Irani e kthen Gjirin Persik në ferr për Perëndimin, Trump bie në grykën e Hormuzit

Shkruar nga Gjergj Zefi

Nga të gjitha luftërat që Amerika ka nisur në Lindjen e Mesme gjatë dekadave të fundit, përplasja me Iranin rrezikon të jetë jo vetëm më e kushtueshmja ekonomikisht, por edhe më fatalja politikisht për presidentin amerikan Donald Trump.

Ajo që nisi si një demonstrim force për të imponuar dominimin amerikan në Gjirin Persik, po kthehet gradualisht në krizën që mund të fundosë presidencën e tij dhe të tronditë vetë rendin global të ndërtuar nga SHBA pas Luftës së Ftohtë.

Ngushtica e Hormuzit nuk është thjesht një rrugë detare. Është gryka nga ku kalon rreth një e pesta e naftës botërore. Kush kontrollon Hormuzin, kontrollon ritmin ekonomik të planetit. Dhe Irani e di këtë më mirë se kushdo tjetër.

Gabimi strategjik i Trump ishte bindja se Teherani mund të frikësohej përmes bombardimeve selektive, sanksioneve dhe demonstrimit ushtarak amerikan. Por Irani nuk është Iraku i vitit 2003, as Libia e Gaddafit. Është një fuqi rajonale me kapacitete të mëdha asimetrike, me rrjete aleatësh në gjithë Lindjen e Mesme dhe me aftësinë për ta kthyer Gjirin Persik në ferr ekonomik për Perëndimin.

Sot, pas javësh tensioni, sulmesh ndaj anijeve tregtare dhe frikës globale për mbylljen e Hormuzit, tregjet po japin sinjalin më të qartë të panikut. Çmimet e energjisë po lëkunden dhunshëm, siguracionet detare janë rritur në nivele alarmante dhe ekonomitë europiane po ndjejnë efektet e para të krizës. Amerika po kupton se një luftë me Iranin nuk fitohet me raketa “Tomahawk”, por me durim strategjik; diçka që administrata Trump nuk e ka treguar ndonjëherë.

Ironia më e madhe është se Donald Trump u rikthye në pushtet me premtimin se do t’i jepte fund luftërave të pafundme amerikane. Ai sulmoi establishmentin neokonservator, premtoi izolacionizëm ekonomik dhe premtoi se Amerika nuk do të ishte më “polici i botës”. Por sot, pikërisht Trump po e shtyn SHBA-në drejt një konflikti që mund të rezultojë më katastrofik se Iraku dhe Afganistani të marrë së bashku.

Problemi i tij nuk është vetëm ushtarak. Është politik.

Nëse Hormuzi bllokohet qoftë edhe pjesërisht për javë të tëra, pasojat për ekonominë amerikane do të jenë brutale. Inflacioni do të shpërthejë. Çmimet e karburantit do të godasin klasën e mesme amerikane. Wall Street do të hyjë në panik. Dhe amerikanët nuk i falin presidentët kur preket xhepi i tyre.

Trump mund të fitojë beteja televizive me retorikë nacionaliste, por nuk mund të kontrollojë tregun global të naftës. Pikërisht këtu nis fundi i tij politik.

Në skenën ndërkombëtare, dëmi është ndoshta edhe më i madh. Aleatët europianë po tregojnë nervozizëm të hapur ndaj strategjisë amerikane. Arabia Saudite dhe Emiratet po frikësohen se mund të kthehen në objektiva direkte të hakmarrjes iraniane. Kina dhe Rusia po e shohin krizën si mundësinë ideale për të dobësuar influencën amerikane në Lindjen e Mesme.

Për Pekinin, çdo dobësim i kontrollit amerikan mbi rrugët energjetike është fitore strategjike. Për Moskën, një Amerikë e zhytur në një tjetër luftë të kushtueshme është dhurata më e madhe gjeopolitike.

Por goditja më e fortë për Trump mund të vijë nga vetë brenda Amerikës. Nëse konfliktit i shtohen viktima amerikane, recession ekonomik dhe krizë energjetike, atëherë narrativa e “presidentit të fortë” do të shembet shpejt. Amerikanët mund të tolerojnë arrogancën politike, por jo luftërat pa fund që dëmtojnë jetën e tyre të përditshme.

Hormuzi po shndërrohet gradualisht në simbolin e kufijve të fuqisë amerikane. Dhe Donald Trump rrezikon të mbahet mend si presidenti që hyri në Gjirin Persik për të treguar forcë, por përfundoi duke ekspozuar dobësinë e Amerikës përballë një lufte moderne asimetrike.

Në fund, historia politike amerikane ka një rregull të hekurt: presidentët mund të mbijetojnë skandalet, por rrallë i mbijetojnë luftërat që humbin kontrollin.

Dhe Hormuzi mund të jetë pikërisht ajo luftë.