SHËNDETËSIA “FALAS”, POR SHQIPTARËT VAZHDOJNË TË PAGUAJNË NGA XHEPI/ RAPORTI I RI QË NGRI PYETJE PËR SISTEMIN

Në letër, sistemi publik shqiptar synon të garantojë akses të gjerë në kujdesin shëndetësor, ndërsa për vitin 2026 qeveria ka vendosur në dispozicion miliarda lekë për spitale, barna, analiza dhe shërbime mjekësore.

Por një raport i ri i Bankës Botërore ngre një pyetje që prek drejtpërdrejt çdo familje shqiptare:

Nëse sistemi financohet nga buxheti dhe sigurimet shëndetësore, pse qytetarët vazhdojnë të paguajnë një pjesë kaq të konsiderueshme të kujdesit shëndetësor nga xhepi i tyre?

Raporti i Bankës Botërore, i publikuar më 9 korrik 2026 dhe i fokusuar posaçërisht te financimi, eficienca dhe cilësia e shëndetësisë shqiptare, evidenton se pagesat direkte nga qytetarët kanë rënë ndër vite, por ende përbëjnë rreth 27% të totalit të shpenzimeve shëndetësore në vend.

Kjo do të thotë se, për çdo 100 lekë që shpenzohen në sistemin shëndetësor në tërësi, rreth 27 lekë vazhdojnë të vijnë drejtpërdrejt nga familjet dhe pacientët.

Ky tregues nuk duhet interpretuar sikur 27% e shërbimeve në spitalet publike paguhen në mënyrë të paligjshme. Pagesat nga xhepi përfshijnë edhe barna, bashkëpagesa, shërbime private dhe shpenzime të tjera shëndetësore.

Por shifra tregon diçka tjetër po aq të rëndësishme: barra financiare e sëmundjes vazhdon të jetë në një masë të konsiderueshme mbi vetë qytetarin.

QEVERIA PARASHIKON 79.5 MILIARDË LEKË PËR SHËNDETËSINË

Për vitin 2026, Ministria e Shëndetësisë ka deklaruar një financim prej rreth 79.5 miliardë lekësh vetëm për shëndetësinë, duke përfshirë edhe kontributet e sigurimeve shëndetësore.

Shpenzimet e Fondit të Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor janë planifikuar në rreth 67.3 miliardë lekë, rreth 4.2 miliardë lekë më shumë se një vit më parë.

Në buxhet parashikohen ndër të tjera:

7.6 milionë vizita në kujdesin parësor;

rimbursimi i barnave për rreth 400 mijë pacientë;

5.3 milionë ekzaminime laboratorike;

financimi i dializës;

paketat e kardiologjisë dhe kardiokirurgjisë;

trajtimi i kataraktit;

si dhe investime në aparatura, laboratorë dhe infrastrukturë spitalore.

Vetëm për infrastrukturën dhe teknologjinë shëndetësore janë parashikuar rreth 4.28 miliardë lekë gjatë vitit 2026.

Pra financimi publik ekziston dhe është rritur.

Megjithatë, mbetet pyetja kryesore: sa prej kësaj rritjeje po përkthehet në ulje të faturës që paguan familja shqiptare?

EDHE VETË QEVERIA PRANON SE PAGESAT NGA XHEPI DUHEN ULUR

Interesant është fakti se problemi nuk mohohet as nga vetë Ministria.

Në prezantimin e buxhetit 2026, ministrja e Shëndetësisë deklaroi se reforma e financimit të spitaleve synon pikërisht rritjen e transparencës, uljen e abuzimeve dhe reduktimin e pagesave nga xhepi.

Kjo do të thotë se debati nuk është nëse problemi ekziston.

Debati është sa shpejt dhe sa efektivisht po zgjidhet.

Banka Botërore vëren në raportin e saj të korrikut 2026 se sistemi shqiptar ka arritur rezultate të mira shëndetësore në raport me kostot dhe se pagesat direkte kanë rënë.

Ky është një zhvillim pozitiv që duhet evidentuar.

Por 27% vazhdon të jetë një pjesë e rëndësishme e faturës së përgjithshme shëndetësore.

KU SHKOJNË PARATË E PACIENTIT?

Pikërisht këtu duhet të fokusohet debati publik.

Sa paguajnë shqiptarët për barna që nuk mbulohen plotësisht?

Sa paguajnë për analiza dhe ekzaminime jashtë sistemit publik?

Sa familje zgjedhin sektorin privat sepse e konsiderojnë më të shpejtë aksesin?

Dhe sa nga shpenzimet direkte mund të reduktoheshin nëse sistemi publik do të ofronte më shpejt dhe në mënyrë më të plotë të njëjtin shërbim?

Pa të dhëna të detajuara nuk mund të pretendohet se çdo pagesë nga xhepi është pasojë e një dështimi të spitalit publik.

Por kur më shumë se një e katërta e financimit të përgjithshëm të shëndetësisë vazhdon të vijë direkt nga qytetarët, ekziston një pyetje legjitime për nivelin e mbrojtjes financiare që sistemi u garanton atyre.

“FALAS” NUK MATET VETËM TE DERA E SPITALIT

Një konsultë mund të jetë falas.

Një operacion mund të financohet nga shteti.

Një ekzaminim mund të jetë pjesë e paketës së sigurimeve.

Por për familjen, kostoja reale e sëmundjes përfshin të gjithë rrugëtimin: barnat, analizat shtesë, ekzaminimet, transportin dhe shërbimet që eventualisht duhet të kërkohen jashtë sistemit publik.

Organizata Botërore e Shëndetësisë paralajmëron se pagesat e larta direkte për kujdesin shëndetësor mund të shkaktojnë vështirësi financiare dhe godasin më rëndë familjet me të ardhura të ulëta.

Kjo është arsyeja pse shifra 27% nuk është thjesht statistikë ekonomike.

Është një tregues që lidhet drejtpërdrejt me pyetjen se sa i mbrojtur është një qytetar kur sëmuret.

108.8 MILIARDË LEKË PËR SHËNDETËSINË DHE MIRËQENIEN – TANI DUHET MATUR REZULTATI

Buxheti i përgjithshëm i Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale për vitin 2026 është përcaktuar në 108.8 miliardë lekë, rreth 4.2% më i lartë se planifikimi i vitit të kaluar.

Rritja e financimit është fakt.

Por vetë rritja e buxhetit nuk mund të jetë treguesi i vetëm i suksesit.

Një tregues shumë më konkret do të ishte:

A po ulen paratë që shqiptari detyrohet të nxjerrë nga xhepi kur sëmuret?

Sepse në fund, qytetarit nuk i intereson vetëm sa miliardë lekë janë shkruar në buxhetin e Ministrisë.

Atij i intereson se çfarë ndodh kur mbërrin te mjeku, kur duhet të bëjë analizat dhe kur shkon në farmaci.

Dhe ndoshta pikërisht këtu duhet matur realisht premtimi për një shëndetësi universale:

Jo vetëm me sa financon shteti, por me sa pak detyrohet të paguajë pacienti pasi shteti ka financuar sistemin.