei. Sipas ligjit iranian, të dyshuarit lejohen që të kenë qasje te një avokat, por të drejtat e tyre për të zgjedhur avokatin janë të kufizuara. Në rastet serioze penale dhe ato që kanë të bëjnë me akuza për sigurinë, të dyshuarit mund të zgjedhin avokat nga një listë e miratuar nga kreu i gjyqësorit.

Asnjë nga të dënuarit me vdekje për të cilët organizata Iran Human Rights ka informacione nuk ka pasur qasje te një avokat në fazën paraprake të çështjes, pas arrestimit të tyre.

Gjykatat revolucionare

Në Iran, krimet e ndryshme trajtohen nga gjykata të ndryshme. Rastet e përdhunimeve dhe vrasjeve trajtohen nga gjykatat penale. Ndërkaq armiqësia kundër Zotit, rebelimi i armatosur dhe rastet e lidhura me drogë trajtohen nga gjykatat revolucionare, të cilat janë përgjegjëse për shumicën e shqiptimeve të dënimeve me vdekje në 12 vjetët e fundit.

Megjithatë, këto gjykata nuk janë transparente dhe gjykatësit janë shkelës të mëdhenj të fuqive të tyre ligjore, duke iu pamundësuar të dënuarve që të kenë qasje tek avokatët dhe duke lejuar marrje në pyetje nën torturë ose nën detyrim për të pranuar krimet.

Gjykatat revolucionare po ashtu janë përgjegjëse për shqiptimin e dënimeve ndaj personave që gjenden fajtorë për kritikat ndaj autoriteteve. Në qershor të vitit 2021, Parlamenti iranian kaloi një draft-ligj që shënjestronte gazetarinë qytetare. Nëse ky legjislacion miratohet, gazetarët apo aktivistët e të drejtave të njeriut që raportojnë për dënimet me vdekje, mund të dënohen edhe vetë me dënim kapital.

Të gjithë këta faktorë lehtësojnë shqiptimin masiv të dënimeve me vdekje në Iran. Në vitet 2021 dhe 2022 ka pasur një rritje dramatike të numrit të ekzekutimeve. Sipas organizatës Iran Human Rights, të paktën 333 persona janë ekzekutuar në mbarë vendim më 2021, që është shifra më e lartë që nga viti 2018. Dhe sipas shifrave të deritashme, viti 2022 pritet të arrijë shifër rekorde të ekzekutimeve, pasi deri më tani janë ekzekutuar 320 persona, sipas Iran Human Rights.

Rritja e numrit të ekzekutimeve për krime të lidhura me drogën po ashtu ka ngritur pyetje duke pasur parasysh rrethanat në të cilat këto ekzekutime po ndodhin. Një amendament i Ligjit kundër narkotikëve, që u miratua në fund të vitit 2017, paraprakisht kishte çuar në ulje të konsiderueshme të numrit të ekzekutive në Iran sa i përket krimeve të lidhura me drogën. Por, më 2021 këto shifra janë rritur për pesëfish, me të paktën 126 persona të ekzekutuar për akuza të lidhura me drogën. Kjo është një shkelje e ligjit ndërkombëtar i cili ndalon dënimin me vdekje për krime që nuk përfshijnë vrasje të qëllimshme.

Numri më i lartë i ekzekutimeve lidhur me krime të drogës në Iran më 2021 ndodhën në korrik, që po ashtu ishte muaji pas zgjedhjeve presidenciale, kur shpërthyen protestat për krizën ekonomike dhe mungesën e ujit. Më 26 korrik të vitit 2021, përderisa protestat po ndodhnin në Kermanshah, REL-i raportoi se përveç forcës brutale të përdorur kundër protestuesve paqësorë, po ashtu kishte pasur një valë arrestimesh në periferi të këtij qyteti.

