NUK KA MARREVESHJE, SHBA: JEMI GATI PER LUFTE

Pavarësisht pritshmërive të larta për një zhvillim përfundimtar dhe historik, mbledhja 2-orëshe e së premtes në Situation Room të Shtëpisë së Bardhë nuk dha përgjigjen e shumëpritur nëse Presidenti Donald Trump synon të miratojë marrëveshjen e mundshme me Iranin. Negociatorët e të dy vendeve kanë punuar intensivisht ditët e fundit mbi një projekt-marrëveshje, por qëndrimi përfundimtar i udhëheqjes amerikane mbetet ende i paqartë, duke mbajtur të hapur pasigurinë për hapat e ardhshëm.

Vetë presidenti amerikan kishte deklaruar mëngjesin e së premtes se gjatë kësaj mbledhjeje vendimtare do të përcaktonte qëndrimin e tij përfundimtar. Megjithatë, ai u bëri të ditur ndërmjetësve se ka nevojë për më shumë kohë përpara se të marrë vendimin përfundimtar.

Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë, i pyetur nga CBS News, nëse presidenti amerikan ka marrë tashmë një vendim, u kufizua duke deklaruar se Trump do të pranojë një marrëveshje vetëm nëse ajo i shërben interesave të Shteteve të Bashkuara dhe përmbush plotësisht vijat e kuqe të vendosura që në fillim.

Në të njëjtën kohë, pala amerikane bëri të qartë se Republika Islamike e Iranit nuk do të lejohet në asnjë rrethanë të sigurojë armë bërthamore. Kjo çështje mbetet në qendër të kërkesave amerikane, me objektivin kryesor që uraniumi i pasuruar iranian të transferohet në Shtetet e Bashkuara për t’u shkatërruar.

Shtetet e Bashkuara disponojnë rezerva të mëdha armësh dhe janë “më shumë se të afta” për të rifilluar luftën kundër Iranit, deklaroi sot Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, gjatë forumit “Shangri-La Dialogue” që po zhvillohet në Singapor.

Duke folur në të njëjtin forum, ai tha gjithashtu se ekziston “shqetësim i arsyeshëm” në rajonin Azi-Paqësor për forcimin e vazhdueshëm ushtarak të Kinës, një proces që sipas tij vazhdon prej dekadash.

“Ekziston shqetësim i arsyeshëm për forcimin ushtarak të Kinës në përmasa historike dhe për zgjerimin e aktiviteteve të saj ushtarake në rajon dhe përtej tij”, deklaroi Hegseth gjatë fjalës së tij në forum, ku për të dytin vit radhazi mungon ministri kinez i Mbrojtjes.

Kreu i Pentagonit shtoi se SHBA synon ruajtjen e një “ekuilibri forcash” në Azi, duke theksuar se asnjë shtet, “përfshirë Kinën”, nuk duhet të vendosë një dominim të pakontestueshëm në rajon.

“Një ekuilibër i favorshëm dhe i qëndrueshëm forcash, ku asnjë shtet, përfshirë Kinën, nuk mund të imponojë hegjemoninë e tij dhe të kërcënojë sigurinë apo mirëqenien e vendit tonë dhe aleatëve tanë”, tha Hegseth.

Në tryezën e bisedimeve ndodhet një Memorandum Mirëkuptimi (MOU), nënshkrimi i të cilit do të përbënte zhvillimin diplomatik më të rëndësishëm që nga fillimi i luftës.

Dokumenti parashikon:

Zgjatjen e armëpushimit për 60 ditë;

Rihapjen e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit;

Përfundimin e bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane.

Sipas një postimi të Trump në platformën Truth Social, Shtëpia e Bardhë kërkon lëvizje të lirë dhe të menjëhershme të anijeve pa tarifa kalimi, si dhe largimin ose shpërthimin e minave detare nga Teherani, në mënyrë që anijet e bllokuara të mund të largohen nga zona.

Megjithatë, dokumenti synon kryesisht të angazhojë Iranin në bisedime zyrtare për programin e tij bërthamor dhe ende nuk përfshin lëshime konkrete nga palët.

Trump pretendoi se uraniumi i pasuruar, i ruajtur në objekte të thella nëntokësore, do të transferohet në SHBA në koordinim të ngushtë me Iranin dhe Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA).

Sipas zyrtarëve amerikanë, ekzistojnë angazhime verbale nga pala iraniane për këtë material, por theksi vihet te marrëveshjet zyrtare me shkrim që pritet të dalin nga negociatat dypalëshe.

Në aspektin ekonomik, presidenti amerikan bëri të ditur se nuk do të ketë shkëmbim fondesh dhe as çlirim të kapitaleve iraniane të ngrira deri në një njoftim të ri.

Përgjigjja e Teheranit e komplikoi më tej situatën. Agjencia iraniane e lajmeve Fars, e cila konsiderohet e afërt me Gardën Revolucionare, hodhi poshtë disa nga pretendimet e Shtëpisë së Bardhë.

Burime iraniane deklaruan se Memorandumi i Mirëkuptimit ndodhet në fazën përfundimtare të miratimeve, por akuzuan Trump se po përpiqet të paraqesë një “fitore të sajuar”, duke shtrembëruar përmbajtjen reale të kushteve të marrëveshjes.

Sipas palës iraniane, rihapja e Ngushticës së Hormuzit pas heqjes së bllokadës do të bëhet sipas rregullave që do të përcaktojë vetë Teherani. Këto rregulla mund të përfshijnë inspektime të anijeve dhe masa shtesë sigurie.

Për më tepër, Fars pretendon se projekti i marrëveshjes përfshin lirimin e menjëhershëm të 12 miliardë dollarëve nga asetet e ngrira të Iranit, duke sqaruar se negociatat nuk do të vazhdojnë nëse këto fonde nuk vihen në dispozicion.

Nga ana tjetër, Uashingtoni këmbëngul se çdo çlirim fondesh do të jetë pjesë e një marrëveshjeje përfundimtare, të qëndrueshme dhe afatgjatë për programin bërthamor iranian.

Në diskutime është përfshirë edhe çështja e Libanit. Pala iraniane lidh Memorandumin e Mirëkuptimit me një armëpushim që do të respektojë pozicionet e Hezbollahut. Sipas zyrtarëve amerikanë, të cilët konfirmojnë pjesërisht këtë aspekt, marrëveshja përfundimtare mund të përfshijë edhe një armëpushim më të gjerë në rajon