Nga Meka vjen sinjali i madh: Një hap drejt një rendi të ri të sigurisë në Lindjen e Mesme

Marrëveshja e Mekës mes Arabisë Saudite, Turqisë dhe Pakistanit mund të shënojë një ndryshim të rëndësishëm në arkitekturën e sigurisë së Lindjes së Mesme, duke forcuar rolin e fuqive rajonale dhe duke ulur varësinë nga garancitë ushtarake amerikane.

Pak ditë më parë, tre vendet nënshkruan një pakt të ri për mbrojtjen dhe sigurinë, i cili përfshin një klauzolë të mbrojtjes së ndërsjellë dhe parashikon thellimin e bashkëpunimit ushtarak dhe të sigurisë.

Marrëveshja vjen në një periudhë të tensionuar për rajonin, pas përshkallëzimit të konfliktit mes Iranit dhe Izraelit dhe përfshirjes së Shteteve të Bashkuara.

Sipas një analize të publikuar nga Timothy Ash, nisma reflekton shqetësimin e fuqive rajonale se mbështetja amerikane si garantuese e sigurisë së Lindjes së Mesme nuk mund të konsiderohet më e sigurt.

Tre fuqi me kapacitete të konsiderueshme

Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani formojnë një grup me kapacitete të rëndësishme ekonomike, ushtarake dhe strategjike.

Pakistani sjell në këtë aleancë kapacitetin e tij bërthamor dhe një ushtri të madhe me përvojë të konsiderueshme operacionale.

Ndërkohë, Turqia ka një nga ushtritë më të mëdha në NATO dhe një industri ushtarake në zhvillim të shpejtë. Vendi është bërë veçanërisht i njohur për kapacitetet e tij në teknologjinë e dronëve dhe prodhimin e sistemeve moderne ushtarake.

Kombinimi i kapaciteteve ushtarake turke dhe pakistaneze me fuqinë financiare saudite mund të krijojë një bllok me ndikim të konsiderueshëm në rajon.

Deterrencë, jo një aleancë sulmuese

Nënshkruesit kanë theksuar se marrëveshja është kryesisht mbrojtëse dhe parandaluese, dhe nuk synon të kërcënojë vende të tjera.

Megjithatë, klauzola e mbrojtjes së ndërsjellë nënkupton se një sulm ndaj njërit prej vendeve mund të sjellë reagimin e partnerëve të tij.

Një nga sfidat kryesore do të jetë përcaktimi i mënyrës se si tre vendet do të mbështesin njëri-tjetrin pa u përfshirë drejtpërdrejt në konfliktet ekzistuese.

Pakistani ka marrëdhënie të tensionuara me Indinë, ndërsa Arabia Saudite përballet me kërcënime të lidhura me konfliktin në Jemen dhe aktivitetin e Houthive.

Një skenar i mundshëm do të ishte përdorimi i mjeteve detare, dronëve dhe sistemeve të mbrojtjes ajrore turke dhe pakistaneze për të mbrojtur lundrimin në Detin e Kuq dhe territorin saudit, pa u përfshirë në operacione tokësore në Jemen.

Mundësi të reja për rajonin

Pakti mund të hapë gjithashtu rrugë për bashkëpunim më të madh ekonomik dhe të sigurisë.

Investimet saudite në sektorët e mbrojtjes të Turqisë dhe Pakistanit mund të forcojnë kapacitetet e tyre ushtarake, por edhe ekonomitë e tyre më gjerë.

Një tjetër mundësi është rritja e rolit të tre vendeve në stabilizimin e Sirisë dhe Libanit, ndërsa Arabia Saudite mund të luajë një rol më të madh financiar në këto përpjekje.

Sipas analizës, Arabia Saudite, Turqia, Pakistani dhe potencialisht Egjipti mund të përfshihen edhe në një strukturë ndërkombëtare të sigurisë për Gazën, të parashikuar në planin e paqes së Donald Trump.

Një sinjal për Iranin dhe Izraelin

Fakti që marrëveshja u nënshkrua në Mekë dhe se tre nënshkruesit fillestarë janë vende me shumicë sunite shihet gjithashtu si një mesazh politik për Iranin dhe Izraelin.

Shtetet pjesëmarrëse synojnë të tregojnë se fuqitë e mëdha rajonale janë të gatshme të marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë e Lindjes së Mesme dhe të mos mbështeten vetëm te fuqitë e jashtme.

Në të ardhmen pritet që vende të tjera të mund të bashkohen me këtë mekanizëm ose të krijojnë marrëveshje të ngjashme sigurie me shtetet e rajonit dhe partnerë evropianë.

SHBA e mirëpret marrëveshjen

Në mënyrë domethënëse, Shtetet e Bashkuara e kanë mirëpritur paktin e ri, duke e parë potencialisht si një mënyrë për të ndarë më shumë barrën e sigurisë me fuqitë rajonale.

Marrëveshja mund t’i lejojë Washingtonit të reduktojë gradualisht varësinë nga ndërhyrjet e drejtpërdrejta ushtarake në Lindjen e Mesme, ndërsa partnerët lokalë marrin një rol më të madh në garantimin e sigurisë së rajonit.

Në këtë kuptim, Marrëveshja e Mekës mund të jetë një nga shenjat e para të një arkitekture të re të sigurisë në Lindjen e Mesme, ku fuqitë rajonale marrin më shumë përgjegjësi dhe ndikimi amerikan nuk është më garancia e vetme e rendit strategjik.