Në një intervistë për REL-in, drejtori i Iran Human Rights, Mahmood Amiry-Moghaddam, foli edhe për një trend tjetër: numri i ekzekutimeve bie gjatë periudhave zgjedhore. Ai tha se ekzekutimet pauzohen sepse bota i kushton më shumë vëmendje asaj se çfarë ndodh brenda shtetit në kohë zgjedhjesh.

Numri i ekzekutimeve nisi të rritej pasi Ebrahim Raisi mori detyrën në gusht të vitit 2021 dhe mesatarja mujore e ekzekutimeve gjatë presidencës së tij pothuajse është e barabartë me të gjitha ekzekutimet e kryera gjatë shtatë vjet e gjysmë të presidencës së Hassan Rohanit.

Mbingarkesa në burgje

Në maj dhe qershor të këtij viti, 33 persona u ekzekutuan në gjashtë burgje të ndryshme në mbarë Iranin. Amnesty International gjeti se që nga fillimi i vitit 2022, autoritetet në burgun Raja’i Shahr, në perëndim të Teheranit, ekzekutojnë mesatarisht pesë persona çdo javë dhe në disa javë deri në dhjetë të dënuar. Këto shifra të larta ekzekutimesh ndodhën në periudhën kur drejtuesi i gjyqësorit, Gholamhossein Mohseni Ejei, dhe zyrtarë të tjerë të lartë të gjyqësorit, dhanë deklarata lidhur me nevojën për të adresuar çështjen e mbingarkesës në burgje.

Qendra Abdorrahman Boroumand veçse e kishte vërejtur këtë gjë edhe gjatë viteve paraprake. Midis viteve 2007 dhe 2008, shefi i atëhershëm i gjyqësorit, Ayatollah Shahroudi, zbatoi një strategji që kishte për qëllim zgjidhjen e numrit të madh të lëndëve. Kjo strategji rezultoi me mbylljen e shpejt të një numri të madh të lëndëve, por megjithatë më 2013 kishin mbetur të pazgjidhura pothuajse 1 milion lëndë gjyqësore. Shefi i gjyqësorit më pas lëshoi udhëzues të tjerë për të përshpejtuar këto procese. Nga vitet kur u lëshuan këta udhëzues, ekzekutimet në Iran janë rritur në mënyrë dramatike, duke arritur rekord prej 1.054 ekzekutimesh më 2015.

Bisedimet bërthamore

Edhe një tjetër trend ka ndodhur gjatë bisedimeve për marrëveshjen bërthamore midis Iranit dhe fuqive perëndimore. Amiry-Moghaddam nga Iran Human Rights tha se autoritetet iraniane vëzhgohen më pak kur bisedimet zhvillohen, siç ishte rasti në fillim të vitit 2021, kur përpjekjet për ta ringjallur marrëveshjen – pas tërheqjes së Shteteve të Bashkuara nga pakti – rinisën.

Në këtë periudhë pati rritje të ekzekutimeve dhe e njëjta gjë kishte ndodhur edhe gjatë rundeve fillestare të bisedimeve për marrëveshjen në periudhën 2013-2015.

Pauzimi i ekzekutimeve publike

Për herë të parë në dekada, asnjë ekzekutim publik nuk është raportuar në Iran më 2021 dhe kjo gjë i është atribuuar pandemisë COVID-19. “Megjithatë, raportet e fundit lënë të kuptohet se autoritetet iraniane po planifikojnë të rikthejnë ekzekutimet publike”, tha organizata Iran Human Rights. “Dënimet e fuqishme nga komuniteti ndërkombëtar dhe shoqëria civile në Iran mund të parandalojnë këtë praktikë barbare që të rikthehet në rrugët e shtetit”.

Continue Reading

Bota

Putin e ktheu ekonominë ruse katër vjet mbrapa

Published

on

By

Pushtimi i Ukrainës nga presidenti Vladimir Putin e ktheu ekonominë ruse katër vjet mbrapa në tremujorin e parë të plotë pas sulmit. Në një raport të luftës për Rusinë, një ekonomi që po rritej me shpejtësi në fillim të vitit 2022, ra në një tkurrje gjatë tremujorit të dytë. Të dhënat e së premtes treguan se produkti i brendshëm bruto u tkurr për herë të parë në më shumë se një vit, por rezultoi më mirë se parashikimi, duke rënë me 4%, shkruan Al Jazeera.

