Nuk ka të qara në kazino

Marko M. Zivanoviç

Ne jemi dëshmitarë të rikthimit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në rrugën e imperializmit transparent dhe të rizgjimit të traditës së Perandorisë Romake, trashëgiminë e së cilës qendrat e pushtetit në Uashington përpiqen më shumë.
Administrata e Presidentit të SHBA-së, Donald John Trump, hoqi qafe kufizimet e dukshme të respektit për të drejtën dhe rregullat ndërkombëtare dhe përqafoi doktrinën e interesit kombëtar të Amerikës mbi të gjitha. Vetë rrëmbimi i ish-Presidentit të Venezuelës, Nicolas Maduro, jo vetëm që është kundër të gjitha normave ligjore ndërkombëtare dhe të brendshme, por edhe një shkas për forcimin e kontrollit amerikan mbi ato territore që ata i konsiderojnë të nevojshme për të ruajtur interesat e tyre jetësore kombëtare.
Ashtu si në triumfet historike romake, aty shfaqen fotografi të një Maduro të prangosur që transportohet në Nju Jork për t’u gjykuar për trafik opiatesh, një dëshmi e fitores së hegjemonit mbi një armik sfidues.
Venezuela, si vendi me rezervën më të madhe të naftës bruto në botë, është një hap i parë logjik drejt vendosjes së hegjemonisë së drejtpërdrejtë të SHBA-së mbi Hemisferën Perëndimore, por në vetvete nuk do të shkaktonte ndikimin tektonik afatgjatë që është nëse do të mbetej një rast i izoluar.
Deklarata e Sekretarit të Shtetit Marco Rubio “se Hemisfera Perëndimore është zona e interesit të Amerikës” është një hyrje në ndarjen e zonave të interesit të shpallur me ndrojtje midis tre fuqive më të mëdha ushtarake në botë, përkatësisht SHBA-së, Rusisë dhe Kinës. Presidenti i SHBA-së dërgoi një mesazh shumë të drejtpërdrejtë nga avioni presidencial se edhe Groenlanda do të duhet t’i përkasë Amerikës si një territor strategjikisht i rëndësishëm me rezerva minerale dhe nafte që “nuk duhet të bien nën kontrollin e kundërshtarëve të Amerikës”.
Një retorikë e tillë e zgjoi Bashkimin Evropian, i cili papritmas kujtoi Kartën e Kombeve të Bashkuara, integritetin territorial dhe sovranitetin e shteteve. Madje ka referenca për sigurinë kolektive dhe mekanizmat e Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut. Megjithatë, historia na mëson se e drejta mbrohet gjithmonë më me zë të lartë vetëm kur forca troket në derën e vet.
Kur hallka e parë këputet, zinxhiri është tashmë i këputur. Me përjashtimin e parë nga sundimi i ligjit, me shkeljen e parë “të justifikuar” të normës, sistemi dëmtohet përgjithmonë dhe në mënyrë të pariparueshme. Kjo hallkë e parë në rendin modern ndërkombëtar nuk është këputur as në Venezuelë, as në Ukrainë, as sot për shkak të Grenlandës. U këput kur, nën pretekstin e qëllimeve më të larta dhe arsyeve humanitare, Jugosllavia u shpërbë.
Nga ndryshimi i kufijve, te bombardimi i një shteti sovran pa një vendim të Këshillit të Sigurimit, u krijua një precedent që i tregoi botës se ligji zbatohet vetëm për sa kohë që nuk ndërhyn me forcën. Kufijtë që më parë garantoheshin nga marrëveshjet ndërkombëtare u bënë një kategori e ndryshueshme dhe sundimi i ligjit u zëvendësua nga rregulli i përjashtimit.
Ligji nuk sheh politikë. Ai është i verbër ndaj interesave, arsyeve dhe justifikimeve. Ose zbatohet për të gjithë, ose nuk zbatohet për askënd. Kur, pas “fundit të historisë”, u vendos që pushteti ushtarak dhe politik të kishte përparësi mbi normat, u hap rruga për një botë në të cilën forca është përsëri arbitri suprem.

Kjo është arsyeja pse seria e ngjarjeve të sotme, nga Afganistani dhe Iraku, përmes Krimesë dhe Ukrainës, deri në Venezuelë dhe Groenlandë, nuk përfaqëson një seri krizash të palidhura, por një zbatim të qëndrueshëm të të njëjtit parim. Parimi sipas të cilit zbatohet rregulli i vjetër romak: Vae victis – për të fituarit me mund. Amerika nuk u kthye në Perandorinë Romake sepse po kërkonte një casus belli ligjore, por sepse nuk kishte më nevojë për të. Interesi është arsyeja. E drejta ndërkombëtare nuk shfuqizohet formalisht, ajo thjesht injorohet. Sot, Bashkimi Evropian mund të paralajmërojë, t’u referohet kartave dhe normave dhe të mbrojë Groenlandën në emër të parimeve. Por nëse historia na mëson diçka, është se përgjigjja do të jetë e njëjta që mori Serbia dikur:

Autori është avokat.

Pikëpamjet e autorëve në rubrikën Dialog nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht politikën editoriale të NTV.AL.