Goditja e sanksioneve ndërkombëtare për shkak të luftës ndërpreu tregtinë dhe i hodhi në paralizë industri si prodhimi i makinave, ndërkohë që shpenzimet konsumatore u kapën. Megjithëse rënia e ekonomisë deri më tani nuk është aq e mprehtë sa ishte parashikuar fillimisht, banka qendrore parashikon se rënia do të përkeqësohet në tremujorët e ardhshëm, duke arritur pikën më të ulët në gjysmën e parë të vitit të ardhshëm.

“Ekonomia do të shkojë drejt një ekuilibri të ri afatgjatë”, tha zëvendësguvernatori i Bankës së Rusisë Alexey Zabotkin në një konferencë në Moskë.

“Ndërsa ekonomia i nënshtrohet një ristrukturimi, rritja e saj do të rifillojë”.

Banka e Rusisë veproi për të frenuar trazirat në tregje dhe rubla me kontrolle kapitali dhe rritje të mprehta të normave të interesit. Është rikthyer mjaft qetësi për të rikthyer shumë nga ato masa.

Stimujt fiskalë dhe raundet e përsëritura të lehtësimit monetar në muajt e fundit kanë filluar gjithashtu të hyjnë, duke zbutur ndikimin e sanksioneve ndërkombëtare. Nxjerrja e naftës ka ardhur duke u rikuperuar dhe shpenzimet nga familjet kanë treguar shenja stabilizimi.

“Kriza po ecën përgjatë një trajektoreje shumë të qetë”, tha Evgeny Suvorov, ekonomist kryesor rus në “CentroCredit Bank”.

Të premten, banka qendrore publikoi një draft të perspektivës së politikës së saj për tre vitet e ardhshme, duke parashikuar se ekonomia do të duhet deri në vitin 2025 për t’u rikthyer në normën e saj të mundshme të rritjes prej 1.5%-2.5%. Projeksionet e bankës për 2022-2024 mbetën të pandryshuara, me PBB-në që parashikohet të tkurret përkatësisht 4%-6% dhe 1%-4% këtë vit dhe vitin e ardhshëm.

Raporti përfshinte gjithashtu një të ashtuquajtur skenar rreziku ku kushtet ekonomike globale përkeqësohen më tej dhe eksportet ruse bien nën sanksione shtesë. Nëse kjo ndodh, rënia ekonomike e Rusisë vitin e ardhshëm mund të jetë më e thellë sesa gjatë krizës financiare globale në 2009 dhe rritja do të rifillojë vetëm në vitin 2025.

Përgjigja e autoriteteve deri më tani ka siguruar një ulje më të butë për një ekonomi që analistët në një moment prisnin të tkurret 10% në tremujorin e dytë. Ekonomistët nga bankat, duke përfshirë JPMorgan Chase & Co. dhe Citigroup Inc., që atëherë kanë përmirësuar perspektivat e tyre dhe tani shohin rënien e prodhimit deri në 3.5% në të gjithë vitin.

Continue Reading

Bota

Sulmoi Salman Rushdien, 24-vjeçari akuzohet për…

Published

on

By

Hadi Matar, i dyshuari për sulmin me thikë ndaj shkrimtarit Salman Rushdie gjatë një aktiviteti në shtetin e Nju Jorkut, po akuzohet për tentativë vrasjeje dhe po mbahet pa të drejtën për lirim me kusht, thanë të shtunën prokurorët e qarkut Chautauqua.

24 vjeçari Matar nga Fairview i shtetit Nju Xhersi, u arrestua të premten vonë, nën akuzat për tentativë vrasjeje, tha prokurori i qarkut, Jason Schmidt, në një deklaratë. Novelisti i lindur në Indi, i cili jetoi vite të tëra në fshehtësi pasi Irani u bëri thirrje myslimanëve ta vrisnin për romanin e tij “Vargjet Satanike”, u godit të premten me thikë në qafë dhe kraharor.

Sipas agjentit të tij, 75-vjeçari po mbahet me oksigjen nga mjekët. Andrew Wylie tha se shkrimtari ka dëmtime në mëlçi, nerva të prera në krah dhe mund të humbasë njërin sy.

Prokurori Schmidt tha se agjencitë shtetërore dhe federale të zbatimit të ligjit, përfshirë ato të Nju Xhersit, po punonin për të identifikuar hollësitë e planifikimir dhe përgatitjes së sulmit dhe për të përcaktuar nëse duhen ngritur akuza shtesë. Policia tha të premten se nuk kishte përcaktuar ende motivin për sulmin ndaj 75 vjeçarit Rushdie, i cili ishte ftuar të mbante një fjalim para një auditori prej qindra vetësh mbi lirinë artistike, kur Matar hipi në skenë dhe e sulmoi atë.

Një analizë paraprake nga organet e rendit e veprimtarisë në mediat sociale të Matarit, tregon se ai është simpatizant i ekstremizmit shiit dhe Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit, megjithëse nuk është përcaktuar ndonjë lidhje e konfirmuar me këto grupe, sipas televizionit NBC.

Matar ka lindur në Kaliforni dhe së fundmi ishte zhvendosur në Nju Xhersi, thuhej në njoftimin e NBC-së që gjithashtu bënte të ditur se ai kishte një patentë të rreme me vete. Ai u arrestua në vendngjarje pasi u bllokua nga të pranishmit. Garda Revolucionate e Iranit është një fraksion i fuqishëm që kontrollon një perandori biznesi, si dhe forca elitare të armatosura dhe të zbulimit që Uashingtoni i akuzon për kryerjen e një fushate ekstremiste globale.

Rushdie, i cili ka lindur në një familje myslimane indiane nga Kashmiri në Bombei – sot Mumbai – dhe më pas u vendos në Britani, u përball me kërcënime me vdekje kur botoi romanin e tij të katërt, “Vargjet Satanike”, për të cilin disa myslimanë thanë se përmbante pjesë blasfemuese.

Romani u ndalua në shumë vende me popullsi të madhe myslimane pas botimit të tij në vitin 1988. Në vitin 1989 ish-udhëheqësi i Iranit Ayatollah Ruhollah Khomeini lëshoi një dekret fetar, ku bëhej thirrje për vrasjen e zotit Rushdie.Hitoshi Igarashi, përkthyesi i romanit në gjuhën japoneze, u vra me thikë në vitin 1991.

Nuk ka pasur ndonjë reagim zyrtar nga qeveria e Iranit për sulmin ndaj shkrimtarit, por disa gazeta iraniane të linjës së ashpër shprehën lavdërime për sulmuesin e tij./VOA

Continue Reading

Bota

Anglia në panik, boshatisen raftet me ujë në markete

Published

on

By

Konsumatorët britanikë kanë nxituar drejt supermarketeve duke boshatisur raftet me ujë të pijshëm për shkak të emegjencës që shpalli vendi nga thatësira.

Ditën e djeshme, gjysma e Anglisë  shpall gjendjen e thatësirës për herë të parë që nga viti 2018.

Shërbimet e ujësjellësit u bëjnë thirrje qytetarëve që të bëjnë dushe të shpejta dhe të kursejnë ujin për të larë makinat. Në të njëjtën kohë, degët e rrjetit të supermarketeve Aldi në Londër njoftuan se klientët mund të blinin vetëm deri në pesë shishe ujë.

Deri më tani nuk janë vendosur kufizime për përdorimin e ujit, por përkeqësimi i situatës mund të çojë në masa të ashpra, siç është racionimi i ujit.

Continue Reading
Advertisement
Advertisement

TRENDING